Dag van de Komkommer: "In de zomer ga ik nooit verder dan een kwartier weg van mijn komkommers"

Het is geen toeval dat de ‘Dag van de Komkommer’ op 1 juli valt. Die datum luidt traditioneel de zogenaamde komkommertijd in: de rustige zomerperiode waarin veel mensen met vakantie zijn en er weinig gebeurt. Maar dat is zeker niet zo voor de komkommertelers. Zij werken met passie en vakkennis verder aan een kwalitatieve oogst. REO, de belangrijkste speler voor de afzet van binnenlandse komkommers, verwacht in juli een maandaanvoer van bijna 7 miljoen lokaal geteelde komkommers. Een deel daarvan zal komen van Willem Derynck uit Ardooie. De zomer staat voor de jonge teler niet in het teken van reizen of zotte plannen. “In de serre werkt wel veel automatisch met pompen en alarmsystemen. Maar een komkommerplant die een uur zonder water staat, is voor de vuilbak. Omdat er dagelijks wel ergens eens een temperatuuralarm afgaat, riskeer ik het niet om ver weg te gaan”, vertelt hij

Hittegolf zorgt voor kromme komkommers

De voorbije periode zijn er wel wat alarmen afgegaan die Derynck wat extra zweetparels bezorgden. “De komkommers hebben last gehad van de hitte. Het is spijtig om te zien maar sommige zijn erdoor krom geworden”, vertelt hij. “Het probleem is niet een tekort aan water, maar dat de plant het bij extreme hitte niet snel genoeg van de wortels naar de vruchten krijgt. Hoe hoger de komkommers hangen, hoe meer vocht onderweg verloren gaat. Voedingsstoffen 's ochtends of 's avonds toedienen, helpt de plant overdag beter water op te nemen. Toch is het tijdens een hittegolf bijna onvermijdelijk dat de plant vocht uit enkele komkommers haalt om te overleven en komkommers scheefgroeien.”

Hij schat dat de hittegolf hem twee à drie komkommers per plant heeft gekost, al is dat verlies zo niet economisch door te rekenen. "Als je de misvormde komkommers wegsnijdt, groeien er meestal snel nieuwe en beperk je de schade.  Al valt nog af te wachten welke impact de hitte de komende dagen en weken zal hebben", klinkt het.

Groeiplannen maar op kleine schaal

Kromme komkommers als gevolg van de hittegolf kwamen voor Derynck niet als een verrassing. Hoewel hij pas sinds januari bedrijfsleider is, groeide hij al dertig jaar op tussen de komkommers. In januari nam hij de fakkel officieel van zijn ouders over. Het glastuinbouwbedrijf telt een halve hectare aan glazen serres en 1.800 vierkante meter aan plastic koepels. Zijn ambitie is niet om heel veel groter te werken, maar eerder om efficiënter te zijn. “Ik werk graag op deze manier: op een iets kleinere schaal en met verschillende teelten doorheen het jaar. Dat betekent niet dat ik geen groeiplannen heb. Op termijn wil ik de serres vernieuwen en beperkt uitbreiden. Vandaag hebben we eigenlijk drie aparte serres met weinig efficiënte looplijnen. Het zou veel praktischer zijn om alles onder één dak te hebben, met een logische indeling. Alleen is een nieuwe serre een grote investering. Bovendien wil ik eerst het maximale halen uit wat we nu hebben. Want als het huidig bedrijfsmodel nog niet optimaal is, breid je bij een uitbreiding ook je inefficiëntie uit."

Geen conventionele komkommerteler

Komkommers groeien bij Derynck niet het hele jaar door. In mei plant hij de eerste teelt en halfweg juli volgt een tweede in een andere serre. “Veel conventionele telers doen ook twee plantingen, maar dan in dezelfde serre. Zij werken met het klassieke trossysteem, wij kiezen voor een andere snoeitechniek waardoor we een meer open plant krijgen en de komkommers meer licht opnemen. De planten gaan ook langer mee zo.

"Die aanpak heeft ook een economisch voordeel. Ik kan hierdoor nog komkommers leveren in de periode waarin veel conventionele telers hun planten moeten vervangen. Dan liggen de komkommerprijzen vaak hoog."

Omdat de energieprijzen vrij hoog staan, heeft Derynck dit jaar ook courgettes staan in plaats van extra komkommers. “Courgettes hebben minder warmte nodig dan de komkommers”, klinkt de motivatie erachter.

Energievraagstuk

Energie is een grote kost en in de toekomst nog een groot vraagteken voor de jonge teler. “Men wil dat de sector afstapt van fossiele brandstof om te verwarmen om zo minder uitstoot te hebben, tegelijk moet iedereen ook van het buitenlands gas af”, vertelt hij. “Al is dat laatste voor mij geen probleem, er loopt geen aansluiting naar mijn bedrijf. Daarom dat ik vandaag produceer met stookolie. Maar wat als dit te duur of verboden wordt in de toekomst? Welk duurzaam alternatief blijft er dan nog over om de serres te verwarmen?"

"Warmtepompen zouden een oplossing kunnen zijn, maar die draaien volledig op elektriciteit. Dan heb je wel spotgoedkope stroom nodig, en die is vandaag nog niet beschikbaar. Ik weet nog niet goed hoe ik dit in de toekomst zal moeten aanpakken.”

Om de energieprijs nu al te drukken, richt hij zich vooral op zomerteelten. “Vroeger deden we in de winter ook komkommers, maar daar ben ik dus van afgestapt. Nu doe ik courgettes, maar ook nicheteelten zoals peterselie en snijbonenen”, geeft hij mee. “Een graadje minder in de serre drukt de prijzen ook erg, maar dan gaat de productie erop achteruit. Niet alleen groeien ze minder snel, planten zijn in andere klimaatomstandigheden ook kwetsbaarder voor ziekten die je dan weer moet gaan bestrijden. En zo is het telkens de kosten met de baten afwegen…”

Gezonde wortel, gezonde komkommers

In de verwachting dat in de toekomst veel gewasbescherming zal wegvallen, experimenteert Derynck momenteel met biostimulanten om de wortels van zijn planten gezond te houden. “Als je de wortels gezond houdt, volgt de plant”, legt hij uit. “Maar het is geen gemakkelijke zoektocht. Daar schiet de overheid volgens mij tekort. Er verdwijnen steeds meer producten, terwijl er nauwelijks nieuwe alternatieven bijkomen. Ik ben ervan overtuigd dat we binnen 20 jaar goeie biostimulanten en veiligere gewasbeschermingsmiddelen zullen hebben, maar heb veel schrik dat we in de tussenperiode in een gat zullen vallen van een lage productie.”

Op het maniakale af

Van komkommertijd is bij Derynck dus allesbehalve sprake. Waar velen ervoor zouden passen om tijdens warme zomerdagen elke dag in de serre te werken zonder vakantievooruitzichten, doet hij het met plezier. "Als je je planten koestert, belonen ze je daarvoor. Omdat komkommers in 12 tot 14 dagen volgroeid zijn, reageren ze ook heel snel op input. Het is echt geven en nemen, als ik iets aan mijn meststoffen verander dan zie ik dat resultaat de dag erna al. Dat vind ik fantastisch.”

Dagelijks snoeit Willem zeker twee uren aan zijn planten. Hij verzorgt ze tot in de puntjes en zorgt ervoor dat de komkommers maximaal van het beschikbare licht profiteren. “Ik weet dat ik soms op het maniakale af voor mijn planten kan zorgen. Maar ik doe het graag en het zijn zaken die op het einde van de rit mee je rendement bepalen.”

Om de balans te bewaren, kiest de jonge teler in de winter bewust voor teelten die minder aandacht vragen. Dan is er ruimte om wat vaker van huis te zijn. Maar in de zomer staan familiefeesten, hobby's en vrije tijd op een lager pitje. Willem is ook ondervoorzitter van de Groene Kring, al wordt die rol sinds de bedrijfsovername steeds moeilijker te combineren. "Ik kan me niet meer voor de volle honderd procent inzetten voor Groene Kring. Daarom bekijken we binnen de organisatie of iemand anders die rol kan overnemen."

Tot slot heeft Derynck nog een tip voor VILT-lezer: "Een komkommer bewaar je eigenlijk beter niet in de koelkast, maar op een koele plaats van ongeveer 15 graden, zoals een kelder. Wil je hem fris en knapperig houden na het aansnijden, dan bewaar je hem het best wel in de frigo. Wikkel de komkommer dan in een folie en dek het snijvlak af. Zo verliest hij minder vocht."

Wie zelf eens wil ontdekken hoe komkommers worden geteeld, kan op 13 september terecht bij Derynck. Tijdens de Dag van de Landbouw zet hij de deuren van zijn bedrijf open voor het grote publiek!