Natuurlijke muizenbestrijding in fruit- en bietenteelt

Bij de voorstelling van het project ‘Meer natuur voor pittig fruit’ fruitteler Stefan Veulemans alle aanwezigen op sleeptouw in zijn plantages. Een bijenhotel lokt wilde bijen die de fruitbloesem kunnen bestuiven waar (in perenplantages) en wanneer (bij slecht weer) honingbijen en hommels het laten afweten. Stefan bouwde ook een nestplaats voor kleine roofvogels die voor hem de woelmuizen bestrijden die berucht zijn om hun wortelvraat. Ieder jaar kan de fruitteler rekenen op het bezoek van een koppel torenvalken die er hun jongen grootbrengen. Niet alleen in de fruitteelt is men bezig met het inschakelen van biodiversiteit in de bedrijfsvoering. Onderzoeksinstituut KBIVB informeert suikerbietentelers over het nut van zitstokken voor roofvogels als natuurlijke bestrijding van bosmuizen.

Als wij oog hebben voor de natuur, dan kan de natuur zijn werk doen. Dat zinnetje vat het project ‘Meer natuur voor pittig fruit’ perfect samen. Door de biodiversiteit in fruitplantages te bevorderen en dat aan te vullen met maatregelen in het omliggende landschap willen de partners van het Interreg-project de bestuivingscrisis bezweren. Hoewel de meeste aandacht uitgaat naar wilde bijen (en honingbijen), zijn de baten van biodiversiteit ruimer dan alleen bestuiving. Het Proefcentrum voor Fruitteelt gaf muizenbestrijding door natuurlijke predatoren als voorbeeld. Marters en wezels kunnen daarvoor geschikt zijn, maar je kan ook roofvogels naar een boomgaard lokken door ze een hoge zitstok of nestkast aan te bieden.

In de boomgaard van Stefan Veulemans uit Kortenaken is dat verbazend goed gelukt. De fruitteler vertelt dat hij ieder jaar een paar torenvalken mag verwelkomen dat zijn nest maakt in de kast die hoog boven de grond op een paal staat. “Sommige mensen kunnen moeilijk geloven dat roofvogels hun nest maken boven een fruitboomgaard waar gewasbeschermingsmiddelen gespoten worden”, vertelt Stefan. Hij verzekerde alle aanwezigen op de projectvoorstelling dat hij de nestkast niet voor de schone schijn plaatst, maar wat blij is dat de roofvogels de woelmuizenpopulatie onder controle helpen houden.

Dat de focus in het project op fruitteelt ligt, hoeft niet te verbazen in regio’s als Haspengouw en Hageland. Bovendien is net deze sector sterk afhankelijk van bestuiving door insecten voor een geslaagde vruchtzetting. Wil dat zeggen dat biodiversiteit minder nuttig is voor de andere sectoren in de land- en tuinbouw? Niet noodzakelijk, en daarom verdient een mededeling van onderzoeksinstituut KBIVB de aandacht. Het bieteninstituut herinnert akkerbouwers er aan dat er sinds 2014 geen muizenbestrijdingsmiddelen meer bestaan met een erkenning voor gebruik in akkerbouwgewassen. Daarom doen ze er goed aan zitstokken te plaatsen voor roofvogels, een bestrijdingstechniek die voorgesteld wordt in het kader van geïntegreerde gewasbescherming.

Groenbedekkers zijn tot dusver niet vernietigd door wintervorst zodat ze een ideaal toevluchtsoord vormen voor bosmuizen. Dat is riskant want deze diertjes lusten bietenzaad dat nog niet gekiemd is. “De zitstokken moeten nu reeds worden geplaatst zodat deze vogels eraan wennen”, motiveert het bieteninstituut. Nadien volgde nog extra uitleg over de eisen waaraan een zitstok of nestkast moet voldoen opdat een kerkuil, ransuil of torenvalk zich zouden laten lokken. Wezels en hermelijnen zijn eveneens roofdieren die jagen op bosmuizen, vooral indien woelmuizen zeldzaam zijn.