"Marktherstel kan enkel door verminderde melkproductie"

Ondanks enkele lichtpuntjes is een wezenlijk herstel van de zuivelmarkt pas mogelijk wanneer Europa tijdelijk minder melk produceert. Dat was de boodschap die de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ) meegaf op zijn jaarvergadering. “De combinatie van een sterk gestegen aanbod met een lagere vraag zorgt voor een ontwrichting van de markt”, zo klinkt het. De sector verwerkte in 2015 4,1 miljard liter melk of 3 procent meer dan in 2014, maar de omzet daalde door de lage melkprijzen met 17,7 procent.

Het voorbije jaar was niet meteen een hoogvlieger voor de Belgische zuivelsector. De Russische exportmarkt bleef op slot, de Chinese groeimotor sputterde en ook in andere groeilanden bleef de economische ontwikkeling onder de verwachtingen. Langs de andere kant schoot de Europese melkproductie door het einde van het quotumtijdperk de lucht in, aangemoedigd door de goede melkprijzen in 2013 en 2014. De combinatie van die factoren heeft voor een stevig onevenwicht op de zuivelmarkten gezorgd, met zeer lage prijzen tot gevolg.

“We stellen vast dat hier in andere regio’s op gereageerd is met een verlaging van de melkproductie, wat hier bij ons Europa nog niet het geval is”, aldus Renaat Debergh, afgevaardigd bestuurder van BCZ, die pleit voor een tijdelijke productievermindering om de markt weer wat ademruimte te geven. “Hoe die vermindering moet gerealiseerd worden, daar spreek ik me niet over uit”, aldus Debergh. “Maar het is denk ik wel iets waar ook de sectororganisaties eens moeten over nadenken.” 

Debergh ziet wel enkele lichtpuntjes: “De melkproductie in Zuid-Amerika en in Oceanië is gedaald, de uitvoer naar China leeft terug op, het verbruik van zuivel in de USA neemt sterk toe, de noteringen van boter zijn gestegen.” Tegelijkertijd benadrukt Debergh dat deze prille positieve signalen op zich niet sterk genoeg zijn om de zuivelmarkt fundamenteel te laten herstellen. Wat China betreft, merkt Debergh nog op dat het voor Europese zuivelexporteurs moeilijk concurreren blijft met Nieuw-Zeelandse zuivel die makkelijker zijn weg vindt naar de Chinese markt.

Hoe presteerde de Belgische zuivelindustrie in die gecompliceerde context? In 2015 werd een omzet van 4,4 miljard euro gerealiseerd, waarvan 61 procent of 2,7 miljard euro werd uitgevoerd. Die 4,4 miljard betekent een daling van 17,7 procent ten opzichte van vorig jaar, wat te verklaren is door de daling van de melkprijzen met ruim 20 procent. De zuivelindustrie verwerkte in 2015 zo’n 3 procent meer melk en leverde rechtstreeks werk aan ongeveer 5.620 personen. Aan de uitzonderlijke investeringsgolf van de laatste jaren kwam vorig jaar een einde. In 2014 werd nog voor 156 miljoen euro geïnvesteerd, vorig jaar was dat 94 miljoen euro.

Verder worden de laatste jaren tijdens de jaarvergadering ook steevast de duurzaamheidsprestaties van de sector in de kijker gezet. Uit de cijfers die BCZ-voorzitter Jean-Marc Schevenels presenteerde blijkt dat de sector er in geslaagd is zijn ecologische voetafdruk met 9 procent te verkleinen tussen 2010 en 2015, nadat er tussen 2000 en 2010 al een daling van 20 procent werd gerealiseerd. Die daling is voornamelijk het resultaat van een hoger gebruik van lokale eiwitbronnen, een toename van het gebruik van bijproducten uit de voedingsindustrie en een toename van de hernieuwbare energieproductie, aldus Schevenels.

Ook de drie landbouworganisaties, verenigd in het Agrofront (Boerenbond, ABS en FWA), kregen het woord op de jaarvergadering van de zuivelindustrie. Zij pleitten voor "tijdelijke productieregulerende systemen" op Europees niveau als enige oplossingen voor het overaanbod. De boerensyndicaten pleitten voor "structurele oplossingen". Die moeten steunen "op meer respect en vertrouwen" tussen de zuivelindustrie en de producenten.