"Landtoegang is cruciaal in strijd tegen armoede"

Tijdens de jaarlijkse conferentie van de Wereldbank in Washington rond land en armoede werd nog maar eens het belang van toegang tot grond in de strijd tegen armoede onderstreept. Het creëren van een transparant en participatief legaal kader dat rekening houdt met de grote diversiteit aan lokale eigendomsreguleringen moet de landtoegang voor arme boeren verhogen.

Als de huidige demografische groei aangehouden blijft, moeten de landbouwers tegen 2050 bijna 9 miljard mensen voeden, goed voor een productieverhoging van 70 procent. Nieuwe investeringen, zowel privaat als publiek, zijn volgens de Wereldbank dan ook broodnodig, want de uitdagingen zijn enorm. Naast de groeiende wereldbevolking zijn er ook nog de prijsvolatiliteit, de stijgende brandstofprijzen en de gevolgen van de klimaatverandering.

Bovendien komt landbouwgrond steeds meer onder druk te staan en schieten de grondprijzen de hoogte in door speculatie. Ook de uitbuiting van kleine boeren door grootgrondbezitters is een realiteit. "De Wereldbank deelt die bezorgdheden", aldus voorzitter Jim Yong Kim, "en daarom is het garanderen van toegang tot grond cruciaal voor miljoenen armen. Een modern, efficiënt en transparant beleid omtrent landrechten draagt in enorme mate bij tot het bestrijden van de armoede en tot de landbouwproductie, betere voeding en duurzame ontwikkeling."

De Wereldbank pleit voor meer actie met enkele duidelijke accenten. In de eerste plaats moeten besluitvormingsprocessen omtrent landrechten transparanter, moet de aansprakelijkheid omhoog en moet er meer ruimte zijn voor participatie. De rechten van landeigenaars en kleine boeren moeten gerespecteerd worden, en ook de diversiteit aan eigendomssystemen moet erkend worden op een voor mannen en vrouwen gelijke manier. Tenslotte staan ook sociale en ecologische duurzaamheid centraal.

Om het beleid omtrent landrechten en landtoegang in kaart te brengen en te evalueren, ontwikkelde de Wereldbank samen met verschillende (inter)nationale organen en middenveldorganisaties de zogenaamde VG’s, de “Voluntary Guidelines” wat betreft land- en bosbezit in de context van voedselveiligheid. De VG’s moeten een hefboom vormen om op lokaal vlak het beleid te hervormen, en wordt nu al in verschillende, vooral Afrikaanse landen geïmplementeerd in de lokale wetgeving.

Daarnaast heeft de Wereldbankgroep ook een Land Governance Assessment Framework (LGAF) ontwikkeld dat het mogelijk maakt om op nationaal niveau een stand van zaken op te maken van het grondenbeleid. De studie werd al in 18 landen uitgevoerd. Ook de privé-sector wordt betrokken om te investeren in projecten die op een duurzame en verantwoorde manier met land omgaan.