Korteketenverkoop maakt investeringen tegen klimaatveranderingen mogelijk op fruitbedrijf
ReportageFruitteler Ann De Ryck uit Merchtem schroefde recent haar fruitareaal terug van 12 naar acht hectare. Het resterende areaal is voorzien van hagelnetten en druppelirrigatie, waardoor haar boomgaard beter is opgewassen tegen de klimaatopwarming. Het belang van deze aanpassingen bleek twee jaar geleden toen haar volledige boomgaard verhagelde. “Zonder de korteketenverkoop was deze investering onmogelijk”, benadrukt zij.
De fruitkisten die normaal gevuld zijn met appels zijn nu volgeladen met schoolkinderen. Een medewerker van fruitbedrijf Torenhof uit Brussegem, een deelgemeente van Merchtem, trekt de kisten op karren met een kleine tractor voort door de boomgaarden. “Wij bezorgen wekelijks fruit aan deze school. Nu komen ze eens kijken waar hun fruit eigenlijk vandaan komt”, vertelt Ann De Ryck.
De schoolkinderen onder een mooie najaarszon en bomen gevuld met rode Jonagold-appels kleuren Brussegem in het Pajottenland nog idyllischer. De Ryck heeft echter ook minder idyllische tijden meegemaakt. De 58-jarige Vlaams-Brabantse runt het hardfruitbedrijf Torenhof van acht hectare, waarvan 1,5 hectare peer en 6,5 hectare appel. Daarnaast heeft ze een goedlopende hoevewinkel, verkoopt Ann ook fruitpakketten aan scholen en levert ze aan bedrijven, restaurants en OCMW’s.
Volledige oogst verhageld
“Twee jaar geleden is onze volledige boomgaard verhageld”, vertelt de fruitteler die bezig is aan de laatste week van de appelpluk. “Volledig” is in dit geval ook volledig. “Normaal zijn de appels en peren nog goed als tweedeklasproduct, of in het uiterste geval voor de industrie, maar ook dat was nu niet het geval. We hebben helemaal niets kunnen verkopen”, vertelt Ann.
Zij had dit naar eigen zeggen nog nooit eerder meegemaakt. En de tuinder buigt toch op ervaring die verder strekt dan de geschiedenis van haar eigen fruitbedrijf. Voordat De Ryck in 2001 het bedrijf van haar ouders overnam, werkte ze namelijk ruim tien jaar als voorlichter bij het onderzoekscentrum pcfruit uit Sint-Truiden. “Het stond aanvankelijk niet vast dat ik het bedrijf van mijn ouders over kon nemen. Alhoewel ik altijd fruitteler wilde worden, leek het destijds beter eerst buitenshuis te gaan werken”, vertelt ze.
Tien jaar lang voorlichter
Na haar overname bouwde zij de korteketentak van haar ouders verder uit. Waar haar ouders tijdens de pluk wat appels en peren verkochten aan de buren, runt De Ryck nu een groente- en fruitwinkel met een uitgebreid assortiment. Koelopslag zorgt ervoor dat eigen appels en peren jaarrond beschikbaar zijn. Eigen productie vult zij aan met ingekochte fruit en groenten van plaatselijke tuinders. Daarnaast heeft ze ook nog een assortiment aan verwerkte producten zoals appelsap en appeljenever. “Mensen willen het volledige assortiment aan groenten en fruit. Ze komen niet naar de winkel voor alleen maar plaatselijke seizoensproducten”, klinkt het.
Het succes van de groente- en fruitwinkel, die profiteert van de nabijheid van de grootstad Brussel, zorgde ervoor dat De Ryck de rampspoed van twee jaar geleden te boven kwam. “De niet-verhagelde appels en peren hebben we met vrijwilligers geplukt. Dat jaar hebben we appels en peren bij collega-telers ingekocht”, klinkt het.
Aanpassen aan de klimaatverandering
De hagelschade bracht een wezenlijke wijziging van de bedrijfsstrategie teweeg. Nog meer dan daarvoor ligt de nadruk op de korte keten en business-to-businessafzet in de vorm van fruitpakketten aan scholen, OCMW’s en bedrijven. “We hebben het areaal teruggeschroefd van 12 naar acht hectare zodat we de boomgaarden ook beter konden beschermen tegen de uitdagingen van de klimaatverandering, waarbij extremen in het weer zich steeds vaker voordoen”, legt ze uit.
De aanpassingen bestonden uit hagelnetten en druppelirrigatie. De maatregelen hebben hun dienst al bewezen, getuigt de fruitteler. “De hagelnetten lagen er net een halve dag toen we overvallen werden door een flinke hagelbui. Nadien hebben we nog een vijftal hagelbuien gehad, maar heeft het fruit geen schade opgelopen.”
Zoals ik het zie, heb je op termijn kleine bedrijven die in de korte keten verkopen. Daarnaast heb je hele grote bedrijven die zelf hun afzet regelen
De hagelnetten bieden ook bescherming tegen zonnebrand. Dit en de druppelirrigatie zorgden ervoor dat de teler de droogte van de zomer goed doorstaan heeft. In de perenteelt was er wel wat productiederving door de droogte en vielen de vruchten vooral wat kleiner uit. “In de peren hadden we nog geen druppelirrigatie, dat staat voor deze winter op de planning”, legt ze uit.
Crisis in de appelteelt
Door zich te focussen op de korteketenverkoop ontspringt De Ryck de huidige malaise in de appelteelt. Door flinke concurrentie uit Oost-Europese lageloonlanden draait de appelteelt al jaren ondermaats in Vlaanderen. Het is hierdoor dat veel appelboeren omschakelen naar de perenteelt.
Behalve de concurrentie uit Oost-Europa zit ook de consumptie van appelen al jaren in een neerwaartse spiraal. In de hoevewinkel van Torenhof is hiervan weinig te merken. “Tegenover vijf verkochte appelen staat een verkochte peer”, aldus De Ryck Ze vult aan dat Belgische peren, meer dan de appel, een echt exportproduct zijn dat in heel Europa en ver daarbuiten gewild is.
De Ryck voorziet dat de hardfruitteelt in Vlaanderen voor grote veranderingen staat. “Zoals ik het zie, heb je op termijn kleine bedrijven die in de korte keten verkopen. Daarnaast heb je hele grote bedrijven die zelf hun afzet regelen.”
