Droge zomer zal nog vele jaren nazinderen bij fruitkwekers: “Boomwortels gaan dood"
nieuwsDroge boomwortels, kleine vruchten en een beenharde grond: weinig sectoren worden zo hard getroffen door de droogte als de land- en tuinbouw. Dany Bylemans van Proefecentrum Fruiteelt (Pcfruit) voorspelt dat de gevolgen van deze haast oneindige droogte lang niet beperkt zullen blijven tot deze zomer. Boomwortels sterven af door de droogte, wat maakt dat zowel wilde bomen in de natuur als fruitbomen het de komende jaren zeer moeilijk kunnen krijgen. “We zullen de komende jaren massaal bomen zien afsterven, zowel in boomgaarden als in de natuur", klinkt het.
Sinds midden juni is er geen noemenswaardige regen meer gevallen in België. In juni viel slechts 10,6 mm regen in de KMI-gemeente Ukkel, zeven keer minder dan normaal. En augustus lijkt voorlopig de droogtetrend niet te breken. Alle landbouwtakken worden hierdoor getroffen, en ook fruittelers trekken aan de alarmbel. “Voor alle teelten krijgen we een versnelde rijping, met een vervroeging van de oogstdatum en kleinere vruchten tot gevolg”, zegt Dany Bylemans van Pcfruit.
Klein maar lekker
Als het een troost mag wezen: ons fruit zal klein zijn, maar wel lekker. “Er is veel zonlicht, waardoor er veel suikers gevormd worden. Bovendien bevinden de smaakstoffen zich vooral in de schil, en een kleine vrucht bevat relatief gezien meer schil dan een grote vrucht.”
De meeste peren worden geproduceerd in Haspengouw, waar de zware leemgrond relatief goed vocht vasthoudt en het volumeverlies bij de peren dus relatief beperkt blijft. “Maar op percelen met lichtere grond is de maat duidelijk minder”, zegt Bylemans.
Daar komt nog bij dat de Conferencepeer een ras is dat heel veel last heeft van warme temperaturen. “In het binnenste van de boom krijg je nu bruine, grauwe en zwarte bladeren. Puur een warmte-effect”, zegt Bylemans. “Door de hitte doen fruitbomen een deel van hun bladeren weg, wat we ook zien bij wilde bomen in de natuur. Dat zijn allemaal bladeren die niet meer aan fotosynthese doen en dus niet kunnen bijdragen aan de productie.”
Ook de appels lijden onder het klimaat. Volgens Bylemans is de grootte duidelijk afgenomen. “Ook de kleuring loopt achterop. Daar heb je koude nachten voor nodig, en die zijn er nu niet”, zegt Bylemans. “Maar zoiets kan op korte tijd snel veranderen. Het wordt afwachten de komende maand, maar laten we niet huilen voor we geslagen zijn.”
Droogte zal vooral later voelbaar zijn
Hoewel Bylemans voor dit seizoen nog geen doemscenario’s ziet, kan het effect van deze droogte wel nog vele jaren nazinderen. “Bij droogte zoals vandaag zien we dat vooral kersenbomen en dus ook appel- en perenbomen het de jaren nadien moeilijk krijgen”, zegt hij. “Als een wortel te lang zonder water zit, komen er luchtbellen in de sapstroom en gaat hij dood. De boom zelf overleeft nog even, maar kan volgend jaar in de problemen komen als het een volle productie moet dragen met een beperkt wortelstel. De effecten van deze droogte zullen we waarschijnlijk pas binnen een jaar of twee zien, niet alleen in boomgaarden maar ook bij bomen in het bos.”
“Ongeveer een kwart van de perenboomgaarden in België heeft irrigatie, dus daar zie je die droogte-effecten niet, maar andere percelen krijgen het heel moeilijk”, geeft Bylemans mee.
Als een wortel te lang zonder water zit, komen er luchtbellen in de sapstroom en gaat hij dood. De boom zelf overleeft nog even, maar kan volgend jaar in de problemen komen
Toch is de sector in heel Europa relatief pessimistisch. Oost-Europa heeft een lage productie door de schadelijke vorst in het bloeiseizoen. In de rest van Europa hebben net als bij ons hagel en droogte schade aangericht. “En nu zitten we met de vijfde hittegolf die bezig is”, zegt Bylemans.
Ook bij het zacht fruit is het alle hens aan dek om de oogst gunstig te houden. “Bij teelten als frambozen en bramen wordt de overkapping volop gewit om de kans op zonnebrand te beperken, maar er kan wel wat schade zijn. Het is echt geen gemakkelijk jaar. Bij de aardbeien zie je dat de rijping sneller gaat en de bloemaanleg een beetje stilvalt door de hitte, dus ook daar zullen het geen topproducties zijn.”
Watertekort
Een ander probleem: de captatieverboden. Hoewel veel telers beschikken over waterbassins, zijn deze lang niet oneindig. “Als je een bedrijf hebt van 50 tot 100 hectare, dan kan je dit onmogelijk alleen met regenwater bevloeien. Je zou een immense wateropslag moeten hebben, zeker in een zomer als deze. Water wordt een gigantisch probleem. In heel Europa is dat het geval, maar vooral onze regio, samen met een stuk van Frankrijk, Nederland en Duitsland, wordt getroffen op een manier die voor ons regenland zeer buitengewoon is.”
Ook in Spanje is de droogte voelbaar. “Daar is de fruitteelt zeer sterk geconcentreerd rond de Dourorivier”, zegt Bylemans. “Maar zodra de gletsjers in de Pyreneeën verdwijnen, zal deze rivier niet meer het water kunnen leveren dat nodig is om de appelteelt er in stand te houden. Hetzelfde probleem zien we in de Povlakte, dat met enorme problemen zit. Wijzelf maken geen gebruik van rivieren die met gletsjerwater worden gevoed, maar in landen die daar wel afhankelijk van zijn, zal het smelten van de gletsjers een enorme impact hebben op de landbouw.”
Het is nog te vroeg om conclusies te trekken voor de prijsgevolgen. Belgische consumenten moeten al zeker niet vrezen voor tekorten
Voorlopig zal de verminderde opbrengst nog niet noodzakelijk voelbaar zijn op de wereldmarkt. “Je zou denken dat minder fruit leidt tot hogere prijsvorming, en dat hoop ik ook voor onze fruittelers”, zegt Bylemans. “Het zuidelijke halfrond heeft al geoogst en de opbrengst was relatief klein, dus de prijzen zouden in principe niet slecht mogen zijn. Maar het is te vroeg om dat te kunnen stellen. Consumenten moeten al zeker niet vrezen voor tekorten. We blijven eerder in een situatie van overaanbod. Naar schatting zullen er 11 procent minder peren worden geproduceerd, maar 90 procent van onze productie is voor export bestemd. Voor onze eigen bevoorrading is er dus lang geen probleem.”
Bodemwerk
De eerste prioriteit voor de sector is nu om te werken aan droogtebestendigheid. “Vlaanderen telt 15.000 hectare pitfruit, en er zijn projecten gelanceerd vanuit de provincie en Vlaanderen om al het water dat valt op deze boomgaarden maximaal te laten indringen in de bodem, zodat het niet oppervlakkig wegspoelt. Momenteel is dat een probleem: de bodem in Haspengouw is als een betonnen vloer. Alle gronden die redelijk wat klei of leem bevatten, zijn hard geworden. Door meer organische stof toe te voegen aan de bodem kunnen we hieraan werken, al is het niet eenvoudig om dat in een boomgaard op een paar jaar tijd te realiseren. Deze oefening vergt tijd.”
Publiele fruitpluk afgelast
De droogte tast ook de fruitfolklore aan. De publieke fruitpluk in Brugge gaat dit jaar niet door. Normaal plukken zo'n 2.000 mensen kilo's appels en peren tijdens een jaarlijks evenement in de boomgaard van Natuurcentrum Beisbroek, maar door de hitte is er geen fruit genoeg voor de editie van dit jaar.
Bron: Eigen berichtgeving
Beeld: Pcfruit
