"Koelkast is een medicijnkast geworden"

"We zijn steeds meer begaan met onze gezondheid en met gezonde voeding, maar dat is eigenlijk maar compensatie. We leiden een zittend leven en eten snel een hap tussendoor. En dan moeten we 's avonds met zijn allen naar de fitness en slepen we de gezondheidsdrankjes met bakken aan. Onze koelkast is stilaan veranderd in een medicijnenkastje". Dat zegt Johan Braeckman, hoogleraar ethiek aan de Universiteit Gent en voorzitter van De Maakbare Mens. Die vzw wil aanzetten tot kritische reflectie over medische en biotechnologische ontwikkelingen.

De Maakbare Mens heeft pas een brochure uit die ons ervoor waarschuwt om de claims die de gezondheidsindustrie maakt, niet zomaar te geloven. Volgens Braeckman spelen voedingsproducenten sluw in op onze toenemende bekommernis om onze gezondheid. "Ze goochelen met pseudo-wetenschappelijke termen en praten ons op die manier een kunstmatige behoefte aan. Wij gaan effectief geloven dat we functionele voedingsmiddelen nodig hebben - voedingsmiddelen waaraan een 'gezonde stof' is toegevoegd door de voedingsindustrie - terwijl dat niet zo is".

"De voedingsindustrie creëert pseudo-problemen en wij laten ons maar wat graag medicaliseren. We zijn het ook heel normaal gaan vinden om medicijnen te slikken. Denk aan studenten in de examenperiode. Steeds meer aspecten van ons leven worden medisch geregeld: onze seksdrive en ons hongergevoel worden onderdrukt of net gestimuleerd, onze slaappatronen worden met medicijnen gereguleerd", aldus Braeckman.

Dat het leven jachtiger en onzekerder geworden is, is de ethicus niet ontgaan. "Gemeenschapsstructuren verbrokkelen. Vroeger was mijnheer pastoor de autoriteit, nu moet de dokter steun bieden. Ook bij problemen die eigenlijk geen medische oplossing behoeven, zoals conflicten op het werk of relatieproblemen. Een pilletje lijkt dan een gemakkelijke oplossing, maar het geeft een vals gevoel van veiligheid".

Professor Wim Verbeke, van de faculteit bio-ingenieurswetenschappen van de Universiteit Gent, deed onderzoek naar hoe consumenten reageren op functionele voedingsmiddelen. Daaruit blijkt dat meer mensen de afgelopen vijf jaar zijn gaan geloven dat die 'verrijkte voeding' daadwerkelijk bijdraagt tot een betere gezondheid. In 2001 vreesde zestig procent van de ondervraagden nog dat functionele voedingsmiddelen niet meer waren dan een marketingstunt.

In 2006 twijfelde nog maar dertig procent aan de werkzaamheid van gezondheidsdrankjes en -smeersels. Vooral vrouwen en ouderen geloven in de heilzame kracht van functionele voedingsmiddelen. Smaak is voor veel consumenten wel een doorslaggevende factor: als ze de drankjes niet lekker vinden, kopen ze ze niet. Daar spelen voedingsproducenten op in door voortdurend hun gamma aan te vullen met nieuwe smaken.

Vooral de cholesterolverlagende broodsmeersels slaan aan bij consumenten, zo bleek. Liefst 22 procent van de ondervraagden gaf in 2006 aan ze dagelijks te gebruiken, nog eens dertien procent smeerde ze meermaals per week op de boterham. Dertig procent van de ondervraagden in 2006 vond de functionele voedingsmiddelen wel te duur.

Meer informatie: De Maakbare Mens