Klimaatbestendig, lage mestvraag en goed voer: graskruidenmengsels in de lift

Het areaal kruidenrijk grasland ligt met 3.374 hectare zo’n achthonderd hectare hoger dan het jaar voordien. Boerennatuur Vlaanderen organiseert een groepsaankoop voor productief kruidenrijk grasland voor melkveehouders. Volgens de organisatie is de voedingswaarde van kruidenrijk grasland zeer vergelijkbaar met Engels raaigras. De opbrengst in droge stof is vergelijkbaar en het nutriëntengehalte ligt doorgaans hoger, met de kanttekening dat dit beperkte gevolgen kan hebben voor de verteerbaarheid. “Voor droge koeien is een hoog calciumgehalte bijvoorbeeld niet zo goed”, zegt Katrien Geudens van Hooibeekhoeve. “Maar buiten de verteerbaarheid zien we nooit dat zulke mengsels significant nadeliger zouden zijn dan gras.”

Niet premies, maar intrinsieke voordelen duwen de trend

De voederkwaliteit van dit type mengsels wordt nog volop onderzocht, maar er zijn wel al duidelijke pluspunten. Zo bevat smalle weegbree stoffen die zorgen voor een verbeterde penswerking, een antibacteriële werking en de remming van maagdarmwormen. Bovendien is er sprake van een gemiddeld hoger ruw eiwitgehalte en een meer diverse minerale samenstelling.

Productief kruidenrijk grasland doet het vooral goed op zand- of zandleemgrond en heeft minder nood aan bemesting, ook dankzij de diepe 'beworteling' en deels door de aanwezige vlinderbloemigen. In tijden van dure meststoffen is dat niet onbelangrijk. Volgens Geudens is dat een grote reden waarom vele landbouwers kiezen om hun blijvend grasland om te zetten naar kruidenrijk grasland.

Het is volgens haar dus niet zo dat deze trend vooral te wijten is aan landbouwers die een premie willen ontvangen. “Die premie krijg je alleen wanneer je de mengsels inzaait op percelen die al twee jaar bouwland zijn”, zegt Geudens. “Dat is dus niet het geval voor de vele landbouwers die hun blijvend grasland omzetten naar kruidenrijk grasland.”

Het duurzame karakter, de klimaatrobuustheid en de lagere behoefte aan meststof zijn volgens haar belangrijke redenen voor landbouwers om te experimenteren met graskruiden. Engels raaigras kent vaak een uitval tijdens droge zomers, die in Vlaanderen geen uitzondering meer zijn. Kruidenrijk grasland kent diepe en gevarieerde worteltypes, wat de bodemstructuur verbetert. Dit zorgt voor een betere waterhuishouding en ook bestendigheid tegen droogtes. De landbouwer dekt zich zo in tussen de twee weersextremen die de velden steeds meer plagen.

Geen onkruid

“Sommigen, weliswaar een minderheid, kiezen voor een pioniersrol waarbij ze àl hun gras geleidelijk aan vervangen door kruidenrijk grasland. Dat is volgens mij te wijten aan de beloftevolle resultaten die we nu zien uit onderzoek in binnen- en buitenland. Vroeger bekeken vele landbouwers deze kruiden als ‘onkruid’ dat de voederwaarde van het gras omlaag zou halen, maar uit de eerste onderzoeken blijkt dat dit nu niet zo is. Al is, net zoals bij gras, het maaitijdstip zeer bepalend voor de voederwaarde en de verteerbaarheid.”

Of het gestegen areaal ook te wijten is aan de uitbreiding van beschermingsstroken? “Volgens mij is dat niet de verklaring”, zegt Geudens. “Die zijn volgens mij niet opgenomen in de statistieken, want deze stroken zijn meestal geen aparte percelen”.

Het aantal snedes die je uit kruidenrijk grasland haalt, ligt volgens Geudens vrij gelijk met klassiekers zoals Engels raaigras, met een kanttekening. “Bij sommige kruiden wil je dat ze een goede persistentie hebben voor ze de winter ingaan. Als ze even in bloei kunnen komen en de mogelijkheid krijgen hun wortels te ontwikkelen, gaan ze langer mee. Maar ook hier is de vraag hoe belangrijk je dat vindt als landbouwer. Ik ken landbouwers die hun graskruiden telkens maaien tot die kruiden na twee jaar volledig verdwenen zijn, maar dan hebben ze nog altijd grasklaver over. Sommigen vinden dat dus niet erg.”

Nog tot 31 juli kan al wie dat wenst intekenen op de groepsaankoop graskruidenmengsels van Boerennatuur Vlaanderen.