ILVO-onderzoek over hittestress: Aangepaste voeding helpt leghennen niet in warme periodes
nieuwsVeel pluimveehouders grijpen tijdens warme periodes naar aangepaste voederstrategieën om prestatieverliezen te beperken. Nieuw doctoraatsonderzoek toont echter aan dat betaïnesupplementen en tijdelijk voedselbeperking leghennen niet helpen, net zoals watersupplementen weinig effect hebben bij vleeskuikens. Aangepaste voeding biedt bij vleeskuikens wel perspectief, maar blijkt onder normale temperaturen ook nadelen te hebben.
In tegenstelling tot koeien kunnen kippen net zoals varkens niet zweten. Kippen verliezen warmte voornamelijk door waterverdamping via de ademhaling. Maar dat heeft zijn limieten. Dat de huidige rassen van vleeskuiken en leghennen daarnaast geselecteerd werden op productiviteit, maakt hen daarbovenop extra kwetsbaar voor warmte. Hun eigen warmteproductie stijgt namelijk door hun hoog metabolisme. Naast hun eigen warmte draagt ook de warmte uit de omgeving en de relatieve vochtigheid bij aan het niveau van hittestress.
Hittestress bij vleeskuikens kan de groei afremmen en de vleeskwaliteit verminderen. Bij leghennen kan de leg dan weer dalen en brozere eierschalen opleveren. Naast de prestaties komen ook het welzijn en de gezondheid van de dieren onder druk te staan, met een verhoogde sterftekans tot gevolg.
Om hittestress te vermijden, worden in de sector al verschillende maatregelen genomen. “Het afkoelen van de omgeving via koeling is bijzonder effectief, maar idealiter kunnen we ook de warmteproductie van het dier zelf verlagen”, duidt doctoraatsoderzoekster Renée De Baets (ILVO, UGent), die de effectiviteit van voeder- en watermaatregelen onderzocht.
Genetica helpt leghennen tegen hittestress, voederstrategieën niet
Uit het onderzoek van De Baets bleek dat alleen genetische kenmerken van het kippenras een impact hebben op hittestress. Witte leghennen bleken daarbij gevoeliger voor hitte dan bruine leghennen. “De invloed van genetica is een beloftevolle piste om verder te onderzoeken”, reageert De Baets.
Opvallend is dat voederstrategieën zoals tijdelijk minder voederen of betaïne-supplementen in de studie geen impact hadden op hittestress. Bloedstalen bevestigden dat deze kippen ook een verstoorde zuur-basebalans vertoonden in hete perioden waardoor er ook bij die kippen brozere eierschalen en legvermindering was. “Het kan de prestaties in hittecondities dus niet corrigeren”, aldus De Baets.
Rantsoenadvies moeilijk voor verschillende klimaatcondities
Waar voederaanpassingen de prestaties van leghennen tijdens hitte niet verbeteren, lijken ze bij vleeskuikens wel potentieel te bieden. “Door het ruw eiwitgehalte te verlagen, kunnen veehouders de warmte verminderen die de kuikens produceren bij de vertering tijdens de afmestfase”, duidt de Baets. “Een hoger vetgehalte in het rantsoen kan er dan weer voor zorgen dat de kuikens toch voldoende energie binnenkrijgen als ze minder eten op hete dagen.”
Naast hun potentieel tijdens periodes van extreme hitte, stelde De Baets vast dat dezelfde ingrepen bij normale temperaturen ook nadelige effecten kunnen hebben. “Het kan leiden tot een tragere groei en een slechtere voederconversie”, stelt ze. “Dit maakt het formuleren van een optimaal rantsoen voor wisselende klimaatomstandigheden bijzonder complex.”
Wateradditieven weinig effectief bij vleeskuikens
Tot slot onderzocht De Baets ook de impact van verschillende additieven via het drinkwater bij vleeskuikens, zoals polyfenolen, essentiële oliën, betaïne en functionele aminozuren. Geen van deze gangbare maatregelen bleek effectief in de proef en te resulteren in minder hittestress en betere prestaties. Sommige behandelingen hadden zelfs ongewenste neveneffecten.
“Ook dit wijst erop dat de effectiviteit van de maatregelen sterk afhankelijk is van de specifieke omstandigheden”, aldus De Baets. “Daarom is het zo belangrijk dat we inzetten op een correcte risicobeoordeling bij de pluimveehouders zelf, en beslissingsondersteunende tools waarmee zij de juiste maatregelen op het juiste moment kunnen nemen.”
Op het Pluimveeloket kunnen veehouders het risico op hittestress in hun regio, en specifiek in een stal met hun beschikbare technieken, opzoeken en vervolgens checken wat de best mogelijke maatregelen zijn op korte en lange termijn.
Het doctoraat maakte deel uit van het VLAIO-LA onderzoeksproject COOLCHICKS waarin verschillende tools, rekenmodules en een actieplan tegen hittestress werden opgesteld. De resultaten uit het doctoraat van De Baets worden gebruikt om dit actieplan en de bijbehorende rekenmodules verder te verfijnen.
