Minstens 300 mensen ziek na het eten van met salmonella besmette eieren: “Risico nooit volledig uit te sluiten”

Het FAVV lanceerde op 10 augustus een terugroepactie van eieren van een leghennenbedrijf uit Geel. Het deed dit na diverse meldingen van gezondheidsproblemen bij minstens 300 mensen. "Dat zijn mensen die bij een arts terecht zijn gekomen met klachten die op een voedselvergiftiging kunnen wijzen. Het gaat dan om koorts, buikpijn, overgeven en diarree", zegt woordvoerder Hélène Bonte.

Een arts die vermoedt dat de klachten van verdacht voedsel komen, kan een stoelgangstaal nemen voor onderzoek, vervolgt Bonte. "Als er salmonella gevonden wordt, wordt het DNA daarvan vergeleken met het DNA dat wij hebben uit het betrokken bedrijf. Zo wordt de link gelegd."

Aantal besmettingen altijd onderschat

Tot dusver zijn er dus 300 besmettingen aan het licht gekomen, maar dat aantal kan hoger liggen. "Het is altijd een onderschatting. Niet iedereen wordt zwaar ziek van salmonella. Mensen met een normale gezondheid krijgen hoogstens wat griepachtige klachten, gaan daarmee niet altijd naar de dokter en genezen snel. Jonge kinderen, ouderen en zwangere vrouwen kunnen ernstiger ziek worden", aldus Bonte.

Ook zou het aantal besmettingen verder kunnen oplopen door nieuwe consumptie van de besmette eieren. Het FAVV lanceerde op 10 augustus een terugroepactie, maar mogelijk hebben mensen nog eieren in huis. Bonte: "Eieren hebben een houdbaarheid van vier weken nadat ze gelegd werden. De eieren die nu in de winkel liggen, zijn veilig. Kocht je voor 10 augustus eieren, dan check je best nog eens de codes erop. Er zijn vier codes betrokken. Ze zijn te vinden op onze website. Die eieren eet je best niet meer op."

Risico onmogelijk volledig uit te sluiten

Het is niet de eerste keer dat met salmonella besmette eieren op de markt komen. “Het is niet uitzonderlijk dat er uitbraken zijn: in 2025 waren er zeven collectieve voedselinfecties waarbij 253 mensen ziek werden. Vooral eieren en eiproducten lagen aan de oorzaak”, aldus de woordvoerder van het FAVV. Ze geeft aan dat de bacterie in onze omgeving voorkomt. “Een nulrisico bestaat simpelweg niet, maar het is zaak om de risico’s tot een minimum te beperken.”

Alhoewel collectieve ziektegevallen niet uitzonderlijk zijn, geldt het geval in Geel wel als de grootste geregistreerde salmonella-cluster ooit, gelinkt aan eieren in België. De eerste besmetting werd in mei vastgesteld in een stal op het bedrijf dat meerdere stallen telt die als afzonderlijke beslagen geregistreerd zijn.

Bedrijf volledig op slot na uitbraak in tweede stal

Na de besmetting in een stal mochten de eieren uit de andere stallen op de markt gebracht worden. Later in het jaar bleek ook een andere stal besmet. “Dat was voor ons de aanleiding om het volledige bedrijf te blokkeren”, vertelt Bonte. Ze benadrukt dat er geen aanwijzingen zijn dat het bedrijf onjuist gehandeld heeft. “Na de eerste besmetting hebben wij extra hygiënemaatregelen opgelegd en bij controles bleken deze nageleefd te worden.”

Bonte benadrukt dat dankzij een uitgebreid bestrijdingsprogramma het aantal salmonellagevallen veel lager ligt dan vroeger. De Belgische pluimveehouderij behoort al jaren tot de landen die de Europese doelstellingen doorgaans halen. Binnen Europa geldt voor de leghennenhouderij een afwijkingsnorm van twee procent. "België scoorde in 2025 nog 1,78 procent", aldus Martijn Chombaere van Landsbond Pluimvee. Volgens een rapportage van DGZ (Dierengezondheidszorg Vlaanderen, red.) waren er 15 besmette eieren op 844 stalen.

Ook Chombaere benadrukt dat een salmonellabesmetting nooit volledig uit te sluiten is. "De bacterie kan binnenkomen met ongedierte, de veevoederleverancier, de karkasophaaldienst, noem maar op." De meest gangbare serotypes van Salmonella, die voedselvergiftiging bij de mens kunnen veroorzaken en waarop bemonsterd wordt, zijn Salmonella Enteritidis en Salmonella Typhimurium.

Strenge controles door de hele productieketen

De hele productieketen is opgenomen in het uitgebreide bestrijdingsprogramma, legt Chombaere uit. Het start bij een tweewekelijkse salmonellastaalname bij moederdieren. Als de kuikens vervolgens uitkomen, wordt er donsonderzoek gedaan in de broeierij (uitgangcontrole). En als de kuikens bij opfokbedrijven belanden, worden de inlegvellen bemonsterd waarop de kuikens vervoerd worden (ingangcontrole). Het is ook bij de opfokbedrijven dat de dieren gevaccineerd worden.

"Op 18 weken komen de kuikens aan bij het productiebedrijf, waar bij wijze van ingangcontrole de inlegvellen nog eens bemonsterd worden. De volgende bemonstering van de kippen is na zeven weken en deze bemonstering wordt om de 15 weken herhaald", aldus Chombaere.

Grote kostenpost voor betrokken bedrijf

Een salmonellabesmetting betekent een behoorlijke kostenpost op een leghennenbedrijf, zeker als de kippen aan het begin van hun legcyclus staan. "Deze eieren mogen tot het eind van de leghennencyclus niet op de versmarkt verschijnen en gaan naar brekerijen. Na verhitting in de brekerij is het salmonellavirus verdwenen en zijn de eieren bruikbaar in de verwerking. De prijs die een kippenhouder krijgt voor industrie-eieren is natuurlijk lang niet zo hoog als de prijs voor tafeleieren", verklaart Chombaere.

Het leghennenbedrijf in Geel heeft er na de eerste uitbraak in mei voor gekozen om alle leghennen uit de besmette stal te ruimen. Ondanks deze maatregel en aanvullende hygiënemaatregelen heeft de bacterie dus opnieuw zijn weg gevonden.

Nieuwe maatregelen om besmettingen tegen te gaan

Hoewel België ver onder de Europese normen valt, werkt Landsbond Pluimvee momenteel een plan uit om het risico in de sector nog verder terug te brengen. Onderdeel van een maatregelenpakket, dat eind dit jaar klaar moet zijn, is onder andere een vaccinatie van de legkippen. "Sinds kort is er een vaccin goedgekeurd dat ook aan productieve leghennen gegeven mag worden. Daardoor wordt de immuniteit tegen het salmonellavirus verder verhoogd", aldus Chombaere.