Nog geen paniek in de landbouw tijdens deze uitzonderlijke warmte

“De Vlaamse veehouders hebben zich de voorbije jaren goed voorbereid op langere periodes van hitte en droogte, maar tijdens warme dagen, zoals vandaag, moeten we wel iets vaker uitrukken”, vertelt Danny Coomans, veearts in Kasterlee en bestuurslid van Verenigde Dierenartsen (VeDa) Vlaanderen.

Met 30,3 graden – gemeten in Ukkel – was het dinsdag de eerste tropische dag van het jaar in Vlaanderen. Ook de komende dagen belooft het warm te worden en is een hittegolf niet uitgesloten. In dat geval moet het vijf dagen 25 graden of meer zijn, waarvan minimaal twee dagen boven de dertig graden.

Volgens Coomans, die vooral rundveehouders bedient, hebben runderen vanaf 25 graden last van hittestress. “Dan verminderen de activiteit en de spijsvertering en kan pensverzuring optreden. Op die momenten daalt ook de melkgift.”

Met het oog op de weersverwachtingen heeft Dierengezondheidszorg Vlaanderen (DGZ) per nieuwsbrief de Vlaamse veehouders gewaarschuwd, en een aantal tips meegegeven om hittestress te verminderen. Zo adviseert men koeien tijdelijk op stal te zetten en voor verkoeling in de stal te zorgen. Ook is de aanwezigheid van voldoende drinkwater (met een ideale temperatuur van 18 °C) essentieel en kunnen rundveehouders hun voederregime en rantsoen beter aanpassen. Soortgelijke adviezen gelden voor pluimvee- en varkensboeren.

De hoofdfoto bij deze foto is van melkveehouderij Thomas Linsen uit Kinrooi. Deze probeerde vorige zomer met natte doeken de koeien te verkoelen.

Geen hittestress, wel groeistuipen in de groente

Niet alleen dieren, maar ook planten kunnen hittestress ervaren. “Planten kunnen vocht verdampen via hun huidmondjes. Hiermee koelen ze zichzelf af en zorgen ze bovendien voor een aangenaam, koeler klimaat in de serre”, vertelt Lieve Wittemans van het Proefstation voor de Groenteteelt (PSKW) in Sint-Katelijne-Waver. “Bij te hoge temperaturen schakelen ze over op een zelfbeschermingsmechanisme en sluiten ze hun huidmondjes. Hierdoor koelen ze niet langer af en ontstaat hittestress.”

Volgens Wittemans zijn er tal van instrumenten waarmee serretelers kunnen inspelen op een hittegolf. "Bij bladgewassen wordt het serredek gekrijt of van een coating voorzien. In een aantal teelten wordt het klimaatscherm gebruikt om een deel van de zonnestraling weg te filteren. Sommige telers beschikken over vernevelingsinstallaties of beregening van het kasdek om de temperaturen terug te dringen." Doordat het ’s nachts nog voldoende afkoelt, is er volgens haar voorlopig slechts beperkte hittestress en ziet ze op dit moment geen problemen.

Wel heeft het warme weer tot gevolg dat de teelt in een stroomversnelling raakt. Dit betekent meer werk voor de tuinder. “En daar heeft de feestdag van deze week (Pinkstermaandag, red.) ook invloed op", benadrukt Wittemans. "Telers moeten hetzelfde werk verzetten in minder werkdagen.”

Geen reden voor paniek: “ideaal voorjaar”

Ook in de akkerbouw is nog lang geen sprake van paniek. “Voorlopig lijkt het in veel streken in Vlaanderen en voor veel teelten een perfect groeiseizoen”, laat Boerenbond-adviseur Pieter Van Oost weten. De voorjaarswerkzaamheden vonden plaats onder ideale droge weersomstandigheden en in mei ontvingen de meeste regio’s in Vlaanderen voldoende regen voor het ontkiemingsproces. “Nu is het warm, maar voor de meeste gewassen in Vlaanderen zit er nog voldoende vocht in de bodem, met uitzondering van enkele gebieden waar te weinig regen viel”, aldus Van Oost.

De aspergetelers kunnen de warmtegolf missen als kiespijn. “Bij dergelijke hitte gaat alles veel sneller en zien we daardoor ook veel asperges van mindere kwaliteit die we voor een lagere prijs moeten verkopen”, klinkt het bij Hoeve Lavrijsen Asperges in Herk-de-Stad. De aspergeboer, die zijn asperges uitsluitend in de korte keten verkoopt, merkt nog op dat de vraag tijdens erg warme periodes ook terugvalt.