"IHD en adequaat flankerend beleid hangen samen"

De instandhoudingsdoelstellingen blijven Vlaanderen beroeren. Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Joke Schauvliege bezocht zondag op uitnodiging van landbouworganisatie ABS landbouwer Jerry Braeckevelt in het West-Vlaamse Ruddervoorde. Net zoals 134 andere Vlaamse landbouwers ontving hij een “rode brief” in het kader van de instandhoudingsdoelstellingen (IHD). Daardoor is zijn bedrijf op termijn gedoemd te verdwijnen. “Als bedrijfsleider ben je voortdurend plannen voor de toekomst aan het maken, maar wanneer die brief in je bus valt, sta je plots met je rug tegen de muur en dreig je de moed te verliezen”, zei Jerry Braeckevelt aan de minister.

In de loop van oktober kregen alle Vlaamse landbouwers een brief in de bus waarin de impact van de stikstofuitstoot van hun bedrijf op een nabijgelegen Natura 2000-gebied wordt berekend. Daarbij werden de landbouwbedrijven onderverdeeld in drie categorieën: groen, oranje en rood. Deze laatste twee categorieën zijn in hun voortbestaan bedreigd. Wanneer zij hun milieuvergunning laten vernieuwen, moeten zij kunnen aantonen dat de uitstoot van hun bedrijf sterk is teruggedrongen. “Voor veel van die bedrijven betekent dit op termijn het afbouwen of stopzetten van het bedrijf. In één klap hebben die bedrijven geen toekomst meer”, situeert ABS-voorzitter Hendrik Vandamme het probleem.

Eén van die bedrijven is het gemengde landbouwbedrijf van Jerry Braeckevelt in Ruddervoorde. Het bedrijf telde in 2013 zo’n 330 mestvarkens en ruim 250 runderen, zowel jongvee, melkvee als vleesvee. Zelf is hij de derde generatie op het bedrijf en met een zoon van 12 en een dochter van 16 lijkt de kans groot dat hij op opvolging mag rekenen. Dat idee had Braeckevelt tot begin oktober 2014. Toen viel een brief in de bus met de mededeling dat het bedrijf zich volgens de Vlaamse overheid te kort bij een gebied bevindt dat is ingekleurd als speciale beschermingszone waar een bijzonder habitat tot stand moet komen in het kader van de realisatie van de Natura 2000-doelstellingen. De landbouwer mag op de huidige locatie nog 15 jaar verder boeren, maar dan vervalt zijn milieuvergunning en die zal niet vernieuwd worden.

ABS is niet te spreken over het feit dat de landbouwer bij de hernieuwing van zijn milieuvergunning in 2010 geen enkele indicatie kreeg dat er op termijn ook maar een probleem zou kunnen ontstaan. “Toen adviseerde dezelfde Vlaamse overheid, bij monde van het Agentschap Natuur en Bos, niet negatief”, stelt voorzitter Hendrik Vandamme. “Meer nog, de uitgereikte milieuvergunning vermeldt letterlijk: De inrichting is gelegen op 99 meter van Natura 2000-gebied. (…) De aanvraag bevat geen elementen die de natuur in het gedrang brengt.” De landbouworganisatie begrijpt niet dat op vier jaar tijd de situatie volledig kan keren.

Volgens minister Schauvliege heeft Vlaanderen beslist om tot een globale aanpak over te gaan. “Wij wilden eerst een kader uitwerken om de impact van bedrijven op Natura 2000-gebieden te berekenen vooraleer de landbouwers te alarmeren over dit dossier. Dus milieuvergunningen werden gewoon vernieuwd wanneer er een aanvraag was. In Nederland heeft men het anders aangepakt. Daar was er een individuele vergunningenstop voor alle bedrijven in de buurt van die natuurgebieden. De Vlaamse overheid was van mening dat men op die manier een landbouwer veel te lang in het ongewisse liet.”

Tijdens het bezoek verwees voorzitter Vandamme opnieuw naar de in april 2009 ondertekende intentieverklaring over het overlegproces bij de uitvoering van het gebiedsgericht aspect van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Een hele reeks partijen bereikte toen een akkoord over de manier waarop die richtlijnen moeten uitgevoerd worden. “Artikel 24 vermeldt expliciet dat indien er toch conflictsituaties ontstaan, de overheidspartners erop moet toezien dat er in een billijke vergoeding wordt voorzien”, aldus de ABS-voorzitter. “Maar ik heb de indruk dat sommige partijen rond de tafel niet op de hoogte zijn van het bestaan van dit artikel.”

Nu de Vlaamse regering afgelopen vrijdag opnieuw geen akkoord bereikte over een flankerend beleid voor de getroffen bedrijven, vreest ABS dat de boeren de dupe gaan worden van politieke spelletjes. “Voor ons is het onaanvaardbaar dat sommige politici, zelfs binnen de meerderheid, een politiek opbod willen voeren op de kap van de landbouwsector en dat deze politici blijkbaar vergeten zijn wat in vorige legislaturen beslist werd. De huidige regering schreef in haar regeerakkoord ook dat voldoende financiële middelen zullen beschikbaar zijn voor de uitvoering van de instandhoudingsdoelstellingen in Vlaanderen”, herhaalt Vandamme. Hij rekent dan ook op het gezond boerenverstand bij de politici.

Concreet wil ABS dat de vergoedingen die worden vastgelegd voor bedrijven die geraakt zijn in hun bedrijfsvoering correct en marktconform zijn. En niet enkel de rode, maar ook voor de oranje bedrijven moeten er concrete maatregelen voorgelegd worden. “Wij zullen ons niet tevreden stellen met een aalmoes. Wanneer blijkt dat er niet voldoende en sluitende garanties kunnen gegeven worden aan de landbouwers die geraakt worden door de uitvoering van de voorliggende plannen, dan houdt het IHD-verhaal en het overlegproces in het kader ervan voor ons op”, verwittigt Vandamme.

De landbouworganisatie geeft te kennen te zullen blijven vechten voor het voortbestaan van zoveel mogelijk landbouwbedrijven in Vlaanderen. “We roepen de Vlaamse parlementairen en ministers op om zonder uitstel werk te maken van de nodige omkadering bij het verder verloop van het IHD-proces. Een werkbaar regelgevend kader en een realistisch natuurbeleid maken daar deel van uit”, klinkt het. “De mensen van VLM moeten zo snel mogelijk naar de getroffen boeren kunnen stappen met concrete voorstellen op maat van elk bedrijf. Het is vooral de onzekerheid die vreet aan de boeren. Het psychologisch effect van heel dit dossier mag niet onderschat worden”, aldus nog Hendrik Vandamme.

Minister Schauvliege erkende de menselijke kant van dit verhaal. “Ik vind het dan ook mijn taak als minister om tijd vrij te maken om naar de getroffen boeren te luisteren. Want het IHD-verhaal is niet het enige dossier dat dit jaar op de landbouwers afkomt. Er is ook nog de afschaffing van het melkquotum, de hervorming van de zoogkoeienpremie, het nieuwe GLB en er komt ook een nieuw mestactieplan aan. En dat allemaal bij bijzonder lage prijzen voor landbouwproducten.” Ze gaf aan alles in het werk te zullen stellen om voor elk bedrijf op maat oplossingen te zoeken. “Hoewel het momenteel een heel moeilijke budgettaire periode is, is het voor mij duidelijk dat het realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen en een adequaat flankerend beleid samen hangen.”

Er is nog geen zicht op de instrumenten van het flankerend beleid, maar Jerry Braeckevelt reikte de minister en de aanwezige VLM-medewerkers al een eventuele oplossing voor zijn dossier aan. “Op een goede 500 meter van hier komt er volgend jaar een bedrijf te koop met een vergelijkbare grootte als het mijne. Dat bedrijf kreeg wel een code groen. Misschien kan VLM met die stoppende boer aan tafel gaan zitten om een bedrijfsverplaatsing voor mij te bespreken.” Als het van de minister afhangt, moet dat inderdaad een haalbare kaart zijn. “Ik wil dat elke boer zelf kan beslissen wat voor hem of haar de beste oplossing is. De huidige milieuvergunning uitdoen, mag daarbij geen verplichting zijn.”