Holsteinkoe bedreiging voor lokale rundveerassen

Volgens de VN-Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) wordt in Europa meer dan een derde van de lokale rundveerassen met uitsterven bedreigd. In de Europese en mondiale melkveehouderij worden lokale rassen steeds vaker vervangen door de hoogproductieve Holstein-Friesian melkkoe. In het EURECA-project was de hoofdvraag dan ook welke factoren bepalen of een runderras in de toekomst overleeft.

2010 is uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Biodiversiteit om aandacht te vragen voor het belang van biodiversiteit voor het leven op aarde. Ook in de landbouw staat biodiversiteit onder grote druk. In het door de Europese Unie gefinancierde EURECA-project was de hoofdvraag dan ook welke factoren bepalen of een lokaal rundveeras in de toekomst overleeft. In dat kader heeft het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN) van Wageningen Universiteit onderzocht wat nodig is om lokale runderrassen in stand te houden.

Strategieën om runderrassen te behouden zouden allereerst rekening moeten houden met de motivaties van huidige en toekomstige veehouders. Veehouders bepalen namelijk nog altijd zelf welk ras ze houden. Iedere veehouder in Europa denkt en werkt anders en juist die variatie zorgt ervoor dat de variatie in runderrassen kan blijven bestaan. Europees en nationaal beleid dat goed is afgestemd op lokale of regionale omstandigheden moet daarvoor voldoende ruimte en stimulansen geven.

Het ras Holstein-Friesian komt in 128 landen voor. Vijftig jaar geleden, toen elke regio nog over zijn eigen populaire runderrassen beschikte, was deze uniformering in de dierlijke productie nog niet aan de orde. Nu dringt de tijd om meer gerichte acties te voeren om de biodiversiteit te herontdekken en te behouden, zodat lokale rassen een functie en toekomst hebben. Lokale runderrassen blijken unieke genetische, cultuurhistorische, sociaal-economische en ecologische waarden te hebben.

Een belangrijk advies uit het EURECA-project is dat fokkerijorganisaties zich meer moeten bezighouden met strategische planning voor de (middel-)lange termijn. Lokale runderrassen passen vaak goed in regionale concepten, waarbij deze rassen de beleving van natuur en landschap en de aantrekkelijkheid van speciale producten tot uitdrukking brengen.

Om de unieke waarden van lokale rassen te gelde te maken, zouden de verschillende stakeholders samen moeten optrekken. Goede fokprogramma's zijn nodig om de kloof niet te groot te laten worden tussen lokale rassen en meer gangbare rassen wat betreft de productie van melk of vlees.  De fokkerij heeft ook een taak om specifieke kwaliteiten van het runderras in stand te houden, zoals de dubbeldoeleigenschappen of de melksamenstelling. Tevens is aandacht nodig om inteelt binnen rassen te voorkomen en kan genetische variatie worden opgeslagen in genenbanken.