Hoge wintersterfte honingbij in België en daarbuiten

De bijensterfte in 31 landen, voornamelijk EU-lidstaten maar ook landen als Rusland, Israël, Egypte en Oekraïne is afgelopen winter uitgekomen op gemiddeld 17,4 procent, bijna een verdubbeling ten opzichte van een winter eerder. De internationale bijenonderzoeksgroep COLOSS berekende de mortaliteit op basis van de input van meer dan 23.000 imkers die samen bijna 470.000 kolonies houden. De bijensterfte ligt meestal iets lager in Noord-Europese landen omdat koudere temperaturen het broedseizoen inkorten en de varroamijt een kans minder geven om zich voort te planten. In ons land hebben honingbijen een heel slechte winter achter de rug, ruim een derde van de kolonies haalde het niet.

Een kleine 68.000 van de bijna 470.000 bijenkolonies waarvoor data verzameld werden, overleefde de winter niet en nog eens drie procent van de kolonies ging verloren door problemen met de koningin. Beide fenomenen samen leveren een sterfte op van 17,4 procent. Lang niet overal is de bijensterfte even hoog. Ze varieert van amper vijf procent in Noorwegen tot een kwart van de bijenpopulatie in Oostenrijk, en is zelfs regionaal verschillend. Voor ons land rapporteert COLOSS een schrikbarend hoog cijfer dat boven de andere resultaten uittorent, namelijk 36,4 procent winterverlies van bijenkolonies. De data werden aangeleverd via Honeybee Valley (UGent).

De Nederlandse bijenonderzoekster Romée van der Zee coördineert de dataverzameling. Zij legt uit dat de bijensterfte traditioneel iets lager ligt in Noord-Europese landen, wat zich laat verklaren door de latere start van het broedseizoen. Hierdoor heeft de varroamijt minder tijd om zich voort te planten. Maar ook los van het probleem varroa zijn er moeilijk verklaarbare verschillen in bijensterfte. Het is één van de voornaamste doelstellingen van het COLOSS-netwerk om dat bloot te leggen.

De verdubbeling volgt op een Europees verbod op drie voor bijen schadelijk geachte neonicotinoïden (insecticiden, nvdr.). Terwijl deze middelen in de VS wel zijn toegestaan, is  het aantal professioneel gehouden bijenvolken daar gegroeid tot het hoogste niveau sinds 20 jaar. Die schijnbare tegenstelling legden onze collega’s van Boerderij voor aan hun landgenote van der Zee. Zij zegt daarover het volgende: “De hoge wintersterfte betekent niet dat neonicotinoïden geen of maar een beperkte rol spelen. Er is een verbod voor clothianidin, imidacloprid and thiamethoxam. Maar twee andere varianten, thiacloprid en acetamiprid, worden door het verbod juist steeds meer toegepast.”

Meer info: COLOSS