Hogan sleutelt aan sanctionering foute perceelaangifte

Sinds zijn aantreden belooft Europees commissaris Phil Hogan dat hij het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) gaat vereenvoudigen. Achter de schermen is hij al maanden bezig met het afvijlen van de scherpe kantjes van het GLB. Ook de Vlaamse landbouwers plukken daar de vruchten van. Het druiste in tegen hun gezond boerenverstand dat een grasgroenbedekker in ecologisch aandachtsgebied niet geoogst mocht worden tijdens de aanhoudingsperiode. Met een beetje hulp vanuit Vlaanderen heeft de Commissie de onzin daarvan ingezien. De vereenvoudigingsoefening van Hogan gaat verder dan het bijsturen van interpretaties van het wettelijk kader. Hij wil bijvoorbeeld gele kaarten introduceren zodat de lidstaten hun landbouwers niet voor elke fout in de perceelaangifte meteen moeten beboeten.

Het jongste pakket vereenvoudigingsvoorstellen werd door de landbouwcommissaris uit de doeken gedaan in de commissie Landbouw van het Europees Parlement. Deze keer wil hij één en ander veranderen aan de wijze waarop landbouwers gesanctioneerd worden bij niet-naleving van de voorwaarden voor inkomenssteun. EU-commissaris Hogan heeft het gevoel dat er “een klimaat van angst” heerst onder landbouwers omdat ze riskeren een deel van hun inkomenssteun te verliezen. Enerzijds wil Hogan met zijn voorstellen de foutenlast in perceelaangiftes omlaag krijgen, anderzijds toont hij begrip voor onvrijwillige fouten die in de administratie van een landbouwer kunnen sluipen. Daarom bedacht hij een manier om een correct gebruik van publieke middelen te garanderen zonder landbouwers meteen financieel te bestraffen.

Landbouwers die in aanmerking willen komen voor Europese inkomenssteun moeten ieder jaar hun steunaanvraag indienen via de perceelaangifte. Hogan wil de deadline voor indiening iets versoepelen in de zin dat steunaanvragen tot 35 dagen daarna nog aangepast kunnen worden. Een eerste check door de overheid zou landbouwers de kans geven om eventuele fouten te herstellen vooraleer ze er financieel nadeel van ondervinden. In Vlaanderen staat dat idee eigenlijk al aardig op punt dankzij het e-loket. Sinds alle perceelaangiftes elektronisch moeten verlopen, krijgen landbouwers op hun computerscherm foutmeldingen te zien die ze nog kunnen herstellen voor ze de steunaanvraag verzenden. Misschien heeft de EU-commissaris de inspiratie voor zijn voorstel in Vlaanderen opgedaan?

Een tweede aanpassing situeert zich bij de administratieve geldboetes die een landbouwer riskeert wanneer hij meer grond aangeeft dan hij werkelijk in gebruik heeft. Nu dreigt hij daardoor maximaal twee keer zoveel geld te verliezen als er mee te winnen valt. Het onderscheid in de ernst van de overtredingen wordt afgeschaft en vervangen door een uniforme bestraffing, namelijk anderhalve keer de inkomenssteun terugbetalen die de landbouwer er had bij kunnen winnen. Als het voorstel goedgekeurd wordt, dan zou dit al voor de perceelaangiften van 2016 toegepast kunnen worden. Aangezien er bij kleine afwijkingen in de oppervlakteaangifte geen sprake hoeft te zijn van kwade trouw blijven kleine overschattingen van het eigen areaal onbestraft.

Het meest vernieuwend is de invoering van gele kaarten voor landbouwers die voor het eerst een fout maken in hun perceelaangifte. Registreren ze meer grond dan ze in gebruik hebben maar blijft dat beneden tien procent van het eigen areaal, dan wordt de geldboete gehalveerd. De eigenaars van een gele kaart moeten zich wel realiseren dat ze het jaar nadien geviseerd worden tijdens de controles op het terrein. Vraag is hoe relevant dat allemaal is voor Vlaanderen als er maar af en toe een bos, berm of ander perceel dat geen landbouwgrond is foutief in een verzamelaanvraag belandt. Niet dat er hier geen fouten vastgesteld worden, maar ze zijn erg divers van aard. Het resultaat is hetzelfde: een landbouwer ziet een deel van de inkomenssteun aan zijn neus voorbijgaan. Regelmatig communiceert het Departement Landbouw en Visserij daarover zodat landbouwers zouden leren uit hun fouten.

Of de voorstellen van Hogan veel invloed zullen hebben in Vlaanderen kunnen we moeilijk inschatten, maar de EU-commissaris is in elk geval formeel over zijn bedoelingen: “Van dit vereenvoudigingspakket gaat een duidelijke boodschap uit. Het is ons er niet om te doen landbouwers bij de lurven te vatten, wel is het onze taak om te garanderen dat belastinggeld goed besteed wordt. Dat is een doelstelling waarvan ik weet dat de landbouwsector ze onderschrijft.”