Heksenjacht op schadelijke maïskever wordt stopgezet

Tien jaar geleden werd de maïswortelboorder voor het eerst gedetecteerd in ons land, en vervolgens succesvol bestreden. Intussen is deze kleine maar beruchte maïsvreter verdwenen van de quarantaine-lijst maar wordt hij opnieuw waargenomen. Rond Zaventem werden het afgelopen jaar 17 kevers gevonden. Om een succesvolle beheersingsstrategie voor onze contreien uit te werken, gaat het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) het gedrag van de kever hier ter plaatse in kaart brengen. De onlangs opgerichte werkgroep ‘Task force Diabrotica Vlaanderen’ bekijkt de verschillende mogelijkheden voor een geïntegreerde aanpak van het schadelijke insect.

De maïswortelboorder is een kever van Amerikaanse oorsprong die in de jaren ‘90, hoogstwaarschijnlijk via internationaal luchtverkeer, in Servië is terecht gekomen. De keversoort kon er zich vestigen en verspreidde zich geleidelijk binnen Europa. De kevers voeden zich met de bovengrondse delen van de maïsplant en veroorzaken geen noemenswaardige schade bij kleine aantallen. Het zijn de larven van deze kever die de grootste schade aanrichten. Zij voeden zich met de wortels van de maïsplanten waardoor de opname van water en voedingsstoffen en uiteindelijk de verdere ontwikkeling van de plant verstoord wordt. Zeker in een monocultuur van maïs kunnen de opbrengstverliezen op termijn oplopen tot 6,5 à 13 procent. In uitzonderlijke gevallen kan tot 90 procent van de maïsplanten op een perceel vernietigd worden.

Na een ‘adempauze’ van tien jaar werden in 2014 opnieuw enkele maïswortelboorders gesignaleerd in de wijde omgeving van Zaventem. Intussen had de Europese Commissie het quarantainestatuut van de kever evenals de Europese noodmaatregelen opgeheven. Toch bleven deze maatregelen in ons land behouden na de nieuwe vaststelling van de kevers rond de luchthaven. Eind november werden de tijdelijke bestrijdingsmaatregelen opgeheven. Een nationaal uitroeiing- en beheersingsplan is niet meer aan de orde aangezien de maïswortelboorder voor de EU niet langer een quarantaine-insect is. Wel wordt aanbevolen om een beheersingsstrategie te ontwikkelen in het kader van ‘integrated pest management’.

Bij geïntegreerde beheersing komt het er op aan om de populatiegrootte terug te brengen tot een niveau waarbij geen economische verliezen optreden. Hierbij moeten duurzame biologische, fysische en andere niet-chemische methoden de voorkeur hebben boven chemische methoden indien hiermee het schadelijke insect op afdoende wijze wordt bestreden. Een gezonde teeltrotatie (lees: niet vaker dan één keer om de drie jaar maïs telen) is hierbij van groot belang. Door de beheersing van de maïswortelboorder in IPM onder te brengen, is het niet langer de bedoeling om het insect uit te roeien. Voortaan wil men zijn voorkomen en schade onderdrukken.

Aangezien IPM een regionale bevoegdheid is, werd de verantwoordelijkheid voor de beheersing van de maïswortelboorder overgeheveld naar de gewesten. In de nieuw opgerichte ‘Task force Diabrotica Vlaanderen’ werken volgende organisaties samen: landbouworganisaties ABS en Boerenbond, de Vlaamse en federale overheid via ADLO en FAVV, onderzoeksinstellingen via ILVO, LCV en UGent en tot slot ook de toelevering via Semzabel (zaaigoed) en Phytofar (gewasbescherming). In deze werkgroep worden de verschillende mogelijkheden voor de geïntegreerde aanpak van de maïswortelboorder besproken.

Het Voedselagentschap is niet langer verantwoordelijk voor de monitoring en de beheersing zodat het Landbouwcentrum voor Voedergewassen (LCV) die taken overneemt, met ondersteuning vanuit het ILVO. Deze laatste beschikt immers over de expertise om de kevers op de feromoonvallen te detecteren, om morfologisch te identificeren en om identificaties te bevestigen.

De meeste bestaande gegevens over de biologie van dit insect komen uit centraal-Europa. Op dit ogenblik is niet geweten of de levenscyclus van de kever onder onze omstandigheden vergelijkbaar is. Daarom zal ILVO op korte termijn onderzoek uitvoeren naar de levenscyclus van de kever en naar de praktische implementatie van IPM. Als tijdens het groeiseizoen van 2015 en 2016 blijkt dat het insect zich bij ons vestigt, dan zal ILVO een nieuw en meer uitgebreid onderzoeksvoorstel uitwerken over de geïntegreerde beheersing ervan.