Geen sciencefiction meer: robots nemen het wieden over op Vlaams wortelveld
nieuwsEen wiedeg die ’s nachts zelfstandig door een wortelveld rijdt en tegen de ochtend het grootste deel van het onkruid heeft verwijderd. Het klinkt futuristisch, maar dat is het niet. “In principe zou dit al realiteit kunnen zijn op een Vlaams bedrijf”, aldus Eva Ampe, onderzoeksleider precisielandbouw bij West-Vlaams onderzoekscentrum Inagro. In Nederland zijn dergelijke robots al in gebruik. Hier voorlopig nog niet, maar de interesse stijgt. "Om landbouwers niet zelf als eerste in het onbekende te laten stappen, testen we momenteel welke meerwaarde de huidige robots in de praktijk kunnen bieden voor Vlaamse telers."
Robots in een groenteveld zijn al even geen sciencefiction meer. In Nederland duiken de eerste landbouwrobots stilaan op in het veld, met de verwachting dat hun aantal de komende jaren snel zal toenemen. Op de Vlaamse akkers zijn ze voorlopig nog niet te bespeuren. “De voornaamste reden hiervoor is dat veel akkers in Nederland groter zijn, waardoor de investering in een robot iets logischer wordt”, duidt Eva Ampe.
Toch is er ook in Vlaanderen veel potentieel. Dat blijkt uit de interesse die vandaag biotelers tonen, maar ook gangbare wortel-, witloof- en uientelers. “Door het wegvallen van steeds meer gewasbeschermingsmiddelen groeit de vraag naar mechanische alternatieven om de onkruiddruk onder controle te houden. Vooral in fijnzadige teelten, zoals wortelen en uien, vormt dit een uitdaging”, legt Ampe uit. “Deze teelten hebben jonge en kwetsbare plantjes, waardoor je niet zomaar met een wiedeg over het veld kunt rijden. Precisierobots kunnen dat wel. Hierdoor zou de manuele arbeidsdruk op landbouwbedrijven aanzienlijk verlaagd kunnen worden.”
Ik moet gedurende 2,5 maanden vier tot zes seizoenarbeiders inzetten die manueel onkruid wegnemen
Dat is precies waarom biolandbouwer Kevin Beddeleem uit Poperinge met veel interesse uitkijkt naar het testproject van Inagro. “Tot op heden gebruik ik zoveel mogelijk de schoffel, wiedeg en brander. Maar er blijft nog veel over om manueel uit te trekken. Per hectare kruipt er tussen de 150 en 200 uur wiedwerk in. Om dat op mijn 50 hectare rond te krijgen, moet ik gedurende 2,5 maanden vier tot zes seizoenarbeiders uit Oost-Europa inzetten. Dat brengt een aanzienlijke kost met zich mee. Niet alleen het loon, maar ook alles dat erbij komt kijken om mensen aan het werk te stellen.”
Robots trainen om strijd aan te gaan tegen Vlaams onkruid
Beddeleem is erg geïnteresseerd, maar nog terughoudend. Hij vraagt zich af of de investering de moeite waard is en of de technologie al voldoende op punt staat voor gebruik op zijn bedrijf. Hij is lang niet de enige landbouwer met deze vragen. “Telers willen terecht weten wat zo’n robot kan, waar de beperkingen zitten en hoeveel oppervlakte nodig is om de investering zinvol te maken. Met die vragen zijn we in dit project aan de slag gegaan. De landbouwers hebben bovendien zelf mee bepaald welke robots we testen. Het gaat dus niet om gadgets, maar om machines die vandaag al op de markt zijn en aangekocht kunnen worden”, duidt Ampe.
We testen geen gadgets, maar machines die vandaag al op de markt zijn
Met het onderzoeksproject wil Inagro ook de drempel voor pioniers verlagen door kinderziektes op te sporen en de artificiële intelligentie achter de robots af te stemmen op Vlaamse omstandigheden. “Bijna alle robots die vandaag op de markt zijn, komen uit het buitenland, vaak uit Nederland. De artificiële intelligentie, die onder meer het onkruid, gewas en bodem herkennen, is daardoor getraind op een andere landbouwcontext. De systemen moeten nu leren omgaan met onze teeltmethoden, gewassen en perceelomstandigheden”, duidt Ampe.
Veel landbouwers sleutelen zelf aan hun machines of kennen iemand die een defect snel kan verhelpen. Maar hoe zit dat wanneer een robot uit Nederland plots stilvalt op een perceel? "Service is cruciaal bij robots. Tot nog toe zijn onze ervaringen erg positief. Als er iets misloopt, kunnen we altijd iemand contacteren in het Nederlands. Vanuit hun kantoor kunnen ze meekijken wat er fout loopt en indien nodig overnemen", klinkt het bij Inagro.
Robots met grijpers, schepjes en straks ook lasers
Op de demovelden van Inagro rijden momenteel twee autonome wiedrobots rond. In augustus komt daar nog een derde exemplaar bij dat werkt met lasers. De robots die vandaag worden getest op het wortelveld, verwijderen onkruid met een grijper of scheppen het weg. “Ik zet de robots twee à drie keer per week aan het werk op het veld”, vertelt een Inagro-onderzoeker. “Terwijl zij drie uur bezig zijn, kan ik andere taken uitvoeren. Beide robots rijden zelfstandig tussen de rijen. Eén van de twee heeft daarvoor zelfs geen gps nodig, maar volgt de ruggen met behulp van camera’s. De batterij gaat ongeveer 20 uur mee en onder gunstige omstandigheden kunnen ze tot 2,5 hectare per dag wieden."
Veel werk, maar wel een succes
Na anderhalf seizoen testen stellen de onderzoekers vast dat er veel tijd kruipt in het leren omgaan met de machines, maar dat het resultaat alvast een succes is. “We hebben de inzet van gewasbeschermingsmiddelen fors kunnen reduceren naar enkel nog een applicatie in de vooropkomst om toch de grootste onkruiddruk weg te nemen”, luidt het. "In wortelen en uien moesten we wel nog manueel ingrijpen om de laatste onkruiden te verwijderen.”
“Met een robot werken is ook een complex gegeven. Het vraagt een andere manier van werken. Cruciaal is dat je de robots inzet op het juiste moment, wanneer het onkruid nog klein is. Net zoals landbouwers zijn ook onze onderzoekers nog zoekende naar hoe ze hun traditionele teeltwijze daarop kunnen afstemmen. Daarnaast moet je ook leren werken met de robots zelf. Wel merken we dat onze onderzoekers een steile leercurve hebben. Dit jaar verloopt alles al een stuk vlotter dan vorig jaar."
Voor onkruidbeheer kunnen robots een belangrijk hulpmiddel worden. Maar zie het niet als een alleenstaande oplossing
Niet de vervanger van de landbouwer
De Inagro-onderzoekers zien de robot vandaag niet als een wondermiddel dat alle duurzaamheidsuitdagingen in de landbouw zal oplossen. “Voor onkruidbeheer kunnen ze wel een belangrijk hulpmiddel worden. Maar zie het niet als een alleenstaande oplossing. Robots moeten deel uitmaken van een bredere aanpak binnen geïntegreerde gewasbescherming. Tegen schimmels, plantenziekten of insectenplagen kunnen wiedrobots bijvoorbeeld weinig beginnen. Ook hardnekkige grassen blijven een uitdaging."
Toch zijn de onderzoekers ervan overtuigd dat de technologie in de nabije toekomst een plaats zal krijgen op het landbouwbedrijf. “Landbouw zal altijd een combinatie blijven van technologie, vakkennis en praktijkervaring. Robots kunnen helpen om een gezond gewas te telen en tegelijk de impact op het milieu te beperken. Zie het als een extra werktuig op het bedrijf, dat bepaalde taken nauwkeurig kan overnemen op momenten waarop klassieke technieken minder goed werken.”
Stevige investering in duurzaamheid
Aan nieuwe werktuigen hangt vaak een stevig prijskaartje, en dat is bij landbouwrobots niet anders. De compacte robots die Inagro vandaag test, kosten zo’n 100.000 tot 300.000 euro per robot. Best wel een stevig investering. “Net daarom is het goed dat Inagro enerzijds onderzoekt welke meerwaarde deze robots effectief op het veld kunnen bieden, en anderzijds de robots ook kunnen demonstreren hoe landbouwers te helpen in hun keuze", reageert West-Vlaamse gedeputeerde voor Landbouw Bart Naeyaert (cd&v) vanop het demoveld.
Voor landbouwers die willen investeren bestaat ook ondersteuning via het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF). “Veel landbouwers weten dat er VLIF-steun bestaat voor melkrobots en robotarmen. Maar weinigen zijn op de hoogte van de steun voor robotisering voor veldtoepassingen. Er zijn steunpercentages die tot 50 procent gaan”, klinkt het.
