ABS roept op: "Teel minder aardappelen!"
nieuwsLandbouworganisatie ABS vraagt alle aardappeltelers om hun areaal te minderen, gemiddeld met zo'n 20 procent. Op deze manier hopen ze de marktprijs te herstellen. Die blijft onbeweeglijk op 0,5 tot 1,5 euro per 100 kilogram aardappelen, en volgens ABS is er de eerste maanden geen beterschap in zicht. Ook aardappelverwerker Belgapom treedt de oproep bij.
Aardappelwatcher Guy Depraetere van ABS voorspelt dat de prijzencrisis in de aardappelsector niet zal verlichten, tenzij er dringend wordt ingegrepen in het beschikbare areaal. Met zijn nieuwsrubriek 'aardappelpraatje' houdt hij telers per mail op de hoogte.
ABS spreekt van een ‘doem-modus’ voor de aardappelmarkt, al 14 weken op rij. Zal wat geduld heil brengen? “Die opportuniteit lijkt een illusie te zijn als we vernemen dat er nog 800.000 ton vrije aardappelen in stock zitten bij de boeren”, meldt ABS. “We zullen bovendien de oude aardappelen meeslepen tot ver in het nieuwe seizoen. Dan komen we tot de volgende vraag en die is bepalend voor het nieuwe seizoen: welke prijzen mogen we verwachten?”
Volgens ABS hebben de telers het antwoord op deze vraag zelf in handen, of toch ten dele. De verwerkers hebben volgens de organisatie al het voorbeeld te geven, door hun contractvolume met 15 tot 20 procent te verlagen. “Als nu ook de boeren volgen en ook een areaalreductie doorvoeren, dan komt alles terug goed”, klinkt het. “Dan hebben we een kans om goede prijzen te ontmoeten in de vrije markt. Dan zal de boer terug een rol kunnen spelen in onderhandelingen met de afnemer. Nu is hij alleen maar ‘lijdend voorwerp’.”
Geen aardappelen, maar wat dan wel?
Voor aardappelboeren is het kiezen tussen de cholera of de coloradokever. Aardappelen leveren weinig geld op, maar er is geen overschot aan alternatieven. Dat merkt ook Christophe Vermeulen van aardappelverwerker Belgapom. “Er moet iets gezet worden op de akkers. En de prijzen zijn niet denderend op dit moment. Of het nu suikerbieten zijn of graan of aardappelen. Door het gebrek aan alternatieven merken we dat veel landbouwers toch aardappelen kiezen voor hun geld.”
Toch steunt Belgapom de oproep van ABS om de aardappelprijzen zich te laten herstellen. Ook ABS zegt zich niet van stuk te laten brengen door de moeilijke zoektocht naar alternatieven. “We weten dat het moment moeilijk is in de akkerbouw: lage graan- en maïsprijzen, areaalinkrimping bij de Tiense, diepvriesgroenten onder druk”, meldt de organisatie. “Toch moeten we ons verstand gebruiken en collectief reageren om uiteindelijk samen er de vruchten van te plukken.”
Kan het tij toch keren?
Vermeulen erkent dat hoe dan ook de finale keuze bij de landbouwer ligt. “Als een landbouwer aardappelen het beste ziet passen in zijn ondernemersplan, dan is dat een valabele keuze”, zegt hij. “Maar met vorig jaar in het achterhoofd, kan dat opnieuw te veel druk zetten op de prijzen. Aan de andere kant: het seizoen is nog niet begonnen. Voor hetzelfde geld hebben we acht weken regen in april en mei, of een superdroge zomer. Zal dat druk zetten op de oogst en de markt zo corrigeren? Ik heb geen idee.”
Capaciteit onder controle houden en inzetten op kwaliteit: dat is het motto van 2026
Een heropleving van de export, die nu wat in de hoek zit, kan volgens Vermeulen ook soelaas bieden. “De export is zich nu wat aan het oriënteren, wat aardappelen betreft. Maar zo vlug zal dat niet gaan. Ik begrijp de oproep van ABS dus wel. Capaciteit onder controle houden en inzetten op kwaliteit: dat is het motto van 2026.”
De rekening maken
Om landbouwers te helpen bij hun keuze, analyseert Guy Depraetere de kosten-batenanalyse gemaakt door Viaverda. “Contracten worden op schema afgenomen, maar er is geen interesse in vrije aardappelen, tenzij aan prijzen van 1 à 1,5 euro per 100 kilogram”, schrijft Depraetere. “Simplot kiest voor kwaliteit en Innovator. Voor de eerste keer presenteert Simplot-Clarebout zijn contractprijzen, voor oogstjaar 2026. Het bedrijf opent duidelijk de aanval op het Innovator-segment. Daarnaast moet een insteek op kwaliteit het verschil maken, onder andere met een bonus-malussysteem. Om het areaal voldoende te reduceren en de markt gezond te krijgen, past het bedrijf een generieke volumekorting van 25 procent toe voor de meeste rassen. Dat betekent een ganse ommezwaai in vergelijking met een jaar geleden.”
“Viaverda vertelde ons dat een hectare aardappelen in 2025 gemiddeld 47,5 ton opbracht en 6.800 euro kostte”, stelt Depraetere. “In geval van seizoenpacht: 8.000 euro. Hoeveel ton moeten we hiervoor leveren om aan deze kost te voldoen? Omgerekend aan contractprijs (13,5 euro afland) moet je 50 ton opbrengen. Dus als je slechts 35 ton per ha contract krijgt, haal je 4.725 euro op wat op zich niet kostendekkend is tenzij er nog 12.500 kg verkocht wordt aan 16 euro.”
ABS waarschuwt dat de kosten nog aanzienlijk hoger liggen bij seizoenspacht. Zelfs wanneer er geen rekening wordt gehouden met de investeringskosten zoals het gebouw en de inschuurlijn, betaalt men nog steeds 2,75 euro per honderd kilo louter aan kiemremming en geleverde arbeid. “Ook niet vergeten dat de aardappelen zes procent gewicht verloren hebben”, waarschuwt Depraetere nog.
Fontane, Innovator of de lotto?
ABS raadt telers aan om dus een grondige kosten-batenanalyse te maken op maat van het eigen bedrijf. “Ieder maakt voor zichzelf uit of hij een parcours wil volgen met minder risico’s en een(zeer) matig inkomen of een parcours met grote risico’s en met een kleine kans op succes. De kans om te winnen is allicht groter dan bij de Lotto, maar blijft zeker voor dit jaar bijzonder klein”, besluit de aardappelkenner. “Als we met zijn allen wat gas terugnemen en tien à 20 procent minder areaal uitplanten kan de markt terug in evenwicht komen.”
Bovendien geeft ABS nog enkele geldtips: vermijd dure seizoenspachten, kies de juiste fytomiddelen en volg de waarschuwingsdienst, kies voor grotere percelen en vermijd natte gronden. “Let op, sommige verwerkers leggen de grens van een 35-ton-contract nog een stuk lager”, waarschuwt men nog. “Kopers leggen zo nog meer risico bij de teler.”
