Geen sprake van woordbreuk zeggen afnemers varkensvlees

Bij de partners van het Ketenoverleg staan de zenuwen straks gespannen nu er geen akkoord is over een eenmalige toeslag voor de Belgische varkenshouders. Dinsdag is er tot laat in de avond vergaderd om het engagement van de afnemers om te zetten in een concreet voorstel tot uitbetaling. Dit is niet gelukt zodat woensdagochtend rond zes uur reeds persberichten binnenrolden waarin de landbouworganisaties hun teleurstelling uitdrukken. Retail, vlees- en voedingsindustrie krijgen de zwarte piet toegespeeld maar zij ontkennen dat er sprake is van woordbreuk. Volgens Comeos is het zinloos om een akkoord te sluiten dat niet controleerbaar is. FEVIA, FEBEV en Fenavian verwijzen naar de mededingings- en Europese wetgeving die een extra obstakel vormden voor een akkoord.

In hun reactie op het afspringen van het Ketenoverleg op een eenmalige toeslag voor de varkenshouders reageren de Belgische landbouworganisaties door de andere ketenpartijen, van slachthuizen tot supermarkten, van woordbreuk te beschuldigen. Hun federaties hadden zich immers deze zomer geëngageerd voor een eenmalige toeslag die de varkenshouders moet helpen om de huidige marktcrisis te overleven. “We bereikten twee akkoorden”, verduidelijkt Dominique Michel, CEO van Comeos, de federatie die de belangen van de grootwarenhuizen verdedigt. “Voor de melkprijs kwam er een algemeen akkoord voor een stabiliseringsmechanisme op lange termijn, met een financiële tussenkomst op korte termijn. Het was niet mogelijk om eenzelfde akkoord te sluiten voor de varkensprijs, dus besloten we om samen de tijd te nemen om ook voor deze sector een systeem uit te werken op lange termijn en een ondersteuningsmechanisme op korte termijn. ”

“Sindsdien hebben we voortdurend op die twee pistes ingezet”, gaat Michel verder. “Er is een akkoord mogelijk voor een lange termijnvisie met structurele oplossingen, waarbij we samen zouden inzetten op kwaliteit en innovatie. Daarnaast waren we bereid een tijdelijke financiële inspanning te leveren, maar dit voorstel bleek niet uitvoerbaar. Gisteren erkende ook het Agrofront dat het engagement van eind augustus juridisch niet uitvoerbaar was – de mededingingsautoriteit had trouwens al bezwaar aangetekend. We werken in een internationale markt, en een toeslag zou een impact hebben gehad op zowel de import als de export van varkensvlees. Van de elf miljoen in België gekweekte varkens, worden er acht miljoen uitgevoerd.”

Bij Comeos is er ontgoocheling over het uitblijven van een oplossing voor de problemen in de varkenssector. “De tijdelijke toeslag moest iedere afnemer gelijk behandelen”, zegt Dominique Michel, “dus zowel de supermarkt als de slager, de horeca (goed voor 16 procent van de varkensvleesafname) en de marktkramer. Alleen zo krijgen de varkenskwekers gegarandeerd de nodige steun. We waren zelf akkoord om een meerprijs te betalen die werd aangerekend door de slachthuizen – maar dat bleek juridisch dus niet haalbaar. Het is zinloos een akkoord te sluiten dat niet controleerbaar is want dat zou de varkensboeren niet de minste garantie op een hoger inkomen hebben gegeven.”

Ook vanuit de voedingsindustrie wordt het akkoord over de toeslag op de melkprijs aangehaald om de eigen goede wil in de verf te zetten. “Ondanks de wil om op korte termijn ook een solidariteitsfonds voor de varkenshouders uit te bouwen, blijkt het in het kader van de Europese landbouw- en concurrentiewetgeving onmogelijk om daarover dwingende afspraken te maken.” Sectorfederaties FEBEV (slachthuizen), Fenavian (vleesverwerkers) en FEVIA (voedingsbedrijven in het algemeen) hebben begrip voor de teleurstelling van de landbouworganisaties maar roepen op om samen te blijven werken aan structurele oplossingen op lange termijn.

Van woordbreuk is geen sprake volgens de slachthuizen, vleesverwerkers en voedingsbedrijven. “De Europese mededingingsautoriteiten laten niet toe dat de bijdragen aan een solidariteitsfonds afdwingbaar zijn, dit kan enkel op vrijwillige basis. Binnen het wettelijke kader waren we bereid een akkoord te onderhandelen. De voedingsindustrie kwam haar engagement na om de mogelijke pistes op korte termijn te onderzoeken maar deze blijken in een Europese context niet toegelaten.” Het eerste voorstel van FEVIA, FENAVIAN en FEBEV bereikte 24 miljoen euro, maar werd niet aanvaard door de mededingingsautoriteiten. Het tweede voorstel van 10 miljoen euro werd afgeschoten door de landbouworganisaties.

De vertegenwoordigers van de vlees- en voedingsindustrie hebben begrip voor de ontgoocheling van de landbouworganisaties. Zij blijven het belang onderstrepen van besprekingen rond structurele oplossingen voor de varkenscrisis op de lange termijn. Concreet kan dit volgens hen door te investeren in gemeenschappelijke initiatieven die de sector versterken, zoals exportondersteuning en -promotie, wetenschappelijke onderzoek, productinnovatie en kwaliteit. Daarnaast blijven de ketenpartners ijveren voor een Europese aanpak om de prijzen te stabiliseren en de toekomst van landbouwers in ons land te verzekeren.

Comeos vestigt in deze discussie de aandacht op de dalende vleesconsumptie in ons land. In het geval van varkensvlees steeg de productie in ons land tussen 2005 en 2013 met 12 procent, terwijl de gemiddelde consumptie per inwoner met zes procent afnam. Van de 11 miljoen varkens die in ons land gekweekt worden, zijn er drie miljoen voor de binnenlandse markt bestemd en acht miljoen voor export. Van die drie miljoen komt de helft op de markt als vers vlees, waarvan dan nog eens de helft via de supermarkten verkocht wordt. Beenhouwers zijn bijvoorbeeld een ander belangrijk verkoopkanaal. “Onze leden nemen nauwelijks 6,8 procent van de in België geproduceerde varkens af”, maakt Dominique Michel zijn punt. “We zijn dus prijsvolgers, geen prijszetters. Toch willen we onze verantwoordelijkheid niet ontlopen, en engageerden we ons om mee te werken aan een interprofessioneel akkoord waarbij de hele keten samenwerkt aan innovatie, kwaliteit en duurzaamheid – een unicum in Europa. Ook heel belangrijk: al het verse varkensvlees in onze winkels is Belgisch.”

Voor Comeos is het onbegrijpelijk dat de landbouworganisaties uitgerekend de handel met de vinger wijzen. Michel: “We blijven ons constructief opstellen, maar het spel moet wel eerlijk worden gespeeld. Het kan niet dat wij vals worden beschuldigd van woordbreuk, terwijl we samen tot dezelfde conclusie kwamen: dat het augustus-akkoord technisch en juridisch niet uitvoerbaar was. Met de aanpak die het Agrofront nu voorstelt – een individueel engagement afdwingen – ontspringt het grootste deel van de afnemers van hun vlees de dans.” Wie zich ook zorgen maakt over de huidige ontwikkelingen en het falen van het Ketenoverleg is BEMEFA, de beroepsvereniging van mengvoederfabrikanten. De organisatie doet een dringende oproep om de voltallige stuurgroep samen te brengen voor een grondige evaluatie van de stand van zaken. “Het loont de moeite om alle paden verder te verkennen die de beloofde steun aan de varkenshouders kunnen concretiseren en conform de wetgeving zijn”, klinkt het.