Gaia vraagt AI-camerabewaking in slachthuizen na wantoestanden in Aat

De coöperatie WapiMeat baat sinds 1 januari 2026 het slachthuis van Aat officieel uit. Jaarlijks worden er ongeveer 20.000 schapen geslacht. De misstanden in Aat zijn niet alleen wreed, maar druisen ook in tegen de Europese en Waalse wetgeving over de bescherming van dieren op het moment van de slacht. Gaia vraagt aan de Waalse minister van Dierenwelzijn Adrien Dolimont (MR) om de onmiddellijke sluiting van de inrichting zonder uitstel te bevelen. De dierenrechtenorganisatie heeft bovendien een klacht met burgerlijke partijstelling ingediend bij de onderzoeksrechter in Bergen en vraagt de bevoegde overheid om een grondig onderzoek te openen naar de feiten.

Gruwelijke beelden

De beelden tonen herhaaldelijk runderen die na hun verdoving nog tekenen van bewustzijn en gevoeligheid vertonen. In verschillende gevallen tonen de beelden herhaalde mislukte verdovingen, gevolgd door laattijdige corrigerende schoten, soms wanneer de dieren al zijn opgehangen of aangesneden. Sommige dieren sterven pas na een lange doodsstrijd. Een veterinair rapport wijst op de schijnbare afwezigheid van een systematische controle van bewusteloosheid vóór verdere slachthandelingen, en het ontbreken van zichtbaar, onmiddellijk beschikbaar noodmateriaal bij mislukte of onvoldoende verdovingen.

Ook de manier waarop met de dieren wordt omgegaan is niet fraai. Schapen en lammeren worden in bakken gegooid, bij een poot of aan de wol vastgegrepen, over de grond gesleept en geslagen. Dieren die niet kunnen stappen worden geslagen en mishandeld. Runderen krijgen slagen en elektrische schokken toegediend. Elektrische prikkelaars worden gebruikt ter hoogte van de geslachtsdelen en de anus van runderen die niet meer kunnen rechtstaan.

AI-camerabewaking

Los van dit specifieke geval vindt Gaia dat het controlesysteem in slachthuizen beter kan. De organisatie vraagt om regelmatige onaangekondigde controles in àlle Belgische slachthuizen – in Vlaanderen gebeurt dit al. Bovendien vraagt men dat de beelden van de verplichte camerabewaking in slachthuizen automatisch worden geanalyseerd met behulp van artificiële intelligentie, met automatische melding van waarschuwingen aan de bevoegde autoriteiten.

De federatie van de vleessector Febev en Gaia zitten niet vaak op één lijn, maar ook Febev-voorzitter Michael Gore vindt dat de controlemechanismen in Waalse slachthuizen beter kunnen. Vandaag zijn deze veel minder streng dan in Vlaanderen. “De beelden zijn geen toonbeeld van een goed slachtproces”, zegt Gore.

Sector mist overleg met overheid

Gore verwijst naar hoe Vlaanderen en Wallonië in 2017 een convenant hebben afgesloten voor meer dierenwelzijn. “Dat gebeurde nadat er inbreuken zijn waargenomen in een slachthuis in Izegem – niet van deze aard”, zegt Gore. “Toen hebben we het voortouw genomen om cameratoezicht in de slachthuizen te implementeren.”

Gore vindt de situatie in Aat dan ook opmerkelijk, zeker omdat Wallonië niet zo lang geleden een codex Dierenwelzijn heeft gelanceerd waarin cameratoezicht een wettelijke verplichting werd. “Vlaanderen is daar ook in gevolgd”, zegt Gore. “Maar waar in Vlaanderen een veertigtal dierenartsen regelmatig onaangekondigde controles uitvoeren bij slachthuizen, kan ik niet stellen dat dit het geval is in Wallonië. En waar er in Vlaanderen een driemaandelijks overleg is met de Dienst Dierenwelzijn, beschikken we in Wallonië evenmin over een dergelijk platform.”

Volgens Gore zou Wallonië, net als in Vlaanderen, nauwer moeten samenwerken met de sectorfederaties. “Behalve de informatie die onze leden zelf aanreiken, hebben wij geen feedback over de manier waarop dierenwelzijn benaderd wordt aan Waalse zijde. Wij hebben de vraag voor zo'n overleg aan de betrokken instanties wel gesteld, maar daar is niet onmiddellijk op gereageerd.”

Structurele aanpak

Volgens Gore is er nood aan een structurele aanpak. “We moeten ons allereerst de vraag stellen of de nodige waarschuwingen zijn gegeven aan het slachthuis. Zijn er eerder inbreuken gesignaleerd, of waren de controles telkens conform en was de directie van het slachthuis zich van geen kwaad bewust? Zitten we met een overheid die in praktijk geen toezicht houdt? Het is niet duidelijk hoe vaak het slachthuis is onderworpen aan een controle. Ook in Wallonië moet een dierenarts aanwezig zijn bij het aanleveren en doden van dieren, dus structurele problemen hadden daar aan de oppervlakte moeten komen.”

Het voorstel van Gaia om AI-camerabewaking te installeren, ziet Gore als een mogelijke piste. “Er zijn een aantal Vlaamse slachthuizen die deze technologie vandaag al uittesten. We zien daar positieve signalen en er zijn aan Vlaamse zijde gesprekken gebeurd met de Dienst Dierenwelzijn om daar stappen in te zetten. Maar er blijft het vraagstuk hoe we dit praktisch kunnen implementeren. Hoe valideer je zo’n tool, hoe ga je om met de beelden, enzovoort.”

Bovendien wijst Gore erop dat het heel wat tijd en middelen vraagt om zulke AI-systemen op te trainen naar een betrouwbaar niveau. “Het zal niet van vandaag op morgen gerealiseerd kunnen worden, en de ontwikkeling van zo’n systeem is ook heel duur. Maar de lopende kosten zouden lager liggen. Het kan dus een piste zijn voor efficiënter toezicht. Ik ben er niet tegen, als het gebeurt in samenwerking met de sector.”

Eerst en vooral zou Gore willen dat de controles op dierenwelzijn in heel België worden geharmoniseerd, met gelijke controlemechanismen voor Vlaanderen en Wallonië. “Niet alleen voor een gelijk speelveld, maar ook voor het welzijn van de dieren.”