GAIA wil verbod op paardenvlees en viseert frituursnacks: “Consument eet paard zonder het te weten”

In augustus heeft GAIA 123 snacks gekocht in 25 frituren, verspreid over Vlaanderen, Brussel en Wallonië. De organisatie liet DNA-tests uitvoeren en vond zo paardenvlees in 27 procent van de onderzochte snacks.

Navefri stoort zich aan de framing van het onderzoek. In Het Nieuwsblad reageert voorzitter Bernard Lefèvre: “Alsof je een DNA-test nodig hebt om paardenvlees op te sporen. Zo wek je toch een beetje de indruk dat paardenvlees een verboden product is dat ergens in verstopt zit en wij de grote boosdoeners zijn. Paardenvlees is perfect oké, het staat gewoon op de ingrediëntenlijst. En het is objectief goed vlees.”

Transparantie

GAIA erkent dat de aanwezigheid van paardenvlees wel degelijk staat aangegeven op de informatie- en ingrediëntenlijsten op de websites en verpakkingen van de producenten. Paardenvlees wordt dus niet onder het mom van bijvoorbeeld kip of rund toegevoegd aan frituursnacks. Maar de organisatie merkt op dat consumenten de ingrediëntenlijst enkel te zien krijgen bij voorverpakte voedingsmiddelen. Wie eten bestelt in een horecazaak, in dit geval een frituursnack, krijgt de ingrediëntenlijst niet te lezen. Net zoals men dat niet krijgt wanneer men bijvoorbeeld vol-au-vent of soep bestelt in een brasserie.

GAIA vindt het niet kunnen dat men uit de benaming van frituursnacks niet kan afleiden of het gaat om een product op basis van paardenvlees. De organisatie vindt het problematisch dat consumenten dus paardenvlees kunnen eten zonder het te weten.

“Als klant krijg je niet te zien wat de ingrediënten zijn van je frituursnack. In tegenstelling tot de supermarkt, waar je de ingrediëntenlijst kan lezen”, vertelt directeur Ann De Greef van GAIA aan VILT. De Greef vermeldt dat GAIA de onderzochte frituursnacks niet heeft kunnen koppelen aan bepaalde merken of leveranciers, aangezien deze producten zonder verpakking in de toonbank lagen.

Zolang paardenvlees correct staat aangegeven op de ingrediëntenlijst – wat wel degelijk het geval is bij diverse populaire frituursnacks - is hier geen sprake van een voedselmisdrijf.

Bij de snacks met een positieve DNA-test ging het volgens De Greef telkens om een duidelijke aanwezigheid en dus niet om eventuele kruiscontaminatie.

Slachtpaarden

In september dook VILT dieper in de consumptie van paardenvlees. Daar stelden we vast dat de fokkerij van slachtpaarden niet bestaat in ons land. “De paardenvleesproductie is het circulaire sluitstuk uit de sport- en hobbypaardenhouderij”, tekende Michael Gore van vleesfederatie Febev op. “Bij de slacht van het paard na een duurzaam leven kan het vlees nog gebruikt worden. In het andere geval wordt het karkas geëuthanaseerd en verbrand. Dat kun je niet duurzaam en circulair noemen. Op deze manier gaan nuttige eiwitten verloren voor de mens.”

Bij het persbericht deelt GAIA diverse beelden van paarden met kwetsuren, of dieren die overleden in hun weide liggen. Dit zijn dus geen dieren die naar het slachthuis zijn vervoerd, laat staan dat ze verwerkt zijn voor humane consumptie.

Paardenpaspoorten

Een ander element dat GAIA aanhaalt, zijn eerdere problemen met de traceerbaarheid van paardenvlees. Hiervoor verwijst het naar een rapport van voedselagentschap FAVV waarbij het tussen december 2020 en juni 2021 vaststelde dat 35 van de 230 onderzochte paardenpaspoorten vervalst waren. Deze paspoorten tonen onder meer aan of een paard al dan niet geschikt is voor consumptie.

Hélène Bonte van FAVV verduidelijkt dat het hier niet noodzakelijk ging om paardenvlees dat nadien in frituursnacks is verwerkt. “Het is zeker niet verboden om paardenvlees te gebruiken in frituursnacks, zolang het vlees veilig en traceerbaar is”, verduidelijkt Bonte.

Een paard kan wel worden uitgesloten van de voedselketen indien het bepaalde medicatie kreeg toegediend, zoals vaak het geval is bij rijpaarden. “Dat betekent niet noodzakelijk dat er onmiddellijk een gevaar is voor de veiligheid van het vlees. Geneesmiddelen worden na verloop van tijd afgebroken in het lichaam, waardoor er in het uiteindelijke vlees geen residuen meer achterblijven”, zegt Bonte. “Sommige geneesmiddelen mogen daarom ook aan slachtpaarden worden toegediend, op voorwaarde dat de gepaste wachttijd wordt gerespecteerd en dat eventuele residuen de wettelijk vastgelegde maximumlimiet niet overschrijden.”

Andere geneesmiddelen, bijvoorbeeld de ontstekingsremmer fenylbutazon, zijn verboden voor paarden die bestemd zijn voor menselijke consumptie. “De toediening ervan leidt automatisch tot de uitsluiting van het paard uit de voedselketen”, zegt Bonte.

"Als het paspoort, waarin de historiek en de traceerbaarheid van het dier worden beschreven, is gemanipuleerd, hebben we uiteraard geen garanties meer over welke geneesmiddelen werden toegediend en wanneer dat gebeurde", zegt Bonte. Maar de FAVV-woordvoerster verduidelijkt wel dat er ook in deze gevallen niet noodzakelijk sprake is van een gevaar voor voedselveiligheid. Zo gebeuren er stelselmatig controles op residu van geneesmiddelen. “De resultaten zijn geruststellend: van de meer dan 15.800 stalen die in 2025 werden geanalyseerd, was 99,6% conform voor geneesmiddelen”, klinkt het.

GAIA wil totaalverbod op paardenvlees

Hoe dan ook wil GAIA meer transparantie over het aanwezige vlees bij de verkoop van niet-voorverpakte levensmiddelen, en bij voorkeur een totaalverbod op de consumptie van paardenvlees. “We hebben van het paard allang een gezelschapsdier gemaakt”, zegt GAIA-voorzitter Michel Vandenbosch. “Het wordt tijd dat ook onze wetgeving die realiteit volgt. Geen paarden meer naar het slachthuis. Geen paardenvlees meer in onze winkels of op ons bord.”

GAIA wijst erop dat dit in Griekenland al sinds 2021 het geval is. Lees het volledige rapport van GAIA hier.