GAIA beweert dat 12% kalveren vroegtijdig sterven, maar klopt dat ook?
FactcheckEen man die melk drinkt rechtstreeks uit de uier van een koe: dat is het campagnebeeld van de veelbesproken campagne ‘niet jouw melk’ van GAIA. AI-gegenereerd, uiteraard, maar ook bij het cijfermateriaal zijn er vragen te stellen. Zo beweert GAIA dat 12 procent van alle kalfjes sterven nog voor ze slachtrijp zijn. Dat strookt niet met de cijfers van Sanitel. GAIA reageert niet op de vraag naar de bron van hun cijfermateriaal.
GAIA heeft enkele concrete eisen voor de melkveehouderij. De organisatie vraagt dat kalveren bij hun moeder blijven tot ze minstens drie maanden oud zijn. Dit moet voor de organisatie tevens de minimumleeftijd zijn waarop de dieren getransporteerd worden naar verzamelcentra. Tot slot vraagt GAIA dat kalveren altijd in groepjes worden ondergebracht, met toegang tot weiland.
Scheiden van kalfjes
Allemaal eisen met het doel tot meer dierenwelzijn, al staat alvast het scheiden van kalfjes ter discussie. Volgens diverse internationale onderzoeken levert het kalf en koe net meer stress op als dit niet onmiddellijk na geboorte gebeurt. Volgens een studie van de Wageningen Universiteit WUR heeft vroegtijdige scheiding van koe en kalf geen ernstige gevolgen voor hun welzijn. “Indien het kalf vroegtijdig van de koe wordt gescheiden en daarna buiten het zicht en het gehoor van de koe wordt gehuisvest, ontstaat er geen hechte band en blijft de stress als gevolg van vroegtijdige scheiding in de meeste gevallen achterwege”, luidt het.
Hoewel koeien er uiteraard niet gevoelloos voor zijn, wordt maternaal gedrag bij runderen vooral ontwikkeld na de geboorte. Bovendien lopen kalveren fysieke risico’s wanneer ze aanwezig blijven in een ligboxstal ontworpen voor volwassen runderen, wat deze praktijk in de gangbare veehouderij nog minder haalbaar maakt. “Het klinkt sympathiek, maar zeker in de gangbare ligboxenstallen worden de risico’s op stress alleen maar groter”, zegt onderzoeker Hans Hopster aan het magazine Veeteelt. Hoewel er voornamelijk in de biosector landbouwers zijn die zweren bij een latere scheiding en hier positieve resultaten mee boeken, is dit dus geen zwart-wit (of witblauw) gegeven.
Kloppen de kalversterftecijfers?
Een ander element in de GAIA-campagne doet wel de wenkbrauwen fronsen. Zo stelt de organisatie dat 12 procent van de kalveren sterft nog voor ze slachtleeftijd bereiken, door GAIA aangegeven als zes maanden oud. Dit strookt echter niet met de bestaande cijferdata. Volgens Sanitel (een door het FAVV ontwikkeld informaticasysteem, red.) ligt de sterftegraad bij kalveren dan aanzienlijk lager. 7,7 procent van de kalveren sterven nog voor ze een jaar oud zijn. Het aandeel van de sterfte van kalveren op de specifieke vleeskalverhouderij bedraagt zo’n vier procent.
Welke methodologie GAIA gebruikt heeft om tot 12 procent te komen, is niet duidelijk. VILT vroeg de organisatie naar de achterliggende bron voor hun cijfermateriaal, maar kreeg na een week geen antwoord. Nochtans is dit belangrijk om te weten of de claims van GAIA waarachtig zijn.
De cijfers van Sanitel zijn gebaseerd op het aantal geregistreerde geboortes, dus enkel de kalveren die met een oormerk zijn geregistreerd bij Sanitel. Dit cijfer bevat dus niet de kalveren die rond of kort na de geboorte sterven, alvorens ze geïdentificeerd worden. De identificatieplicht geldt ten laatste op de leeftijd van zeven dagen.
Blauwtong leidde tot tijdelijke piek
Als positieve noot is het wel zo dat het sterftecijfer bij kalveren de laatste jaren achteruit gaat. Alleen het jaar 2024 kende een opstoot met een sterftegraad van 9,2 procent. “De stijging in het percentage voor het jaar 2024 is voor een groot deel te verklaren door de opeenvolgende golven van blauwtongbesmettingen in België”, kadert het FAVV. “Blauwtong heeft immers een belangrijke impact op de gezondheid van de runderen en van hun kalveren.”
Het FAVV geeft aan dat het moeilijk is om de claims van GAIA te bevestigen of te weerleggen zonder dat de organisatie zijn methodologie kenbaar maakt. “Vergelijkingen of conclusies zijn alleen correct wanneer dezelfde definities, populaties en berekeningswijzen worden gebruikt”, klinkt het.
Bron: Eigen berichtgeving
