Sector na paardenvleesschandaal: "Paardenvlees is circulair sluitstuk van sport- en hobbypaardenhouderij"

De paardenvleesconsumptie zit al jaren in een dalende lijn in Vlaanderen. Met de opkomst van het hobbypaard en de steeds hechtere band tussen mens en deze viervoeter, is de appetijt van de Vlaming in paardenvlees dalende. De consumptie in België wordt geschat op 0,7 tot 0,8 kilo per persoon per jaar, maar kan sterk verschillen per regio.

België is maar voor een fractie zelfvoorzienend in zijn paardenvlees. Vorig jaar telde ons land zo’n 1.700 slachtingen die werden verricht door een drietal slachthuizen. Dat zijn rundveeslachthuizen die ook een FAVV-erkenning hebben voor de slacht van paarden. Het merendeel van het Belgische en Europese paardenvlees komt uit Zuid-Amerikaanse landen, waar paarden volop ingezet worden voor activiteiten op de uitgestrekte landerijen voor het drijven van vee.

Definitieve stempel

In ons land is paardenvlees een nicheproduct. “Er worden geen paarden gehouden voor de slacht. Paarden hebben eerst een heel leven achter de rug, zij het als sportpaard en/of later als hobbypaard, voordat zij naar het slachthuis gaan”, vertelt Michael Gore van FEBEV, de sectorfederatie voor slachthuizen en uitsnijderijen.

FEBEV reageert evenwel verbolgen op het recente fraudeschandaal waarbij paardenvlees dat voor de voedselketen uitgesloten was toch op de vleesmarkt belandde. Het ging om een groot internationaal schandaal waarin ook een aantal Belgen een rol speelden. Handelaren werden opgepakt omdat ze gesjoemeld hadden met de paspoorten, waardoor vermoed wordt dat mogelijk frauduleus paardenvlees op de markt is gebracht.

PaardenPunt Vlaanderen, de officiële koepelorganisatie van de Vlaamse paardensector, heeft zich geërgerd aan de mediaberichtgeving. “In de media wordt steeds foutief het onderscheid gemaakt tussen sportpaard en slachtpaard. Dat is een vals onderscheid”, aldus de organisatie. “Er is wel een onderscheid tussen paarden die voor de voedselketen uitgesloten zijn en paarden die dat niet zijn.”

Dat betekent dat zowel trekpaarden, hobbypaarden als sportpaarden kunnen uitgesloten zijn voor de voedselketen. “Er zijn twee redenen waarom Belgische paarden uitgesloten zijn voor de voedselketen. Ten eerste als het paard antibiotica of andere geneesmiddelen gebruikt heeft die de mens kunnen schaden, ten tweede als de eigenaar dat administratief doorgeeft. In beide gevallen krijgt het paard een etiket in zijn paspoort dat het nooit meer kwijtraakt", klinkt het bij PaardenPunt Vlaanderen.

"Systeem werkt fraude in de hand"

Die eeuwige stempel zorgt voor frustratie bij de vleesveesector. “Paardenvlees buiten Europa mag wel op onze markt verschijnen als het een half jaar vrij is van medicatiegebruik. Wij hebben dit al meermaals aangekaart in Europa en gevraagd om deze regels ook toe te passen in Europa zodat er een gelijk speelveld is”, vertelt Gore.

Het feit dat de uitgesloten status van het paard definitief is, stuit de sector tegen de borst. “Sommige eigenaren kiezen er om emotionele redenen voor om hun paard uit te sluiten voor de slacht. Deze melding staat vervolgens blijvend in het paspoort, ook als het dier één of meerdere keren van eigenaar verandert.”

Door deze strenge regels werkt de overheid volgens de federatie vleesfraude in de hand. De organisatie vraagt al een hele tijd om een bijsturing van de regels waardoor de prikkel voor fraude zou stopgezet worden. "Een dier afmaken kost geld, maar als je het voor de slacht aanbiedt, levert het nog wat op.  Dat creëert de opportuniteit voor fraude."

Ongeveer de helft van de Europese paarden (3,5 miljoen stuks) zijn uitgesloten van slacht. “Als een eigenaar beslist dat hij zijn dier uit emotionele redenen niet wil slachten, is dat zijn goed recht, maar als hij het dier verkoopt zou de volgende eigenaar deze beslissing zelf opnieuw mogen maken”, aldus Gore. "Dit en het toepassen van de zes maandenregel voor medicatie zoals buiten de EU, legt de verleiding stil om fraude te plegen."

"Circulair, duurzaam en voorkomt dierenleed"

Volgens hem is de paardenslacht duurzaam en bovendien goed voor het dierenwelzijn. “Bij de slacht van het paard na een duurzaam leven kan het vlees nog gebruikt worden. In het andere geval wordt het karkas geëuthanaseerd en verbrand. Dat kun je niet duurzaam en circulair noemen. Op deze manier gaan nuttige eiwitten verloren voor de mens.” Wat betreft het dierenwelzijn, zegt hij: "Sommige eigenaren houden het paard tot het einde toe aan waardoor het dier veel afziet.  Anderen hebben het geld niet om hun dier te euthanaseren waardoor ze verkommeren op de wei.  Ons voorstel sluit perfect aan op huidige realiteit."

Gore geeft aan dat het aantal paardenslachtingen in België de afgelopen jaren stabiel is. Paardeneigenaren kunnen een handelaar benaderen voor de verkoop van een reformpaard waarna deze het dier afvoert naar een slachthuis. België telt een aantal paardenvleesverwerkers die producten zowel in binnen -en buitenland afzetten.

Paardenstapel al eeuwen gelijk

Door de teloorgang van het Belgisch trekpaard en de opmars van de sportpaarden is de samenstelling van de Belgische paardenstapel sterk veranderd. Domineerde toen het trekpaard, nu staan het hobbypaard en het sportpaard voorop. “Maar op vlak van aantal is de Belgische paardenstapel sinds de 19de eeuw niet sterk gewijzigd”, klinkt het. "Ons land telt zo’n 300.000 paarden, waarvan er 200.000 in Vlaanderen staan”, besluit PaardenPunt Vlaanderen.