Brabants trekpaard in de problemen: Te weinig dieren, te weinig fokkers
nieuwsWeinig dieren zijn zo iconisch voor Vlaanderen als het Brabants trekpaard. Maar is het dier binnenkort enkel nog op bierreclame te zien? Er bestaan wereldwijd slechts iets meer dan 500 fokveulens, wat te weinig is om inteelt te voorkomen. Zonde, vindt Jan De Boitselier, voorzitter van de Koninklijke Maatschappij Belgisch Trekpaard. Want naast schoonheid bieden de dieren ook een maatschappelijk nut.
De terugval van de populatie was een grote bezorgdheid op de trekpaardendag in Sint-Pieters-Leeuw. Hier werd voor de tiende keer een Europees kampioenschap voor trekveulens georganiseerd. In vele landen staat de populatie van deze dieren onder druk. Ook in Nederland en Frankrijk, illustreert Jan De Boitselier van de Koninklijke Maatschappij Belgisch Trekpaard.
“Het Nederlands trekpaard telt nog 150 veulens. De Trait Du Nord telt er nog 60. Het Brabants trekpaard telt 60 veulens in Wallonië en nog geen 400 in Vlaanderen. Een tiental jaar geleden telden we er nog een duizendtal per jaar.”
Dat de paardenpopulaties wegvallen, heeft diverse redenen. Enerzijds is er een tekort aan fokkers. De kostprijs van weidegrond is voor velen een barrière. Daarbij komen ook nog eens de flinke tijds- en financiële investeringen om de dieren gezond groot te brengen. Net als de gemiddelde landbouwer wordt dus ook de gemiddelde trekpaardenfokker steeds ouder. “De fokkerij gaat er dus serieus op achteruit.”
Van trekpaarden naar recreatiedieren
In tegenstelling tot sport- en recreatiepaarden genieten de trekpaarden nog niet van de ‘verpaarding’ van de landbouwgrond. “Het totaalaantal paarden in België is vandaag hetzelfde als in de 19de eeuw: zo’n 300.000 dieren. Maar het grote verschil is dat de overgrote meerderheid van die paarden nu geen trekpaarden, maar sport- en recreatiepaarden zijn.”
Volgens De Boitselier is de trekpaardenfokkerij belangrijk cultureel erfgoed. “Tussen de twee wereldoorlogen was het zelfs ons belangrijkste exportproduct”, zegt hij. “We spreken over een dier dat onze economie letterlijk en figuurlijk getrokken heeft.”
Toch ziet De Boitselier dat er werk wordt gemaakt van het behoud van het trekpaard. “We mogen niet klagen over de steun die we krijgen van de overheid. Met name de provincie Vlaams-Brabant heeft een heel actief trekpaardenbeleid, waardoor het de enige provincie is waar het aantal veulens er niet op achteruitgaat. Dat heeft te maken met de veulenpremie en de vele organisaties die heel actief rond het dier werken.”
Publiek mag meestemmen over het beste plattelandsproject
20 oktober 2021Nog steeds nuttig bij landbouw
Volgens De Boitselier hebben trekpaarden ook in tijden van landbouwmechanisatie hun nut. “Het dier heeft wel degelijk gebruiksdoelen. Enerzijds heb je de recreatiesector, waar het meegaande karakter van deze trekpaarden een belangrijke troef is. Om te vergelijken: de politie heeft momenteel problemen om voldoende paarden aan te kopen met het juiste gedrag, omdat er te weinig brave, flegmatieke paarden beschikbaar zijn die niet van het minste schrikken.”
“Maar ook in de landbouw, en met name de wijnbouw, bosbouw en biologische landbouw, blijven trekpaarden nuttig”, zegt hij. “Zo heeft de provincie Vlaams-Brabant iemand in dienst die per trekpaard bomen versleept. En in de wijnbouw zijn de paarden nuttig omdat ze de grond niet aanstampen zoals zware machines.”
Toch zal er actie nodig zijn om het trekpaard te redden. “Momenteel is de situatie in heel Europa vrij dramatisch. Volgens mij zit de oplossing in het verder stimuleren van het gebruik van deze paarden. Ze betekenen vaak een meerkost tegenover landbouwmachines, maar er zijn wel degelijk situaties waarin ze ecologisch voordeliger zijn. En dus kijk ik onder andere naar de overheden om dat te stimuleren. Vlaams-Brabant is wat dat betreft een voorbeeld van hoe het anders en beter kan.”
