Geen erfgoederkenning voor gevelschilderingen op Zuid-Kempense boerderijen
nieuwsDe unieke muurschilderingen op Kempense boerderijen moeten beschermd erfgoed worden. Dat vindt de Heemkundige Kring 'Ansfried Westerlo'. Vlaams parlementslid Mien Van Olmen (cd&v) speelde de vraag door naar Vlaams minister voor Onroerend Erfgoed Ben Weyts (N-VA). Weyts vindt zulke erkenning niet opportuun en verwijst de kwestie door naar het lokale niveau. “Het afwegen van de erfgoedwaarde voor deze recente modelhoeves moet gebeuren binnen een ruimer thematisch onderzoek, maar dit is niet voorzien in deze regeerperiode", klinkt het.
Tussen 1952 en 1963 bouwde de Nationale Maatschappij voor de Kleine Landeigendom modelboerderijen in vijf Kempense gemeenten. 53 exemplaren werden opgetrokken in Westerlo, Geel, Dessel, Retie en Herenthout, gebouwd met de toen nog revolutionaire open stallen. De kwestie van vandaag gaat echter om het uitzicht van de hoeves. Ze werden allemaal in een opvallende witte kleur geverfd, met een passende gevelschildering. Velen van deze zijn nog in goede staat, maar niet allemaal.
Het idee voor de fresco’s kwam overgewaaid uit Oostenrijk en Hoog-Beieren. De Kempense tekening werden ontworpen door Raymond Hendrickx uit Berchem, hoofdarchitect bij de NMKL, en door schilder-kunstenaar Jef Spruyt uit Eindhout op de gevels aangebracht. Enkele hoeves zijn in de loop der jaren verbouwd en verloren hun fresco, bij nog anderen is het beeld ondertussen vervaagd of werd het overschilderd. Heemkundige Kring Ansfried Westerlo wil voorkomen dat dit nog gebeurt door het Kempense erfgoed weer onder de aandacht te brengen en de fresco’s officieel te laten erkennen en beschermen.
Erkenning geweigerd
Vlaams parlementslid Mien Van Olmen stelde hieromtrent een schriftelijke vraag aan Vlaams minister voor Onroerend Erfgoed Ben Weyts. Die vindt het niet opportuun om de schilderingen op zich te beschermen. “Uit een project dat mijn administratie uitvoerde rond reclamemuurschilderingen bleek immers dat het afzonderlijk als monument beschermen van schilderingen en opschriften, zonder dat het bijbehorende pand integraal beschermd wordt, geen ideale werkwijze is.”
Volgens Jef Thys van de Heemkundige Kring Ansfried Westerlo had het wel degelijk wenselijk geweest om de fresco’s afzonderlijk te beschermen, dus los van het volledige pand. “Erkenning schrikt veel eigenaars af; ze ervaren het vaak als een blok aan het been dat het moeilijker maakt om daarna nog iets aan het gebouw te wijzigen,” verklaart Thys. “Daarom stelden wij voor om de muurschilderingen afzonderlijk te laten erkennen en als erfgoed te ondersteunen. Op die manier hoeft de bedrijfsvoering van de landbouwers er geen hinder van te ondervinden.”
“Het antwoord van minister Weyts is over de hele lijn teleurstellend,” vindt Van Olmen. “De volgende drie jaar moet er voor dit unieke Kempense erfgoed vanuit Vlaanderen niet veel initiatief verwacht worden. De minister laat weten dat zijn administratie de beschrijvingen van de hoeves die al in de inventaris van bouwkundig erfgoed zijn opgenomen – dat zijn er maar een paar – door zijn administratie zal laten aanvullen met de gegevens over hun namen, de bijhorende schilderingen, de ontwerper en de uitvoerder. Daar blijft het bij. Hij wil zelfs niet de moeite nemen om een officiële inventaris te laten maken van alle namen en schilderingen.”
Lokale samenwerking
Ben Weyts verdedigt de keuze: “We moeten met de beschikbare mensen en middelen keuzes maken en op dit moment is deze inventarisatie geen prioriteit”, stelt hij.
Weyts verwijst de kwestie door naar het lokale niveau. “Misschien kan een Intergemeentelijke Onroerenderfgoeddienst aan de slag gaan met dit project en zo ook bewustwording rond dit erfgoed creëren", stelt hij. "Het biedt ook perspectieven om samen te werken met bijvoorbeeld lokale kunstacademies, voor de schilderingen die herstel of opfrissing nodig hebben of om bij hoeves waar de schildering in de loop der jaren verdween een nieuwe schildering te voorzien.”
“Het is tot slot zo dat de witte (model)hoeves van de Nationale Maatschappij van de Kleine Landeigendom geen louter Kempisch fenomeen zijn, ook in West-Vlaanderen komen er voor, evenwel zonder namen en schilderingen”, merkt de minister nog op.
Heemkundige Kring Ansfried Westerlo gaat nu dus op zoek naar regionale partners om het verhaal van de witte hoeves met hun namen en fresco’s uit te dragen. “Het zijn stille getuigen van de agrarische ontwikkeling van onze streek,” zegt Jef Thys van de heemkundige kring. “Misschien kan een intergemeentelijke samenwerking wel soelaas brengen. Op verschillende beleidsdomeinen zien we kansen voor een geïntegreerde aanpak die een nieuwe dimensie aan het erfgoed kan toevoegen: op het vlak van plattelandstoerisme, lokale economie, onderwijs, cultuur of zelfs welzijn.”
Bron: Eigen berichtgeving