Tractorparades op weg naar immaterieel erfgoed? CAG start inventarisatie
nieuwsWat twee decennia geleden begon als een lokaal initiatief met versierde tractoren, is in sneltempo uitgegroeid tot een vaste eindejaarstraditie in heel Vlaanderen. Tractorparades duiken rond kerst overal op: van de Kempen tot West-Vlaanderen, met steeds meer deelnemers, toeschouwers en een sterke lokale verankering. Het Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG) wil dit fenomeen nu in kaart brengen en beter begrijpen. “Dit kan het startpunt zijn voor de erkenning als immaterieel erfgoed”, zegt Sven Lefèvre (CAG).
Sinds het ontstaan in 2007 wint het fenomeen van tractorparades sterk aan populariteit in Vlaanderen. Niet alleen in aantal, maar ook in schaal, organisatiegraad en betekenis. Wat begon met enkele lokale initiatieven in de provincie Antwerpen en de Kempen, is uitgegroeid tot een vaste waarde tijdens de feestdagen op het Vlaamse platteland.
CAG wil deze ontwikkelingen en dynamiek beter begrijpen en documenteren. Hoeveel parades zijn er? Wie organiseert ze? Hoeveel deelnemers rijden mee? En vooral: wat drijft mensen om hier jaar na jaar zoveel tijd en energie in te investeren? “We willen alle betrokkenen aan het woord laten via een grootschalige enquête voor zowel organisatoren als deelnemers. Hun ervaringen vormen de sleutel om het fenomeen in zijn volle breedte te begrijpen”, vertelt Lefèvre.
Waarom dit meer is dan folklore
Volgens CAG zijn tractorparades in Vlaanderen uitgegroeid tot een nieuwe traditie met een duidelijke erfgoedwaarde.
“De wekenlange voorbereiding, de creativiteit van de versieringen en de trots waarmee de tractoren worden getoond, wijzen op een sterke emotionele betrokkenheid. Dat zijn typische kenmerken van wat we immaterieel erfgoed noemen: levende tradities die gedragen worden door een gemeenschap”, klinkt het.
Belangrijk daarbij is dat CAG niet zelf bepaalt wat erfgoed is, maar de documentatie kan wel een startpunt vormen voor een mogelijk traject tot erkenning van tractorparades als immaterieel erfgoed. “Erfgoed ontstaat omdat mensen er betekenis aan geven”, verduidelijkt Lefèvre. “Het onderzoek wil nagaan in welke mate de betrokken gemeenschap tractorkerstparades als waardevol, betekenisvol en misschien zelfs als ‘hun’ erfgoed beschouwt. Pas dan kan een eventueel traject richting erkenning zinvol zijn.”
De tractor als cultureel symbool
CAG benadrukt dat parades ook vanuit historisch en cultureel perspectief bijzonder interessant zijn. “Ze vertellen een verhaal over het hedendaagse platteland, over landbouwers en hun plaats in de samenleving. De tractor is daarbij een krachtig symbool: een werktuig voor het dagelijkse werk, een middel bij protesten, en vandaag ook een drager van licht, gezelligheid en verbondenheid”, aldus Lefèvre. In een context waarin de landbouwsector al decennia onder druk staat en het contact tussen boer en burger steeds schaarser wordt, vormen de kerstparades een laagdrempelige brug. Ze maken landbouw zichtbaar in een warme, gezinsvriendelijke setting.
Nu vastleggen om morgen te begrijpen
Het fenomeen van tractorparades bestaat intussen bijna 20 jaar. Voor CAG is dit het uitgelezen moment om met de documentatie te starten. “De pioniers van de eerste parades leven nog en kunnen uit eerste hand vertellen hoe en waarom het begon. Tegelijk legt het onderzoek een momentopname vast van hoe de parades er vandaag uitzien. Die ‘foto in de tijd’ kan later van onschatbare waarde zijn voor historici en onderzoekers”, duidt Lefèvre. Erfgoed is immers niet statisch. Een tractorkerstparade van 15 jaar geleden verschilt sterk van een parade vandaag — en dat is net eigen aan levende tradities. "Door dit nu te registreren en te analyseren creëren we een waardevolle historische bron voor de toekomst", besluit Lefèvre.
Bron: CAG / eigen berichtgeving
