Frank Leroi is de enige bio-imker van België: "Geschikte locaties zijn uiterst schaars"
nieuwsFrank Leroi uit Ulbeek is de enige gecertificeerde biologische imker in België. Biologisch imkeren vereist strikte voorwaarden, maar vooral het vinden van een geschikte locatie voor de bijenstand is in Vlaanderen bijna onmogelijk. Binnen een straal van drie kilometer mag er geen zware industrie, vervuiling of intensieve landbouw zijn, waardoor zulke plekken uiterst zeldzaam zijn. Dankzij de omliggende natuurgebieden is zijn bijenstand in Bokrijk één van de weinige locaties waar hij zijn 16 bijenkorven volledig volgens biologische principes kan beheren.
Frank houdt al meer dan 40 jaar bijen en mag zich als enige ‘bio-imker’ in Vlaanderen noemen. “Al enkele jaren deed ik aan natuurlijk imkeren, dat al voor 90 procent aansloot bij het biologische”, vertelt hij. “Toch heeft het enkele jaren geduurd om het label te krijgen. Omdat ik de eerste was in Vlaanderen die het aanvroeg, moesten de controle-eenheden alle Vlaamse eisen en procedures eerst opstellen en uitschrijven. In 2023 ontving ik dan eindelijk het officiële certificaat.”
Geschikte locaties zijn uiterst schaars
Bijen verzamelen nectar en stuifmeel tot drie kilometer rond hun kast. Voor het bio-label moet minstens de helft van dit gebied bestaan uit biologische gewassen of natuur zonder bestrijdingsmiddelen. Bovendien mag er binnen een straal van vijf kilometer geen vuilverbrandingsinstallatie zijn. “Ik heb erg veel geluk met de locatie van mijn bijenstand”, vertelt Frank. “Het domein Bokrijk is biologisch gecertificeerd en omringd door natuur zonder zware industrie.”
Geschikte bio-locaties zijn in Vlaanderen zeldzaam, bevestigt ook Wim Reybroeck, honingexpert en voormalig onderzoeker bij ILVO. “Het ruimtegebruik met veel bebouwing, gangbare landbouw en versnipperde natuur maakt het bijna onmogelijk om een drachtgebied te vinden dat aan de bio-normen voldoet.”
Het aandeel biolandbouw in Vlaanderen is beperkt: slechts 1,7 procent (ongeveer 10.000 hectare) van de totale cultuurgrond is biologisch. Het natuurareaal is groter, maar het plaatsen van bijenkasten in natuurgebied is vergunningplichtig. “Het is geen evidentie om bijenkasten in natuurgebied te vergunnen”, zegt het Agentschap Natuur en Bos. “Wanneer deze louter gericht zijn op honingproductie of als hobbyactiviteit, lijkt een vergunning uitgesloten. Honingbijen concurreren namelijk om voedsel met wilde inheemse bijen, waarvan de populaties het moeilijk hebben.”
Nog strengere regels in Wallonië
Wallonië heeft meer natuur en een biologisch landbouwareaal dat tien keer groter is dan in Vlaanderen. Toch zijn daar geen erkende bio-imkers. De regels zijn er nog strenger.
“De opgelegde zone met een straal van drie kilometer, waarbinnen de pollen- en nectarbronnen hoofdzakelijk afkomstig moeten zijn van biologisch geteelde planten, moet in Wallonië voor 99 procent voldoen”, legt Olivier Devalckeneer van CARI uit, het onderzoekscentrum voor bijenteelt in Brussel en Wallonië. “Dit maakt de productie van biologische honing quasi onmogelijk.”
Nog meer bio-vereisten
De eisen voor biologische bijenteelt gaan verder dan alleen de locatie. Alleen bijenkasten van natuurlijke materialen zijn toegestaan, zonder chemisch-synthetische verf of lijm. Chemische middelen zijn verboden, ingrepen zoals het knippen van de koningin zijn beperkt. En er gelden strikte regels voor honingwinning, ziektebestrijding en bijvoeren.
Frank behandelt zijn bijen niet tegen de varroamijt, een parasiet die het immuunsysteem van honingbijen aantast. “De eerste jaren had ik veel dode volken. De overlevende volken volgen de wetten van de natuur en planten zich op natuurlijke wijze voort door te zwermen. Zo heb ik nu gezonde volken die goed weerbaar zijn tegen de parasiet, met relatief weinig wintersterfte.”
Frank is niet gericht op honingproductie en laat zijn volken overwinteren op eigen honing. "Gangbare imkers halen zo'n 20 kilogram honing per slingerbeurt uit één volk. Bij ons ligt dat veel lager tot vijf à tien kilogram per jaar."
Residu in honing?
Is er een kwaliteitsverschil tussen bio- en gangbare honing? In Vlaanderen blijkt het effect van gewasbeschermingsmiddelen op honing minimaal. “Pesticiden zijn vetoplosbaar en blijven in de bijenwas, waardoor ze nauwelijks in de honing terechtkomen,” zegt Reybroeck.
Conventionele imkers gebruiken soms synthetische middelen tegen de varroamijt, die residuen kunnen achterlaten, maar deze vallen meestal binnen de toegestane grenswaarden. Biohoning gebruikt enkel organische alternatieven.
Omdat bio-honing uit Vlaanderen zo schaars is, komt veel honing die in Belgische winkels als ‘biologisch’ verkocht wordt uit Oost-Europa, Zuid-Amerika of uit Mexico. “De controle op deze honing is vaak minder streng, waardoor residuen van antibiotica of andere stoffen hier soms wél voorkomen,” besluit Reybroeck.
Bron: Eigen berichtgeving
Beeld: Frank Leroi
