Europees Parlement laat het glyfosaatdossier niet los

Het Europees Parlement gaat de Europese Commissie op de rooster leggen over glyfosaat en de (on)geloofwaardigheid van een aantal studies waarop de EU-agentschappen hun geruststellende risico-inschatting baseerden. “Transparantie en openbaarheid van wetenschappelijke studies alsook van de ruwe gegevens waarop die studies gebaseerd zijn, zijn van het grootste belang”, klinkt het. Landgenoot Bart Staes (Groen) schreef mee aan de vraag die het debat uitlokt. Eerder stapte hij naar het Europees Hof van Justitie om transparantie te eisen. Minstens even kritisch ten aanzien van glyfosaat is Marc Tarabella van de PS. Hij kondigt opnieuw aan dat er zo nodig een onderzoekscommissie moet komen.

Glyfosaat is het meest gebruikte onkruidverdelgingsmiddel ter wereld. De markttoelating van de actieve stof had vorig jaar verlengd moeten worden, en wellicht was dat ook gebeurd indien het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) kort voordien niet het signaal had uitgestuurd dat glyfosaat mogelijk kankerverwekkend is voor de mens. Andere autoriteiten zoals EFSA en ECHA in Europa en het pesticidenresidupanel van WHO/FAO op het internationale toneel denken daar anders over, maar een beslissing viel er vooralsnog niet. De onenigheid onder wetenschappers – waarbij IARC het minderheidsstandpunt vertolkt – verdeelt de beleidsmakers.

De verwarring is compleet sinds vrijgegeven briefwisseling en e-mailcorrespondentie twijfel deed rijzen over een aantal door Monsanto gefinancierde studies. Het oordeel van voedselveiligheidsautoriteit EFSA en chemicaliënagentschap ECHA is behalve op de wetenschappelijke literatuur immers ook op zulke fabrikantenstudies gebaseerd. Iedereen kreeg lucht van de interne correspondentie bij Monsanto omdat de documenten werden opgevraagd door een rechter in de Verenigde Staten. Een groep klagers wil daar voor de rechtbank aantonen dat zij het non-hodgkinlymfoom hebben opgelopen door blootstelling aan glyfosaat, de actieve stof van het Monsanto-merkproduct Roundup.

Bart Staes (Groen) is één van de Europarlementsleden die zwaar aan heel de kwestie tilt. Hij stapte samen met drie collega-parlementsleden van de groene fractie naar het Europees Hof van Justitie om van EFSA te verkrijgen dat alle wetenschappelijke data die werden gebruikt voor de analyse van de schadelijkheid van glyfosaat worden vrijgegeven. Op dat vlak heeft hij meer vertrouwen in IARC dat principieel enkel de publiek beschikbare en peer reviewed wetenschappelijk studies gebruikt. De Europese Commissie lijkt eerder geneigd om zich te baseren op het oordeel van de eigen agentschappen EFSA en ECHA. Dat zou betekenen dat glyfosaat voor het einde van het jaar een nieuwe markttoelating voor tien jaar krijgt.

Het Europees Parlement legt zich daar niet op voorhand bij neer. Dinsdag zal de Europese Commissie tijdens de zitting in Straatsburg uitleg moeten verschaffen. Het zijn niet alleen de groenen maar ook Europarlementsleden van andere fracties die daarop aandringen. De sociaal-democraten op kop want zij vragen al wekenlang om een onderzoekscommissie. Landgenoot Marc Tarabella vind het debat met de Commissie daarom “een eerste goede stap”. Net als het gelijkgezinde Franse Europarlementslid Eric Andrieu is hij gealarmeerd door de recente bevindingen van professor Chris Portier, die als wetenschapper verbonden is aan IARC. Op basis van data die EFSA vrijgaf nadat Europarlementsleden beroep deden op de openbaarheid van bestuur kwam Portier tot de conclusie dat het agentschap het bewijs voor carcinogene effecten van glyfosaat in zeker acht studies heeft onderschat.

Voor Tarabella en Andrieu wordt het tijd dat de Europese Commissie stopt met zich te verschuilen achter EFSA en ECHA. Ze verwachten dinsdag antwoorden van de Commissie die, zo zegt Tarabella, “de Europarlementsleden zal moeten overtuigen om geen verdere stappen te ondernemen.” De fractie van sociaal-democraten wil zo nodig de zaak laten ophelderen door een parlementaire onderzoekscommissie. Aan de basis van het debat in Straatsburg ligt een vraag aan de Commissie die door acht Europarlementsleden, geformuleerd is. Bart Staes is één van hen. Het gezamenlijk doel is te weten komen hoe de Commissie een geloofwaardig besluit over glyfosaat denkt te nemen, en of er een onderzoek komt naar ongepaste beïnvloeding door de fabrikant. De Commissie mag ook uitleggen welke financiële steun ze geeft aan onderzoek en innovatie op vlak van duurzame gewasbescherming.