Europees halfrond viseert uitwassen van palmolieteelt

Het Europees Parlement vraagt maatregelen tegen ontbossing die het gevolg is van de productie van palmolie. Zo wil het parlement dat de Commissie en de lidstaten een eengemaakt certificaat invoeren dat verzekert dat voor ingevoerde palmolie geen regenwoud heeft moeten wijken. Daarnaast breken de volksvertegenwoordigers een lans voor de uitdoving van het gebruik van palmolie bij de productie van biobrandstoffen. De Europese Unie is de op één na grootste consument van palmolie. Van alle in Europa geïmporteerde palmolie wordt ongeveer de helft gebruikt als biobrandstof voor vervoer.

Palmolie werd circa 30 jaar geleden nog nauwelijks gebruikt. Inmiddels is palmolie te vinden in een verscheidenheid aan producten zoals margarine, chocoladepasta en chips maar ook in cosmetica, wasmiddel en biobrandstof. Je vindt het zelfs in producten waar het eigenlijk niet in thuishoort en volkomen nutteloos is. De Europese Unie is één van de grootste consumenten en voert jaarlijks ongeveer zeven miljoen ton palmolie in. Alleen al voor de biobrandstoffen die hier verbruikt worden, is overzee één miljoen hectare nodig voor de teelt van palmolie. Richting 2050 zou de vraag naar palmolie wereldwijd nog verdubbelen.

Palmolie wordt geproduceerd in diverse regio's in Afrika, Azië, Noord-Amerika en Zuid-Amerika maar vooral in Indonesië en Maleisië. Die laatste twee zijn de belangrijkste exporteurs. Door de grootschalige teelt van palmoliebomen komen kostbare tropische ecosystemen onder druk te staan. Net zoals de productie van rundvlees en soja geeft palmolie aanleiding tot ontbossing in het regenwoud. Bijna de helft van alle recente gevallen van tropische ontbossing is volgens het Europees Parlement het gevolg van illegale ontginning voor landbouwdoeleinden. Dit veroorzaakt een CO2-uitstoot van 1,47 gigaton, wat overeenkomt met een kwart van de jaarlijkse emissie die in de EU toe te schrijven is aan fossiele brandstoffen.

Behalve voor ontbossing en CO2-uitstoot zorgen monoculturen van palmoliebomen ook voor het opdrogen van rivieren, bodemerosie, dalen van het grondwaterpeil, de vervuiling van waterlopen en de vernietiging van zeldzame natuurlijke leefgebieden. Het verlies aan regenwoud bedreigt een groot aantal soorten in hun voortbestaan, zoals de Sumatraanse neushoorn en tijger en de Borneose orang-oetan. De productie van palmolie wordt bovendien gelinkt aan kinderarbeid en het schenden van de rechten van de inheemse bevolking.

Op 9 maart nam de milieucommissie van het Europees Parlement een verslag aan waarin de Europese Commissie wordt verzocht om palmolie te bannen als grondstof van biodiesel tegen 2020 en werk te maken van een eengemaakt certificaat voor duurzame palmolieproducten. Op de markt is reeds gecertificeerde palmolie verkrijgbaar, maar de standaarden (o.a. RSPO) zijn onderhevig aan kritiek, ontoereikend op een aantal vlakken en vaak verwarrend voor consumenten. Niet alleen palmolie die Europa als grondstof binnenkomt maar ook producten waarin palmolie verwerkt zit, zouden aan de duurzaamheidscriteria moeten voldoen.

“Ik denk dat het Europees Parlement ambitieus moet zijn en de Commissie duidelijk moet maken dat we geen palmolie in biobrandstof willen, en voor andere toepassingen palmolie willen die niet ten koste gaat van de biodiversiteit en het leven van mensen”, zei het Tsjechische Europarlementslid Kateřina Konečná voorafgaand aan de stemming. De niet-bindende aanbeveling kreeg in de plenaire zitting de steun van maar liefst 640 Europarlementsleden. Dat zijn ze vrijwel allemaal. De bal ligt nu in het kamp van de Europese Commissie. Die wordt onder meer verzocht om met een concreet actieplan te komen om de effecten van de Europese palmolieconsumptie op ontbossing in derde landen te beperken.

Het politieke initiatief krijgt tegenkanting vanuit het buitenland, meer bepaald van de Maleisische minister Mah Siew Keong. Hij is bevreesd voor de negatieve gevolgen voor de export naar Europa. “Deze industrie is een cruciale inkomstenbron voor de meer dan 600.000 kleine producenten in Maleisië”, betoogt de minister, die erop hamert dat zijn land tal van maatregelen heeft genomen om de bossen en de biodiversiteit te beschermen.