Europees burgeriniatief gelanceerd tegen glyfosaat

Een brede waaier aan organisaties en activisten is woensdag in verschillende Europese steden samengekomen om een Europees burgerinitiatief op te starten dat een verbod eist op glyfosaat. Het gaat om 38 organisaties uit 15 landen die samen één miljoen handtekeningen willen verzamelen tegen eind 2017 om zo het onderwerp op de agenda van de Europese Commissie te krijgen. Ze vragen ook dat de toelatingsprocedure van actieve stoffen wordt herbekeken, om belangenvermenging te vermijden.

De timing van dit initiatief is niet toevallig. De Europese Commissie moet zich eind dit jaar nog uitspreken over het al dan niet hernieuwen van de vergunning voor glyfosaat. Die beslissing had eigenlijk al voor 30 juni 2016 genomen moeten worden, maar de lidstaten geraakten het niet eens. Daarom werd de toelating voor glyfosaat toen met 18 maanden verlengd, zodat het Europees Chemicaliënagentschap (ECHA) een nieuwe evaluatie zou kunnen maken.

De betrokken organisaties wijzen erop dat het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in maart 2015 glyfosaat onderbracht in de categorie ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’. In mei vorig jaar besloten de WHO en de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) uit nieuw onderzoek dat het “weinig waarschijnlijk is dat glyfosaat tot een risico op kanker leidt bij mensen die er via hun voeding aan worden blootgesteld”.

De organisaties hekelen echter ook “de vele milieu- en bodemproblemen die gelinkt kunnen worden aan het zwaar en herhaaldelijk gebruik van glyfosaathoudende onkruidverdelgers”. Door een burgerinitiatief in de wereld te roepen, willen ze, verzameld onder de naam ‘Stop Glyfosaat’, de Europese autoriteiten aansporen om glyfosaat op Europees niveau te verbieden en om de vergunningsprocedure voor pesticiden te hervormen. Tegelijk eisen ze ook een garantie dat wetenschappelijke evaluaties zich enkel op gepubliceerde studies baseren en willen ze dat er verplichte doelen worden vastgelegd voor elke lidstaat om het gebruik van pesticiden te beperken.

Wanneer de organisaties één miljoen handtekeningen hebben ingezameld, moet de Europese Commissie binnen de drie maanden officieel reageren en haar beslissing motiveren. In België wordt het initiatief onder meer gesteund door Greenpeace, Bond Beter Leefmilieu, Velt, alle Belgische ziekenfondsen, Nature & Progrès, Inter-environnement Wallonie, Natagora en La ligue des Familles. Naar de steun van het grote publiek wordt gezocht via de Nederlandstalige pagina van de website 'Ban Glyphosate'.

Ingegeven door onder meer de problemen rond de hervergunning van glyfosaat, voert de Europese Commissie momenteel debatten over een nieuw kader voor bevoegdheidsregels. “Het is niet juist dat wanneer Europese lidstaten geen overeenstemming kunnen bereiken over het al dan niet bannen van glyfosaat, dat de Commissie dan gedwongen wordt door het Parlement en de Raad om een beslissing te nemen. We moeten deze regels veranderen”, zei EU-president Juncker daarover nog in september 2016.

De Commissie wil volgende week een voorstel tot hervorming van de bevoegdheidsprocedures doen zodat de lidstaten meer “politieke verantwoordelijkheid” krijgen over “gevoelige onderwerpen”, zoals ggo’s en pesticiden. Dat was voor een coalitie van agrovoedingsbedrijven de aanleiding om bij de Commissie zijn bezorgdheid te uiten. Zij vrezen dat deze bevoegdheidshervorming ertoe zal leiden dat de besluitvorming niet langer een wetenschappelijke basis zal hebben.