EU wil beterschap in relatie van landbouw met water

Nu het huidige GLB-kader halfweg is – in 2020 krijgt het Europese landbouwbeleid een update – en heel wat lidstaten een tweede versie van hun beheerplannen voor rivierbassins (RBMP) aan het implementeren zijn, heeft de Commissie een analyse gemaakt over hoe het bestaande water- en landbouwbeleid de drie belangrijkste uitdagingen inzake water aanpakt. Dat zijn de problematiek van de nitraatvervuiling, pesticidevervuiling en excessief waterverbruik. Om het beleidsmakers makkelijk te maken, werd een lijst met relevante praktijkvoorbeelden gepubliceerd. 

Het Europese beleid bevat meer dan voldoende instrumenten om de wateruitdagingen in de landbouwsector aan te pakken, maar die instrumenten worden niet overal even goed benut. In eigen land leidt bijvoorbeeld de toepassing van de Nitraatrichtlijn nog niet tot de verhoopte verbetering van de waterkwaliteit. In verschillende Zuid-Europese landen worstelen beleidsmakers dan weer met het invoeren van een strengere irrigatiewetgeving om de strategische watervoorraden op peil te houden.

Vooraleer Europa nieuwe richtlijnen uitwerkt, is het aan de lidstaten om het bestaande arsenaal aan beleidstools voldoende te benutten. Dat kan volgens de Europese Commissie door duidelijke doelstellingen te formuleren en die bovendien ook een deadline mee te geven. Zo realiseerde Denemarken een aanzienlijk reductie van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen dankzij een makkelijk leesbaar meetinstrument en weten ook de Franse boeren perfect waar ze aan toe zijn dankzij het Ecophyto-plan dat tegen 2025 een reductie van het gebruik met 50 procent wil realiseren.

In Spanje is de doelstelling om op minstens 80 procent van het totale landbouwareaal de regels van de geïntegreerde gewasbescherming toe te passen, en in Portugal heeft de overheid 71 handleidingen gepubliceerd voor evenveel planten om boeren te ondersteunen in hun zorg voor het gewas. Verder zijn er heel wat landen die middelen uit Pijler I van het GLB aanwenden om bijvoorbeeld bufferzones te subsidiëren die ervoor moeten zorgen dat landbouwers met hun spuittoestellen niet te dicht bij waterlopen komen. In Italië kunnen landbouwers intekenen op een opbrengstverzekering waarvan de te betalen premie lager ligt dan de kosten van gewasbeschermingsmiddelen.

Wat de strategische watervoorraden betreft en het rationeel en duurzaam gebruik daarvan experimenteren vooral zuiderse landen met een breed palet aan maatregelen die landbouwers aanzet zo spaarzaam als kan om te gaan met water. In Griekenland bijvoorbeeld hielp de overheid boeren op Kreta over te schakelen van druiven- naar olijventeelt omdat ze zo meer konden verdienen met een lager waterverbruik. De Grieken maken ook werk van een modernisering van hun irrigatiesystemen om zo het waterverlies zo veel mogelijk te beperken. In andere landen wordt dan weer geëxperimenteerd met een hergebruik van water, alternatieve waterbronnen of een variabele waterprijs om zo het gebruik beter te kunnen sturen. Ook in Vlaanderen bewandelt het beleid de weg van een gedifferentieerde waterprijs. 

Lees het volledige document hier.