EU schiet tekort op vlak van koolstofafvang

Volgens een nieuw verslag van de Europese Rekenkamer is het niet gelukt om met EU-maatregelen de afvang en opslag van kooldioxide en innovatieve hernieuwbare energiebronnen te ondersteunen. Volgens de controleurs waren er tussen 2008 en 2017 ambitieuze streefdoelen vastgesteld, maar de EU-steun voor demonstratieprojecten heeft weinig bereikt op het gebied van geleverde projecten en behaalde resultaten. “De EU moet haar nieuwe Innovatiefonds aanpassen om haar doelstellingen te bereiken”, voegen de controleurs eraan toe.

In 2009 riep de EU twee grote financieringsprogramma’s in het leven ter ondersteuning van de afvang en opslag van kooldioxide en innovatieve hernieuwbare energiebronnen: het Europees energieprogramma voor herstel en het programma voor de nieuwkomersreserve. “Met een streefcijfer van 3,7 miljard euro voor de totale uitgaven zijn in beide programma’s ambitieuze streefdoelen vastgesteld voor koolstofafvang en innovatieve hernieuwbare energiebronnen”, zegt de Europese Rekenkamer. “Maar in de praktijk blijkt nu dat de ambities voor koolstofafvang niet werden waargemaakt.”

De controleurs onderzochten de opzet, het beheer en de coördinatie van beide programma’s en beoordeelden of de verwachte vooruitgang was geboekt. Ze bezochten projecten in Duitsland, Spanje, Nederland, Polen en het Verenigd Koninkrijk en constateerden dat het energieprogramma voor herstel positief had bijgedragen tot de ontwikkeling van de offshorewindenergiesector, maar dat de ambities voor koolstofafvang niet werden waargemaakt. “Sinds de opstart in 2009 heeft het nieuwkomersreserveprogramma geen succesvol koolstofopslagproject opgeleverd”, besluiten de controleurs. “Er werd ook weinig vooruitgang geboekt bij het ondersteunen van de demonstratie van een breder scala aan innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie.”

Via de Klimaatovereenkomst van Parijs van 2015 heeft de Europese Unie zich ertoe verbonden de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met ten minste 40 procent te beperken, in aanvulling op haar ambitie om tegen 2050 een koolstofarme economie tot stand te brengen. “De EU streeft ernaar wereldleider te zijn in de strijd tegen klimaatverandering”, zegt Samo Jereb, het lid van de Europese Rekenkamer dat verantwoordelijk is voor het verslag. “Maar om op koers te blijven, moet de EU lessen trekken uit fouten uit het verleden, betere ondersteuningsmechanismen voor innovatieve koolstofarme technologieën opzetten en zorgen voor volledige verantwoording van het gebruik van overheidsmiddelen voor het aangaan van deze uitdaging.”

De EU bereidt nu de start voor van het Innovatiefonds 2021, dat moet helpen om een snellere overgang naar een koolstofarme economie te maken. Met het oog hierop hebben de controleurs een paar aanbevelingen voor de Europese Commissie. “Eerst en vooral: versterk het potentieel voor doeltreffende EU-steun voor dergelijke projecten en verbeter de projectselectie- en besluitvormingsprocedures voor het komende Innovatiefonds”, klinkt het. Verder benadrukken de controleurs dat het fonds voldoende flexibel moet zijn en dat de interne coördinatie verder op punt kan gesteld worden.