"EU maakt brokken maar lijmt ze niet"

In Brussel blies sectororganisatie Boerenbond verzamelen om terug te blikken op het voorbije boerenjaar. De penibele situatie waarin de sector verzeild geraakte door het handelsconflict met Rusland was de rode draad doorheen de avond. "De crisis snijdt vreselijk diep", klonk het alarmerend bij voorzitter Piet Vanthemsche, die met een beschuldigende vinger naar Europa wees: "Het Europese antwoord op de crisis schiet schromelijk tekort." Landbouwminister Schauvliege voegde daar aan toe dat de consument zich bewust moet worden van de prijsproblematiek.

"Het gaat niet goed met onze sector", bond Sonja De Becker, ondervoorzitter van sectororganisatie Boerenbond, als eerste de kat de bel aan. De nazomerontmoeting is traditioneel het moment waarop teruggeblikt wordt op het afgelopen boerenjaar en een raming van het landbouwinkomen wordt bekendgemaakt. "Maar vandaag is het door de Ruslandcrisis onmogelijk een raming te maken, en ik denk dat dat de allereerste keer is dat dat ons overkomt."

"Het is wachten op het jaareinde", aldus De Becker. "We vrezen dat een goed voorjaar voor een aantal sectoren zal eindigen in een eindejaarsnachtmerrie." De ondervoorzitter vernoemde nog het nieuwe Kenniscentrum Bedrijfsopvolging, een samenwerking tussen Boerenbond, SBB, KBC en Groene Kring. Doel is de bedrijfsopvolging nog meer te ondersteunen en te begeleiden. Via het project Uitzicht door Inzicht wil Boerenbond voorlichten rond faillissementspreventie.

De sectorresultaten werden gepresenteerd door François Huyghe, economisch adviseur van Boerenbond. Op enkele uitzonderingen na worden zowel de plantaardige als de dierlijke sectoren getroffen door aanzienlijke prijsdalingen. In de akkerbouwsector zijn die dalingen vooral te wijten aan internationaal grotere oogsten, met als grootste slachtoffer de aardappel. De aardappelprijs zal dit jaar gemiddeld 40 procent lager liggen dan in 2013. Voor de groenten, fruit, melk en vlees is de hoofdreden het wegvallen van de afzetmogelijkheden in Rusland. "2014 zal de geschiedenis ingaan als een zeer slecht jaar op het vlak van inkomensvorming voor alle Vlaamse land- en tuinbouwers", aldus Huyghe.

In zijn speech trok Vanthemsche fel van leer tegen de koers die de Europese Commissie vaart in de Ruslandcrisis. "Er is heel veel aankondigingspolitiek en voor sommige sectoren zoals de varkenssector struisvogelpolitiek. Ik stel vast de EU heel stoer brokken maakt, maar ze achteraf niet lijmt." Vanthemsche verwacht van de EU meer daadkracht in de zoektocht naar oplossingen voor de noodlijdende Europese landbouw. "Een oplossing moet Europees zijn of ze zal niet zijn", klonk het. Om wat vroeger naar Rusland werd geëxporteerd elders kwijt te kunnen, moet Europa restituties voorzien voor een aantal producten, zo vraagt Boerenbond. En de financiering van de crisismaatregelen moet gefinancierd worden door extra middelen buiten de landbouwbegroting.

De Boerenbond-voorzitter rekent daarom ook op de nieuwe landbouwminister om de situatie aan te klagen op Europees niveau. "Er moet op korte termijn voldoende aandacht geschonken worden aan bedrijven in moeilijkheden. Heel wat boeren voelen zich in de steek gelaten. En er is bovendien paniek: ze weten niet hoe lang de situatie zal aanhouden en ze kunnen niet blijven draaien op verlies. Er komen met andere woorden liquiditeitsproblemen." Het zoeken van nieuwe markten is een prioriteit, maar op korte termijn blijkt dat niet evident: "In nieuwe potentiële markten kan je botsen op fytosanitaire obstakels en tarifaire belemmeringen. En om vertrouwen te winnen op een nieuwe markt heb je vaak geduld nodig."

Ook minister Schauvliege ging in op de Ruslandcrisis. Ze kondigde aan dat ze tegen het einde van het jaar voor zeven miljoen euro VLIF-kapitaalpremies vervroegd wil laten uitbetalen om ademruimte te creëren bij getroffen land- en tuinbouwers met liquiditeitsproblemen. Verder benadrukte ze dat producten van eigen bodem en hoge kwaliteit meer dan vandaag uithangborden moeten zijn van de sector. "Het imago van de landbouw is de jongste jaren fel verbeterd, maar wij moeten dit imago nog harder doortrekken naar het landbouwproduct zelf", aldus Schauvliege. "De consument moet zich bewust worden van de prijsproblematiek. Kwaliteit, daar moet men voor betalen en iedere schakel in de keten moet een inkomen kunnen halen uit het geleverde werk. Zoniet dreigt ook de consument hiervoor op termijn een prijs te betalen."