EU-audit legt gebreken bloot in hormonencontrole Braziliaans rundvlees
nieuwsEen EU-auditrapport toont aan dat het controlesysteem voor Braziliaans rundvlees, bestemd voor de EU-markt, niet aan de Europese vereisten voldoet. Zo wisten de Braziliaanse autoriteiten dat verboden vlees recent in de EU was beland, maar waarschuwden ze de importeurs niet. Ook brachten ze de EU niet op de hoogte van de vervroegde invoering van het afgesproken controlesysteem en het opheffen van de exportopschorting.
In 2024 stelde een Europese audit tekortkomingen vast in de Braziliaanse voedselveiligheidscontroles rond hormoongebruik in rundvlees voor EU-export. De Europese Commissie kwam met het Braziliaanse ministerie van Landbouw, Veeteelt en Voedselvoorziening (MAPA) overeen dat er een actieplan moest uitgewerkt worden om de problemen aan te pakken. De kern van het actieplan was een nieuw exportprotocol voor vrouwelijke runderen.
In Brazilië worden aan vrouwelijke runderen hormonen zoals oestradiol gegeven die hun groei bevorderen. Deze zijn al sinds 1989 verboden in de EU. Het protocol moet garanderen dat enkel dieren die nooit met groeihormoon zijn behandeld, in aanmerking komen voor export naar de EU.
Recent publiceerde de EU het rapport van de audit die in oktober 2025 werd doorgevoerd om de voortgang van de Europese aanbevelingen na te gaan.
Communicatieblunder
Het rapport legt herhaalde tekortkomingen bloot in de afstemming tussen Brasília (de hoofdstad van Brazilië, red.) en Brussel. Zo keurden de Braziliaanse autoriteiten, na de audit van 2024, in januari 2025 een protocol goed dat volgens het ministerie voldoet aan de EU-vereisten rond groeihormonen. In afwachting van de volledige implementatie van het protocol, legt MAPA in februari 2025 een volledige opschorting op van de export van vrouwelijk rundvlees naar de EU. In het actieplan was voor de uitrol een voorlopige termijn van 12 maanden voorzien. Maar de Brazilianen leken die tijd niet nodig te hebben, want enkele weken na de aankondiging verklaarden ze het protocol al volledig operationeel. De Europese Commissie werd van deze vorderingen niet op de hoogte gesteld.
Pas wanneer de EU-auditeurs in oktober 2025 samenzitten met de Braziliaanse autoriteiten, delen deze laatste mee dat het protocol al sinds april operationeel is. Ook komt de melding dat de export van producten van vrouwelijke runderen naar de EU sindsdien werd hervat. “Een aanzienlijke afwijking van de in het actieplan gemaakte toezeggingen, dat niet aan de Europese Commissie werd meegedeeld”, staat te lezen in het rapport.
Inmiddels waren al 150 bedrijven in het Braziliaans protocolsysteem ingeschreven die vrouwelijke runderen voor de EU-markt aan slachthuizen mochten leveren. In oktober bezochten twee Europese auditeurs uiteindelijk vijf bedrijven van de 150 die reeds waren ingeschreven in het protocolsysteem. Er werd nagegaan of Brazilië de controles zoals afgesproken doorvoert en de Europese voedselveiligheid respecteert.
Vlaamse boeren leren Mercosur beter kennen in Brazilië
26 februari 2026Labo’s op EU-niveau
Ter plaatste stelden de auditeurs vast dat de Braziliaanse labo’s ondertussen volgens de EU-methoden werken. Dit was in de voorgaande audit nog niet het geval. “Alle aanbevelingen werden volgens de recente audit doeltreffend en tijdig uitgevoerd in het laboratoriumnetwerk”, klinkt het.
Het tweede punt, de uitrol van het protocol, konden de auditeurs evenwel niet zo positief beoordelen.
Tekortkoming niet op radar van Braziliaanse autoriteit
Van de vijf bezochte bedrijven verklaarden drie dat zij het in Europa verboden hormoon oestradiol gebruiken op hun boerderij. Daarmee doen de veehouders volgens het protocol niets fout, er mogen op één boerderij behandelde en niet-behandelde runderen aanwezig zijn. De Europese auditeurs constateerden positief dat op deze bedrijven uitgebreide behandelingsdossiers aanwezig waren die voldeden aan de eisen van het protocol. Echter kon geen enkel bedrijf voorschriften voorleggen van de diergeneesmiddelen met oestradiol die ze gebruiken. “Dit is niet in overeenstemming met de gemaakte afspraken in het actieplan”, schrijven de rapporteurs. “Dit werd bovendien noch door de Braziliaanse certificerende instanties, noch bij de controles van MAPA als tekortkoming aangemerkt.”
Boerderijbezoek leidt tot terugroepactie in de hele EU.
Eén van de vijf boerderijbezoeken in oktober leidde ook onmiddellijk tot een terugroepactie in de hele EU, waarbij België betrokken was. Op één bedrijf stelde het auditteam vast dat bij een eerdere MAPA-controle 179 met hormonen behandelde runderen geverifieerd werden, waarvan 174 dieren toch een certificaat hadden gekregen, waardoor ze in aanmerking kwamen voor EU-exportvlees. Dit zou volgens MAPA het gevolg geweest zijn van een administratieve fout van het bedrijf zelf. Volgens de Europese auditeurs zou de certificerende instantie de administratieve fout opgemerkt moeten hebben door het behandelingsregister naast de certificaten te leggen. Maar dat werd niet gedaan. “Dit strookt niet volgens de EU-wetgeving rond de gescheiden productiesystem”, aldus het rapport. “Ook werd geen enkele poging ondernomen om de producten te traceren en de EU-importeurs te informeren over de niet-toegelaten producten die in de zendingen waren opgenomen, wat een schending van de EU-wetgeving betekent.”
Op verzoek van het auditteam werd tijdens de audit alsnog de traceerbaarheid van de 174 dieren vastgesteld: er waren in totaal 15 zendingen bij betrokken. “Op het moment van de audit verstrekte MAPA geen informatie over verdere maatregelen met betrekking tot de 15 betrokken zendingen”, aldus de auditeurs. Volgens gegevens bedroeg het aandeel producten van vrouwelijke runderen in EU-zendingen in het algemeen niet meer dan drie procent.
Certificaten toegekend zonder controles
Het auditteam bezocht ook vier slachthuizen die bij het protocolsysteem zijn aangesloten. Ze constateerden dat in de korte periode dat de export van vrouwelijke runderen was opgeschort, tot het protocol werd uitgerold, Brazilië niet aan de belofte heeft voldaan. “Hoewel er inspanningen werden geleverd, bevatte een aanzienlijk aantal zendingen toch vlees van vrouwelijke runderen.”
Ook stelde het auditteam vast dat de eerste MAPA-controle op een bedrijf om de werking van het protocol na te gaan, pas na 4,5 maanden plaatsvond, nadat de volledige invoering van het systeem er was. “Dit roept de vraag op of MAPA-ambtenaren in die periode op betrouwbare wijze gezondheidscertificaten konden ondertekenen voor de export naar de EU van producten afkomstig van vrouwelijke runderen.”
Gezamenlijk ondermijnen deze tekortkomingen het vertrouwen in het Braziliaans vermogen om afspraken adequaat uit te voeren
Het rapport besluit dat hoewel het protocol werd opgesteld zoals beloofd, de werking ervan in de beginfase niet verhinderde dat niet-toegelaten producten een certificaat kregen voor export naar de EU. “De voorgestelde maatregelen zijn niet volledig uitgevoerd zoals toegezegd," aldus de EU. “Bovendien heeft de bevoegde autoriteit de Commissie niet geïnformeerd over niet-toegelaten producten die aan de EU werden geleverd. Gezamenlijk ondermijnen deze tekortkomingen het vertrouwen in het vermogen van MAPA om de in het actieplan aangegane verbintenissen adequaat uit te voeren.”
Nieuwe maatregelen aangekondigd
De Braziliaanse autoriteiten hebben in een reactie op de EU-audit verklaart dat het protocol een update zal krijgen, met verschillende extra instrumenten en verplichtingen die de certificering van bedrijven die EU-dieren leveren zal versterken. Het biedt volgens hen “robuustere garanties dat oestradiol niet zal worden gebruikt bij de gecertificeerde dieren”. Eén van de nieuwe verplichtingen is dat jaarlijks 20 procent van de bedrijven die verklaren oestradiol te gebruiken, zal worden gecontroleerd. Dat komt bovenop de algemene minimumverplichting om tien procent van alle bedrijven in het protocol jaarlijks te auditeren.
