Nieuwe EU-band met Canada roept vragen op over CETA
nieuws"Het eerste geassocieerde lid van de EU", zo doopte Ursula von der Leyen Canada bij haar State of the Union. Wat die titel precies inhoudt weet niemand, maar landbouwers hopen dat de permissies binnen het huidige CETA-handelsakkoord niet worden opgedreven. Voorlopig lijkt dat niet het geval. De Europese Commissievoorzitter richt het partnerschap in eerste instantie op energie, kritieke mineralen en AI, en niet op ons bord.
Landbouworganisatie ABS hoopt dat de nieuwe partnerstatus de deuren niet openzet voor een verdere liberalisering van de Europees-Canadese landbouwhandel. “De EU en Canada hebben met CETA al een verregaand handelsakkoord”, meldt ABS in het ledenmagazine Drietand. “Een nieuw statuut mag geen sluipweg worden naar extra markttoegang zonder gelijke productievoorwaarden, afdwingbare waarborgen en een voorafgaande landbouwimpact-toets.”
De Canadese premier Mark Carney roept middelgrote landen op om nauwer samen te werken, om zich te wapenen tegen de agressieve handelspolitiek van grootmachten als de VS en China. Landbouw behoort daarbij voorlopig niet tot de speerpunten: noch Von der Leyen, noch Carney schuiven die sector naar voren.
De nauwere samenwerking zou vooral gelden op het vlak van industrie, technologie, defensie, energie, kritieke grondstoffen en het Noordpoolgebied. Op vlak van landbouw bestaat nu al een nauwe samenwerking tussen Canada en de EU in de vorm van het vrijhandelsakkoord CETA. Een semi-vrijhandelsakkoord, want diverse landbouwgoederen mogen slechts tot bepaalde quota tariefvrij verhandeld worden. “Canada kreeg onder meer bijkomende rechtenvrije toegang voor rund- en varkensvlees, terwijl de EU meer kaas naar Canada kan uitvoeren. Pluimvee en eieren bleven buiten de liberalisering”, kadert ABS.
CETA kent bezwaren
Ondanks de beperkingen verloopt de uitwerking van CETA niet zonder slag of stoot. De overeenkomst werd ondertekend in 2017 en het grootste deel van de vrijhandels- en tariefverlagingen zijn nu al realiteit, maar anno 2026 is het verdrag nog steeds niet goedgekeurd door alle landen binnen de Europese Unie. Zelfs niet in alle deelstaten: het Waals Parlement heeft pas afgelopen zomer het licht op groen gezet voor CETA. Vlaanderen was in 2018 de eerste Europese deelstaat die CETA heeft goedgekeurd, maar Wallonië stond op de rem omdat onze zuiderburen vreesden voor oneerlijke concurrentie en uitholling van sociale- en milieunormen. België moest zich daarom onthouden bij de stemming in de Raad en heeft vandaag CETA nog steeds niet geratificeerd. Dat maakt ons één van de tien op 27 lidstaten die dit nog niet hebben afgerond.
De bezwaren tegen CETA lijken op de bezwaren tegen Mercosur, hoewel je Canada niet kan vergelijken met de Mercosurlanden. Toch zijn er wezenlijke verschillen tussen Canada en Europa. Denk aan hormoonvlees. In Europa is dit strikt verboden. In Canada geldt een hormoonverbod op bijvoorbeeld varkensvlees en pluimvee, maar niet op rundvlees. De Europese Commissie verplicht Canadese invoer om hormoonvrij te zijn en te voldoen aan de Europese regels inzake voedselveiligheid of dierenwelzijn, maar volgens ABS is er van een gelijk speelveld nog geen sprake.
“Productveiligheid aan de grens is niet hetzelfde als wederkerigheid tijdens het productieproces”, meldt de organisatie. “Europese landbouwers worden geconfronteerd met regels rond gewasbescherming, dierenwelzijn, klimaat, mest, natuur, traceerbaarheid en vergunningen. Een product kan aan de Europese invoervoorwaarden voldoen zonder dat de boer die het produceerde aan hetzelfde geheel van kosten en beperkingen onderworpen was.”
ABS deelt deze bezorgdheden met onder andere Frankrijk, Polen en Italië, die om deze redenen CETA nog steeds niet hebben geratificeerd.
Nieuwe kansen?
Maar CETA is geen eenduidig nadelig verhaal voor Europese landbouwers. Het is niet zo dat Canadese producten de Europese supermarkten overspoelen. Het land exporteert primair naar de Verenigde Staten, ondanks het feit dat Trump de band met Canada op de proef stelt.
In de andere richting biedt CETA ook exportkansen voor de Europese voedingsbedrijven, wat net zoals de diplomatische banden met Canada verder kan worden uitgediept. Dat erkent ook ABS. “Vlaamse voedingsbedrijven kunnen baat hebben bij een stabielere toegang tot een koopkrachtige Canadese markt”, meldt de organisatie nog. “CETA opende mogelijkheden voor kaas, verwerkte voeding, dranken, groenten en producten met geografische bescherming. Samenwerking rond energie, meststoffen en kritieke grondstoffen kan de weerbaarheid van Europa versterken.”
“Een nauwere band met Canada kan verdedigbaar zijn, maar alleen wanneer landbouw vooraf en volwaardig aan tafel zit. Er mag geen automatische uitbreiding komen van CETA-quota en geen toegang tot de interne markt zonder aantoonbare gelijkwaardigheid van productievoorwaarden”, aldus nog ABS.
Bron: Drietandmagazine / Nieuwe Oogst / eigen berichtgeving
