Eerste Interreg-projecten Vlaanderen-Nederland starten

Half december werden de eerste acht Interreg-projecten met een grensoverschrijdende samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland goedgekeurd. De totale investering in de grensregio, inclusief cofinanciering, bedraagt 31,7 miljoen euro. Twee projecten zijn bijzonder relevant voor landbouw: ‘Meer natuur voor pittig fruit’ en ‘De blauwe keten’. Het eerste project bekampt de achteruitgang van de bijenpopulatie, onder meer door fruittelers aan te sporen om nestblokken voor solitaire bijen te plaatsen. De blauwe keten is een aanzet om tot rendabele en grootschalige algenteelt onder glas te komen. Als aanvulling op de bestaande teelten kan commerciële algenkweek een verrijking zijn voor de glastuinbouw.

Met de goedkeuring van de acht Interreg-projecten gaat een nieuw subsidieprogramma voor Vlaams-Nederlandse samenwerking echt van start. Er is een investering van 31,7 miljoen euro mee gemoeid, waarvan 15,3 miljoen euro uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling komt. De Europese Commissie stelt via Interreg Vlaanderen-Nederland de komende zeven jaar ruim 152 miljoen euro ter beschikking voor grensoverschrijdende samenwerking die innovatie en duurzame ontwikkeling in de grensregio bevordert.

Twee van de acht projecten lichten we er uit omdat ze veel kunnen betekenen voor de landbouw in onze regio. Het eerste, ‘Meer natuur voor pittig fruit’, tracht een antwoord te formuleren op de slinkende bijenpopulatie. Vlaanderen en Nederland beleven momenteel een heuse bestuivingscrisis die grote ecologische en economische gevolgen met zich mee brengt. De teelt van appels, peren en kersen is erg afhankelijk van bestuiving. Belangrijke teeltgebieden als Hageland en Haspengouw in Vlaanderen, Nederlands Limburg en Zeeland voelen als eersten de gevolgen.

Het Interreg-project ter waarde van 1,3 miljoen euro zal fruittelers aansporen om bijvoorbeeld nestblokken te installeren. Op die manier trachten de projectpartners, het Regionaal Landschap Zuid-Hageland op kop, opnieuw een stabiele populatie van bestuivende insecten op te bouwen binnen percelen, bedrijven en de brede regio. Voor andere nuttige soorten als vleermuizen, eikelmuizen en marterachtigen worden andere concrete maatregelen gerealiseerd. Vlaamse en Nederlandse experten zullen kennis uitwisselen. Het project biedt behalve voor bestuivers ook kansen voor plaagbestrijding met minder inzet van chemicaliën.

Tijdens een symposium in Leuven over functionele agrobiodiversiteit was de hoop uitgedrukt dat dit Interreg-project zou kunnen plaatsvinden. Het borduurt namelijk voort op een geslaagd project in het Hageland om bestuivers naar fruitplantages te lokken. Er werden bijenhotels in elkaar geknutseld om wilde bijen aan te trekken en bloemenstroken gezaaid in en rond fruitpercelen. Dankzij het Interreg-project kunnen de maatregelen op bedrijfsniveau uitgebreid worden. Ook het aantal deelnemende fruitbedrijven stijgt van 30 naar 120. Totaal nieuw zijn de maatregelen op gebiedsniveau: ook burgers en openbare besturen krijgen in het vervolgproject de kans om wilde bestuivers te plezieren.

De glastuinbouw heeft andere katten te geselen, namelijk oplopende kosten en een toenemende wereldwijde concurrentie. Zowel Vlaanderen als Nederland voeren dan ook een ondersteunend beleid naar glastuinbouw om de noodzakelijke transitie en de daarbij horende modernisering te kunnen realiseren. Daarbij wordt gedacht aan een verrijking van het bestaande aanbod door de commerciële teelt van micro-algen, goed voor toepassingen in de voedings- en textielindustrie, bouwsector, farmacie en cosmetica.

Spirulina biedt binnen het aanbod van biogebaseerde micro-algen het grootste potentieel omdat het een belangrijke bron van de blauwe kleurstof fycocyanine bevat. Het kan een waardevolle vervanger zijn van de artificiële variant, Briljant Blauw (E133), wat in verband wordt gebracht met hyperactiviteit en andere gezondheidsrisico’s. Momenteel worden de meeste micro-algen geïmporteerd uit Azië of de Verenigde Staten. De voorziene teelt in Vlaanderen en Nederland moet zich daarom kunnen onderscheiden door de hoge kwaliteit. En ook het logistieke proces van teelt naar verwerking moet economisch interessant zijn zodat er voldoende afnemers zijn van deze micro-alg.

Serres zijn hiervoor bij uitstek geschikt en in de regio Vlaanderen-Nederland zijn er voldoende mensen aanwezig met de nodig technische kennis om, mits enige omscholing, deze teelt op een kwalitatieve en efficiënte manier te realiseren. Een bijzonder surplus binnen het project is het telen van de waterplant eendenkroos op het afvalwater zodat deze als waterzuiveraar kan fungeren. ‘De blauwe keten’ is een aanzet om tot een nieuwe grootschalige sector te komen en investeert daarin 2,75 miljoen euro. Als deze teelt rendabel blijkt, is er ruimte voor tientallen hectare micro-algenteelt onder glas of op containervelden, waardoor de Vlaams-Nederlandse grensregio op wereldschaal een waardevolle speler wordt.