Ducarme laat de FAVV-controles tegen het licht houden

Federaal landbouwminister Denis Ducarme heeft in de Kamer hervormingen aangekondigd bij het Voedselagentschap over de manier van controleren en het doorspelen van informatie naar de politiek. Het agentschap moest zich in het parlement verdedigen voor het schandaal rond slachthuis Veviba in Bastenaken. Oppositiepartij sp.a had om het ontslag van topman Herman Diricks gevraagd omdat de consument zo kort na de eiercrisis opnieuw met een voedselschandaal wordt geconfronteerd. Volgens sp.a-Kamerlid Annick Lambrecht rijzen er twijfels over de werking van het FAVV. Ook voor andere parlementsleden is de maat vol na de fipronil-affaire en een kritisch rapport van het Rekenhof over het functioneren van het agentschap.

In spoedberaad kwam de Kamercommissie Volksgezondheid bijeen na het schandaal rond gesjoemel met vlees bij Veviba. Tijdens een huiszoeking bleek dat 133 van de 200 gecontroleerde paletten met vlees om diverse redenen niet in orde waren met de regels over voedselveiligheid. Minister Ducarme verwees naar de praktijken bij Veviba als “fraude op grote schaal” en “maffiapraktijken”. Hij begrijpt zelf niet dat het zo lang duurde eer het bedrijf door de mand viel. Het Belgische gerecht schoot in actie toen in Kosovo vleesverpakkingen van Veviba aangetroffen werden waarvan de etiketten niet overeenstemden met de inhoud. Dat was in september 2016 zodat de huiszoeking bij het slachthuis in Bastenaken nog anderhalf jaar op zich heeft laten wachten.

Voogdijminister Ducarme wil van het Voedselagentschap alle rapporten krijgen van de inspecties die zijn uitgevoerd bij Veviba. “We moeten bekijken hoe deze controles zijn verlopen. Hoe komt het dat het FAVV niet op de hoogte was van deze praktijken? Ik heb aan de eerste minister gezegd dat ik bereid ben om mee te werken aan een volledige audit van het agentschap. Hier zijn te veel onopgeloste vragen.” De topman van het FAVV, Herman Diricks, vindt dat zijn agentschap transparant werkt. In slachthuizen zijn vier onaangekondigde inspecties per jaar, naast de dierenartsen met opdracht die er permanent post vatten. In het geval van Veviba ging het volgens Diricks in 2016 zelfs om twaalf controles, in 2017 acht en in 2018 al twee.

Volgens Diricks werd vlees dat normaal niet gebruikt mag worden éérst opgeslagen in bakken die bij het afval hoorden, en daarna toch gebruikt voor het maken van gehakt. “Dit toont dat de verwerker wist dat het vlees niet gebruikt mocht worden.” Hij stelde ook dat iedere klacht die bij het FAVV binnenkomt, wordt opgevolgd. “Niemand heeft ons ooit ingelicht over wat in het bedrijf aan de gang was”, klonk het.

Oppositiepartij sp.a vraagt dat de topman van het FAVV ontslag neemt. Het Voedselagentschap had kordater moeten optreden en beter moeten communiceren, zeker omdat het niet de eerste voedselcrisis is, zo zei sp.a-Kamerlid Annick Lambrecht in De ochtend op Radio 1. “Het Rekenhof heeft reeds in 2017 gevraagd dat het Voedselagentschap dringend haar aanbevelingen voor een betere werking zou volgen”, aldus Lambrecht. “Twee crisissen in één jaar tijd, eerst met de eieren en nu met ons vlees, dat moet wel voldoende zijn om de positie van de topman in vraag te stellen.” Minister Ducarme spreekt zich voorlopig niet uit over een ontslag. Wat hij wel deed, is hervormingen bij het FAVV in het vooruitzicht stellen. Sinds hij minister van Landbouw is geworden, heeft Ducarme naar eigen zeggen tekortkomingen bij het agentschap vastgesteld.

Groen-Kamerlid Anne Dedry herinnerde aan de herhaalde vragen van parlementsleden voor een audit van het FAVV tijdens de fipronilcrisis, “maar toen werd dat weggehoond door de minister” . De tijdslijn van deze crisis toont volgens Dedry grote gelijkenissen met die van de fipronilcrisis, in de zin dat minister van Volksgezondheid Maggie De Block andermaal laat op de hoogte is gebracht. Na de feiten werd telkens gecommuniceerd dat er geen reëel risico is voor de consument, maar dat stelt Dedry niet gerust. Zij wil topman Diricks niet viseren, maar vraagt de werking van het Voedselagentschap te analyseren. Een belangrijk punt voor Dedry is dat voedselveiligheid en het Voedselagentschap onder de voogdij van de minister van Volksgezondheid zouden moeten staan. “De geschiedenis heeft haar rechten. Wij komen van twee controlediensten, één voor landbouw en één voor volksgezondheid die elkaar tegenwerkten en na de dioxinecrisis samengevoegd werden.”

Tijdens een onderhoud met de minister eerder op de dag wees Test Aankoop op de beperkingen van het autocontrolesysteem. “De autocontrole moet ook onder controle blijven. Daarom moet het FAVV over voldoende budget beschikken om fraude tegen te gaan. Tussen 2011 en 2016 is het totaalbudget van het agentschap met niet minder dan 11 procent gedaald. De regeringsdotatie verminderde met 18 procent. Nog erger is het feit dat dit heeft geleid tot een daling van het aantal controles, namelijk 8,5 procent minder tussen 2014 en 2016.” Tot slot betreurt de consumentenorganisatie ook de communicatie door het Voedselagentschap, die zou beter gemeenschappelijk met het Parket gebeuren in dossiers waar de volksgezondheid mogelijk in het gedrang komt.

Een drietal Waalse landbouworganisaties, de FWA, de vrouwenafdeling UAW en de jonge landbouwers van FJA, kondigt alvast aan woensdag 14 maart actie te zullen voeren voor het Waals parlement. De landbouwers vragen de parlementsleden zich te engageren om "zoveel mogelijk transparantie te bereiken in de voedingsindustrie en bij slachthuizen in het bijzonder". De fraude veroorzaakte volgens de organisaties "grote schade aan de hele voedingsindustrie, de boeren in het bijzonder". Volgens de Waalse landbouwers zijn de boeren te weinig betaald voor het vlees, omdat op de etiketten gesjoemeld werd met het gewicht. "Ook in termen van imago heeft het schandaal een indirecte impact, omdat de prijs nu waarschijnlijk zal dalen omdat de consument minder vertrouwen heeft", klinkt het.