Dreigend tekort aan champagne door stijgende vraag

De champagnestreek is een vrij klein wijngebied. De geografische afbakening gebeurde tachtig jaar geleden. 320 gemeenten liggen binnen het gebied, goed voor een kleine 35.000 hectare wijngaarden. Binnen die regio zijn verschillende soorten spelers actief. Om te beginnen de 'négociants manipulants' of 'nm'. Dat zijn de grote, bekende champagnehuizen die eigen wijngaarden bezitten, maar vooral druiven opkopen bij kleine boeren.

Die echt grote champagnemerken zijn met zo'n 280. Ze zijn grotendeels terug te vinden in ruim tien, vaak beursgenoteerde groepen. Champagne is voor hen 'een industrie'. Dit zijn de spelers die de wereldmarkt bevoorraden: twee op de drie champagneflessen die over de toonbank gaan, komen van zo'n huis. Hun frustratie is dat ze de vraag op die globaliserende markt pijlsnel zien groeien, dit jaar met 39% in Rusland, 50% in China en 125% in India. Probleem is dat hun eigen aanbod de vraag voor het eerst niet langer kan bijbenen.

Het gros van de champagnemakers zijn immers 'récoltants manipulants' of 'rm'. Dat zijn duizenden kleine familiale bedrijfjes die vaak in garages en schuurtjes champagne maken van hun eigen druiven. De gemiddelde grootte van hun wijnpercelen bedraagt niet meer dan 2,5 hectare. Ze verkopen vooral aan Fransen en Belgen, samen goed voor een kwart van de totale champagneverkoop. Die verkoop bezorgt hele families een mooi inkomen.

Het vervolg van het verhaal lijkt wat op dat van 'de mageren en de vetten' op het eiland Amoras. De grote champagnehuizen willen eenvoudigweg meer druiven om meer flessen te kunnen vullen. Die willen ze op alle continenten voor veel geld aan de man brengen. De groten willen dus meer druiven en/of percelen opkopen. De kleintjes die op hun bescheiden niveau wat meeprofiteren van de hype koesteren echter hun minuscule perceeltjes en willen die absoluut niet opgeven.

Meer nog, naarmate hun pensioen nadert, houden ze steeds meer productie achter de hand als appeltje voor de dorst. De totale reserve wordt geschat op zo'n 100 miljoen flessen. "Een oud gebruik in de streek", zegt Patrick Le Brun, voorzitter van het Syndicat général des Vignerons, dat 99% van de kleintjes groepeert.

"Landbouwerspensioenen in Frankrijk zijn erg laag. Die mensen verliezen bij hun pensioen de helft en meer van hun inkomen. Daarom gooien ze nooit hun volledige oogst op de markt. Ze verkopen die als extraatje bij hun pensioen. Dat zal niet gauw veranderen", aldus Le Brun. Het Syndicat général des Vignerons keurde onlangs zelfs een nieuw reglement goed dat de kleine wijnboeren moet toelaten om in goeie jaren meer oogst in reserve te houden.

De discussie over de 'pensioenreserve' lijkt een symbooldossier te zijn. Het totale volume vormt slechts een derde van het totale aantal flessen dat in één jaar wereldwijd over de toonbank gaat. Anders gezegd, een druppel op een hete plaat als het erop aankomt een fors stijgende wereldvraag te bevredigen. Als de wereld zo happig blijft op champagne, zullen de AOC-spelregels moeten versoepeld worden en/of moet het champagnegebied uitgebreid worden. Maar dat is voorlopig taboe. En zolang dit taboe blijft, zullen de rijke aandeelhouders van de grote champagnehuizen hun natte dromen van groei tot in de hemel moeten opbergen.(KS)