Dodelijke dierziektes liggen meer dan ooit op de loer

Nieuwe ziektes dreigen over te gaan van dier op mens als gevolg van de ontwrichting van het milieu, de opwarming van de aarde en de verstedelijking van onze planeet. In de voorbije decennia hebben de Verenigde Naties minstens 45 meldingen ontvangen over ziektes die van dier op mens zijn overgesprongen. Verwacht wordt dat dit aantal de komende jaren snel zal stijgen.

"Het ziet ernaar uit dat we op dit ogenblik een duidelijke verandering in de wereldwijde ziekte-ecologie beleven. De recente opkomst van besmettelijke ziektes lijkt veroorzaakt te zijn door de globalisering en de aantasting van het milieu", zegt Montira Pongsiri, die als wetenschapper de gezondheid van het milieu bestudeert in opdracht van het Amerikaanse Environmental Protection Agency, in de Britse krant The Independent.

Samen met acht collega’s bestudeerde hij vijf opkomende en opnieuw opduikende ziektes: malaria, de ziekte van Lyme, het West-Nijlvirus, het hantavirus en schistosomiasis. De vorsers beweren dat veranderingen in het landgebruik, de landbouwpraktijken en het klimaat achter het stijgende aantal uitbraken schuilgaan.

Volgens Pongsiri en zijn collega’s schoot het aantal mensen dat in de ontwikkelde landen overleed aan besmettelijke ziektes pijlsnel de hoogte in tijdens de industriële revolutie. De toegenomen industriële productie en de vervuiling hebben daarnaast ook geleid tot een sterke toename van het aantal chronische ziektes, zoals kanker, allergieën en aangeboren afwijkingen. Op dit moment zijn we in de greep van een andere epidemiologische overgang.

Eentje die veroorzaakt wordt door de vernietiging van de habitats van planten en dieren, het uitsterven van soorten en een aantal veranderingen die meer mensen in nauw contact hebben gebracht met dieren dan ooit tevoren, schrijven de wetenschappers in het tijdschrift Bioscience.

Op het Emerging Health Threats Forum zei FAO-medewerker Jan Slingenbergh onlangs dat veranderingen in de veehouderij de verspreiding van virussen en bacteriën gewijzigd hebben. Een goed voorbeeld is het vogelgriepvirus. In landen als China heeft de toegenomen vraag naar pluimveeproducten geleid tot een enorme toename van de pluimveestapel, met alle risico’s van dien. Alleen al in het zuiden van China leven er nu zowat zevenhonderd miljoen tamme eenden.

In het geval van de griep is een stijgend aantal virale subtypes overgesprongen van wilde dieren op gekweekte en tamme watervogels, die dichter bij de mens wonen. Ook het aantal types varkensgriep is het voorbije decennium gestegen. "Op het einde van de jaren negentig had je maar één subtype van de varkensgriep. Nu zijn er drie subtypes, en elk hebben ze meervoudige stammen", waarschuwt Slingenbergh.