Diepvriessector volgt weerbericht met bang hart

Verliezen tot de helft van de oogst en sommige groentesoorten die zelfs niet gezaaid kunnen worden. De West-Vlaamse diepvriessector houdt het hart vast vanwege de droogte. In de eerste plaats wordt voor een ondermaatse erwtenoogst gevreesd, maar ook voor wortelen, spinazie, bonen en zomerbloemkool is de situatie alarmerend. “Paniek is wel het woord bij de boeren, ja, zeker omdat het vorig jaar ook al zo slecht was”, zo reageert Bernard Haspeslagh, voorzitter van Vegebe, de federatie van groenteverwerkende bedrijven.

In heel de landbouwsector staan de zenuwen strak gespannen nu het einde van de droogte nog steeds niet in zicht is en akkers, velden en weiden snakken naar enkele flinke buien. In West-Vlaanderen, het hart van de Vlaamse diepvriesgroentenindustrie, stellen de verwerkers vast dat onder meer de erwten een stevige zonneslag hebben opgelopen. “Erwten hebben maar een korte oogsttijd van zes weken, en op dit moment zitten we in week twee”, zegt Bernard Haspeslagh, voorzitter van sectorfederatie Vegebe. “We schatten nu al een derde minder oogst op de helft van de erwten.”

Bovendien zijn er ook teelten die nu nog gezaaid moeten worden, zoals bonen of zomerbloemkool. Voor die groenten dreigt een totaal verlies, want zaaien is vandaag bijna onmogelijk, klinkt het. Afhankelijk van hoe het weer verder evolueert, ziet Haspeslagh tot de helft van de opbrengst verloren gaan bij vroege zomerteelten: ”Paniek is wel het woord bij de boeren, ja, zeker omdat het vorig jaar ook al zo slecht was. Om een andere reden dan, de vele regendagen.”

De groenteverwerkende sector heeft het moeilijker dan de leveranciers van verse groenten, legt Herwig Dejonghe uit, ex-CEO van het voormalige Pinguin “De reactiekracht van de verwerkingssector is lager”, zegt hij. “Verse groenten kunnen bijna dezelfde dag nog duurder worden als er een probleem is. Onze sector is veel minder wendbaar. Zowel de boer als het verwerkende bedrijf is immers gebonden aan contracten die de prijs voor een jaar vastleggen. De boer engageert zich om op een bepaald volume te mikken, tegen een vastgelegde prijs per kilo.”

Maar het is heel moeilijk om boeren die meer dan 20 procent minder opbrengst hebben, aan hun contract te houden, denkt Bernard Haspeslagh: “Ook in de extreme droogte van 1976 waren er verscheurde contracten. Schommelingen zijn normaal, maar een boer die de helft verliest, hoe komt die het jaar nog door? Dan krijg je geen duurzame aanlevering.” Dat denkt ook Dejonghe: “De boer moet normaal tegen een contractprijs leveren. Maar dit valt buiten het gewone, het komt in de buurt van een echte catastrofe. Er wordt nu al naar rampenfondsen gekeken.”

Ook de verwerkende bedrijven zelf hebben jaarcontracten met groothandelaars en supermarktketens. “Wij kunnen de oogst wel wat bijsturen via onze leveranciers in het zuiden. Maar er is overal droogte, iedereen zit met hetzelfde probleem”, zegt Jan Haspeslagh van marktleider Ardo. “Eventueel kunnen we ook elders volumes inkopen om de klanten toch te kunnen bedienen. Dat hebben we al moeten doen: erwten inkopen in Australië.” Hij schat de schade in zijn sector op een paar miljoen euro.