"Congo heeft nood aan sterke landbouworganisatie"

Op initiatief van Trias, een ngo die familiale boeren en micro-ondernemers ondersteunt, ontmoette Boerenbond-voorzitter Piet Vanthemsche in Brussel een delegatie van de Confédération Nationale des Producteurs Agricoles du Congo (Conapac). Zij zijn op bezoek in België om steun en partners te zoeken voor hun prille nationale boerenorganisatie. De uitdagingen in Congo zijn groot.

Naar aanleiding van het bezoek van een kleine Congolese delegatie, organiseerde ontwikkelingsorganisatie Trias een ontmoeting tussen Piet Vanthemsche, voorzitter van Vlaanderens grootste landbouworganisatie, en Paluku Mivimba, voorzitter van de Congolese boerenorganisatie Conapac. Conapac is een nationale federatie die elf provinciale federaties van lokale landbouworganisaties overkoepelt. Het werd een onderhoudend gesprek over de hindernissen, obstakels en uitdagingen waarmee een boerenorganisatie geconfronteerd wordt – in Congo, maar ook in Vlaanderen.

"Conapac is nog een heel jonge organisatie", legt Paluku uit. "We bestaan nu ongeveer twee jaar en onze elf leden hebben op hun beurt ongeveer 500.000 leden. Onze focus ligt vooral op de uitbouw van de organisatie, het versterken van de interne cohesie en het identificeren van de belangrijkste problemen waarmee onze boeren af te rekenen hebben. De ontmoeting met onze Europese partnerorganisaties is daarom cruciaal. Dankzij de AgriCongo-koepel, waarvan onder meer Trias, Caritas, Oxfam Solidariteit, Vredeseilanden en S.O.S. Faim deel uitmaken, kunnen we een sterk netwerk uitbouwen."

Wat zijn de grootste uitdagingen voor de Congolese boer? "In de eerste plaats streven we met Conapac naar meer erkenning voor de boeren en hun werk. Landtoegang is een enorm probleem. Merkwaardig als je bedenkt hoe enorm Congo is. Hier in België is het duidelijk wie de eigenaar is van een perceel. In Congo ligt dat anders: het is soms heel moeilijk voor boeren om een stukje grond als eigendom te claimen. Ook markttoegang is een heikel punt, net zoals de toegang tot informatie en techniek."

Piet Vanthemsche is als voorzitter van een grote boerenorganisatie goed geplaatst om het belang van een dergelijke federatie van landbouworganisaties in te schatten. Hij ziet twee grote behoeften voor de Congolese landbouw: enerzijds moet er vanuit de sector een sterkere organisatie tot stand komen, anderzijds moet er aan de economische leefbaarheid van de boerenstiel worden gewerkt: "Congolese boeren hebben nood aan een goed gestructureerde organisatie die hun belangen verdedigt en altijd aanwezig is: bij discussies rond landtoegang, marktwerking, enzovoort. De organisatie moet democratisch gestructureerd zijn, en er moet voldoende aandacht zijn voor jongeren en vrouwen."

Net zoals dat in Vlaanderen het geval is, staat of valt een gezonde landbouwsector met een waardig inkomen voor de boer. "Daarom moet er ook in Congo horizontaal samengewerkt worden tussen de verschillende schakels van de keten, zodat er een economisch stabiele ketenwerking ontstaat", aldus Vanthemsche. "Je kan zeggen dat boeren in Congo gelijkaardige problemen hebben als de Vlaamse, maar de context waarin zij moeten functioneren is zo veel moeilijker. Denk maar aan de toegang tot onderwijs, de financiering van investeringen, een verzekering bij een mislukte oogst, enzovoort."

Trias is in Congo vooral actief in het westen van het land: de stadsrand van Kinshasa, Maï Ndombe en Bas-Fleuve. Bij de begeleiding van de boerengroepen ligt de nadruk vooral op organisatieversterking, productie- en kwaliteitsverhoging en het verbeteren van de verwerking van de landbouwproducten. Trias zet zich ook in om de werking van een aantal jonge coöperaties te professionaliseren.