Conflict over landbouwmodel verscheurt Colombia

De Colombiaanse guerrillabeweging FARC heeft eenzijdig een staakt-het-vuren afgekondigd. Volgens De Morgen ligt een slepend landconflict aan de basis van de burgeroorlog die de Zuid-Amerikaanse staat al decennialang in zijn greep houdt. President Juan Manuel Santos mikt op grootschalige mijnbouw en buitenlandse investeringen in industriële landbouw. De guerilla pleit voor kleinschalige landbouw.

De marxistische guerrillabeweging FARC ontstond in 1964 en had als belangrijkste eis radicale landhervormingen. Zij verzetten zich tegen het beleid van de in 2010 aangetreden president Juan Manuel Santos. Hij gelooft dat mijnbouw en industriële landbouw zijn land meer welvaart zullen brengen, terwijl FARC de uitbuiting van lokale boeren als goedkope arbeidskrachten hekelt. De beweging ijvert voor kleinschalige landbouw en ziet de multinationals liever vertrekken.

Eén van die multinationals is de Nederlands-Ierse firma Smurfit-Kappa. Dertig jaar geleden kocht de firma duizenden hectares grond. Toen de lokale regering verdere grondaankopen verbood, ging het bedrijf over op de huur van land zodat ze inmiddels 22.000 hectare plantages benutten voor de productie van papier en karton.

Aanvankelijk bezorgden de plantages de lokale bevolking volop werk. Door de inzet van machines bij de houtkap en het gebruik van agressieve onkruidverdelgers heeft het bedrijf steeds minder mankracht nodig. De aanwezigheid van het bedrijf lokt geweld uit. Guerillabewegingen als de FARC richten vernielingen aan in de plantages en ontvoeren medewerkers van Smurfit-Kappa. De lokale bevolking beschuldigt de multinational van betalingen aan paramilitairen die korte metten maakten met guerillastrijders en boeren die zich verzetten. Het leger moest zelfs tussen beide komen.

De hele situatie werkt drugshandel in de hand. Boeren die nog land hebben, kiezen voor cocateelt omdat dat het enige gewas is dat nog groeit op de door de bomenplantages uitgeputte grond. Het gebrek aan landbouwgrond en het geweld hebben veel Colombiaanse boeren op de vlucht gejaagd. Volgens VN-cijfers telt Colombia bijna vier miljoen interne ontheemden.