Brexit-onderhandelaars krijgen meer tijd

De Europese en Britse onderhandelaars bereikten een akkoord over de voorwaarden van een overgangsperiode na het Britse vertrek op 30 maart 2019. Hoofdonderhandelaars Michel Barnier en David Davis stelden de grote lijnen voor. Concreet blijft Groot-Brittannië tot eind december 2020 deel uitmaken van de Europese eenheidsmarkt, en moet het land dan ook alle Europese regels blijven respecteren en de financiële bijdrages blijven betalen. De Britten hebben in die periode geen inspraak meer in de Europese besluitvorming. 

Hoewel ze op 29 maart 2019 officieel uit de Europese Unie stappen, blijven de Britten de facto tot 31 december 2020 alle regels van de EU naleven, zonder dat ze er nog zeggenschap over hebben. Dat is in een notendop de inhoud van het akkoord dat de Britse Brexit-minister, David Davis, en de Europese hoofdonderhandelaar, Michel Barnier, ondertekenden. Beide partijen raakten het eens over de voorwaarden van deze ‘overgangsperiode’.

Beide partijen kopen extra tijd en dat is cruciaal. De impact van de scheiding is immers zo groot dat geen van beide partijen – maar vooral het Verenigd Koninkrijk – voorbereid is op de praktische gevolgen ervan. Recent lekte in The Sunday Times nog een geheim rapport uit waarin gewaarschuwd wordt dat de Britse douanediensten zelfs aan het einde van 2020 nog niet helemaal klaar zijn om alle noodzakelijke controles uit te voeren. Het Britse bedrijfsleven reageert dan ook overwegend positief op het akkoord. Adam Marshall, directeur-generaal van de Kamers van Koophandel, sprak over ‘een mijlpaal waarop iedereen zat te wachten’.

De Britten gingen akkoord met de toegeving dat Europese vissers tijdens de transitieperiode onbeperkte toegang blijven hebben tot de Britse wateren. Dat is voor harde Brexiteers – maar ook voor de Schotten – een bittere pil om te slikken. De Schotse premier, Nicola Sturgeon, had het meteen over ‘een massale uitverkoop van de Schotse visindustrie’. De Britten zullen in die overgangsperiode ook geen vetorecht meer hebben als de Europese Unie beslist de visquota te verminderen. Londen zal enkel ‘geïnformeerd’ worden.

De belangrijkste toegeving langs Europese zijde is dat het Verenigd Koninkrijk in de transitieperiode met andere landen mag beginnen te onderhandelen over handelsakkoorden. Een akkoord afsluiten kan pas als de transitie is afgelopen. Londen wint dus tijd, maar de kans is klein dat het in 21 maanden volledige handelsakkoorden onderhandeld krijgt met grote landen als India, de VS of China. Verder is de Ierse grenskwestie nog niet opgelost en moeten ook de onderhandelingen over de toekomstige relatie tussen het VK en de EU nog beginnen. Als de contouren van dat handelsakkoord tegen oktober niet duidelijk zijn, dreigt ook de transitiedeal te vervallen.

Minister van Economie Kris Peeters reageert alvast tevreden op het akkoord. "Deze doorbraak is een belangrijke stap in de goede richting", zo klinkt het. "Voor het Belgische bedrijfsleven is het cruciaal om zo snel mogelijk duidelijkheid en zekerheid te hebben. De overgangsperiode komt hieraan tegemoet. Toch zou het beter zijn indien de periode langer dan 21 maanden zou zijn en de overgangsperiode makkelijk verlengd zou kunnen worden als dat nodig is."

Peeters blijft nu naar eigen zeggen waken over de continuïteit van de Belgische handel met het Verenigd Koninkrijk. "Ik roep de onderhandelaars op om nu snel vooruitgang te boeken in de gesprekken over een ambitieus kader voor onze toekomstige handelsrelatie." Ook Vlaams minister-president Geert Bourgeois blijft zich daarvoor inzetten. "Flanders Investment and Trade zal onze bedrijven ondertussen blijven informeren, begeleiden en ondersteunen, zowel gedurende de overgangsperiode als onder de nieuwe relatie in 2021", zegt hij. De minister-president benadrukt ook dat er voor de Vlaamse bedrijven tot 31 december 2020 "niets verandert".