Boeren zijn gegeerd in 'war for talent' op arbeidsmarkt

Landbouwers met een bedrijf dat in moeilijkheden verkeert, kunnen het gezinsinkomen dikwijls snel verbeteren door onrendabele arbeid op het bedrijf af te bouwen en te vervangen door rendabele opdrachten op of naast het bedrijf. Boeren op een Kruispunt ontwikkelde een ondernemersscan (een op 85 vragen gebaseerd vaardighedenonderzoek, nvdr.) zodat boer en tuinder kunnen ontdekken in welke functieprofielen ze de beste resultaten kunnen halen. Dat helpt om landbouwers te overtuigen dat ze nog wat anders kunnen dan ‘boer zijn’. “Buiten de beperkte leefwereld van de boerderij is een ‘war for talent’ bezig die boeren met ambachtelijk talent nieuwe kansen geeft om hun bedrijf als nevenactiviteit te behouden en toch een fatsoenlijk inkomen te verwerven.”

Als een landbouwbedrijf structurele financiële problemen ervaart, dan helpt het de bedrijfsleider om onrendabele activiteiten af te bouwen, onrendabele activa te verzilveren en een gedeeltelijke schuldvermindering als hefboom te gebruiken. Op die manier kan hij zich beter concentreren op wat wél nog rendabel is. In sommige situaties komt hierdoor arbeidstijd vrij. Boeren op een Kruispunt, een hulporganisatie voor boeren en tuinders in moeilijkheden, heeft de ervaring dat die arbeidstijd soms beter buiten het bedrijf kan worden gevaloriseerd. “Als parttimeboer of -boerin kan je het beste van twee werelden behouden”, klinkt het.

Wanneer Boeren op een Kruispunt een landbouwer vraagt wat hij of zij graag buiten of naast het bedrijf zou doen, dan komen er weinig antwoorden. Vaak luidt het antwoord: “Het enige wat ik kan, is boer zijn”. “Ik kan niets anders”, als ultiem argument om niet te moeten solliciteren buiten de beperkte leefwereld. Buiten de wereld waar de boer of tuinder een leven lang bleef hangen.

Daarom ontwikkelde de hulporganisatie een vaardighedenonderzoek met 85 vragen rond taken die dicht bij de boer of tuinder liggen. Door te antwoorden op twee vragen - “Wat doe je graag?” en “Wat doe je goed?” - geeft de adviesvrager al voldoende informatie om een profiel van zijn vaardigheden te maken. Op die manier haalt Boeren op een Kruispunt het beste uit de persoon, en is de betrokkene vrij snel ook naast zijn bedrijf aan het werk. Dat kan als zelfstandige zijn bij verschillende opdrachtgevers of als werknemer bij een vaste werkgever.

Wie de vragenlijst voor zichzelf eerlijk invult, ziet zijn volledig ondernemersprofiel. Iedereen heeft goede en minder goede ondernemerskwaliteiten. Het rapport gaf al indrukwekkende profielen. Sommige ondernemers scoren duidelijk beter op de echte managementvaardigheden en besteden de noeste arbeid liever uit aan (seizoen)arbeiders of lossen dit op door verdere automatisering en mechanisering.

Andere ondernemers geven duidelijk aan dat ze boer of tuinder zijn geworden omdat ze van het werk en van de zorg voor gewassen en dieren houden. De arbeidsvreugde die ze hieruit halen, was bij hun start twintig of dertig jaar geleden voldoende groot om als boer of tuinder te slagen. “We zijn gestart met passie en liefde voor de landbouwstiel, en met het geloof en vertrouwen dat onze zorg voldoende zou zijn om met onze arbeid een voldoende groot inkomen te halen.”

Welke boer of tuinder, die twintig jaar geleden startte, kon inschatten dat zijn ‘licence to produce’ meer zou afhangen van zijn managementvaardigheden en van administratie, dan van zijn liefde voor de productie van eerlijke dierlijke en plantaardige producten? Daardoor zijn deze ‘ambachtelijke’ ondernemers duidelijk verplicht hun tekortkomingen als manager en administrateur uit te besteden aan dienstverleners. Die kunnen de tekorten aan deze vaardigheden efficiënt opvangen.

Als een boer of tuinder taken uitbesteedt, dan kan hij in theorie kiezen. Besteedt hij de ambachtelijke taken uit aan medewerkers of seizoenarbeiders (aan 15 euro per uur) of de managementtaken aan gespecialiseerde dienstverleners (aan 60 tot 80 euro per uur)? Toch is het antwoord geen antwoord op een rekenkundig vraagstuk, maar wordt het bepaald door het profiel van de ondernemer: “Wat doet hij graag?” en “Wat doet hij goed?”.

In een periode van laagconjunctuur is het voor alle bedrijven belangrijk een streng debiteurenbeleid te voeren. Niet alleen de leveranciers van grondstoffen, maar ook de dienstverleners gaan het betalingsgedrag van klanten nauwer opvolgen en besluiten sneller dan voorheen een verdere levering of dienstverlening stop te zetten. Op dat moment wordt Boeren op een Kruispunt geconfronteerd met goede ambachtelijke boeren en tuinders, die hun managementtaken helaas niet langer aan specialisten kunnen overlaten en hierdoor verder in problemen komen.

Meer info: BoerVolTalent & MijnOndernemersTalent