"Boeren vergissen zich van vijand"

Reacties op ‘Dit is mijn hof’, het nieuwe boek van journalist en polderzoon Chris De Stoop, blijven binnenstromen. Zo schrijft Vlaams parlementslid Hermes Sanctorum (Groen) in een opiniestuk in De Standaard dat het sturen van banbliksems richting natuurliefhebbers niet de oplossing is voor de aanhoudende malaise in de landbouwsector. “Doodzonde dat die twee zo tegenover elkaar staan”, aldus Sanctorum. Ook De Correspondent-journalist Tomas Vanheste denkt dat De Stoop zijn pijlen op de verkeerde vijand mikt.

Dat boeren het deze dagen zwaar te verduren krijgen, daar zijn zowel Hermes Sanctorum als Tomas Vanheste het over eens. Maar in hun opiniestukken vragen ze zich af of Chris De Stoop in zijn nieuwe boek ‘Dit is mijn hof’ zich niet vergist van vijand als hij de natuurbeweging als zondebok aanwijst. Want de realiteit is dat natuur nog steeds moet wijken, zo schrijft Sanctorum. “Ondanks de wettelijke natuurbescherming is de druk op natuur zeer groot: het Europese biodiversiteitsrapport waarschuwt dat meer dan de helft van de Europese soorten bedreigd is. Vlaanderen scoort bijzonder slecht, met meer dan 80 procent van de Europees beschermde natuurgebieden in slechte staat.”

Landbouw is één van de oorzaken van die achteruitgang, zo zegt Sanctorum, verwijzend naar het nostalgische beeld over een landbouw in harmonie met de natuur dat De Stoop ophangt. “In het steriele landbouwgebied van hoogproductieve graslanden en maïsakkers vinden dieren en planten geen plaats meer. Met uitsterven bedreigde bijen doen het vandaag zelfs beter in steden dan in een groene woestijn. In die zin is de oplaaiende discussie of aangelegde natuur vals is en een landbouwlandschap echt, niet zo relevant.”

“De echte vijand is het industriële landbouwmodel waarin boeren gevangen zitten”, vindt Sanctorum. “Een model dat in stand wordt gehouden door het beleid en wordt ondersteund door de organisatie die het zou moeten opnemen voor de boeren. Dat model is gebaseerd op lage prijzen en export. Landbouwers moeten hun productiviteit opkrikken, waardoor miljoeneninvesteringen nodig zijn en vervolgens onafhankelijke, familiale bedrijven opgeslokt worden door agro-industriële reuzen. Onze boeren worden niet kapotgemaakt door groene jongens of natuurdoelstellingen, maar door dumpingprijzen voor export en de voedingsindustrie. Die strijd is wat boeren en natuurliefhebbers kan binden. Doodzonde dat die twee zo tegenover elkaar staan.”

Vanheste maakt in zijn artikel voor De Correspondent een gelijkaardige analyse: “Het romantische boerenland van zijn [Chris De Stoop, red.] jeugd is al lang teloor gegaan. De industrialisatie van de landbouw en wat dit heeft betekend voor de natuur en de biodiversiteit, werkt De Stoop nauwelijks uit. Hij vergeet dat het werkelijk zo is dat het met de natuur in de lage landen beroerd gesteld is. En vooral: dat de landbouw daar een dominante oorzaak van is.”

“Zeker, De Stoop heeft gelijk dat het paradoxaal is om met bulldozers nieuwe natuur te scheppen”, gaat Vanheste verder. “Maar in deze tijd is alle natuur mensennatuur. En als de bulldozers een keer vertrokken zijn, kan er in rap tempo rijke, nieuwe natuur ontstaan. Die nieuwe natuur is vaak een vluchthaven voor soorten en habitats die dreigen te verdwijnen. En het mag overkomen als 'boekhoudersnatuur' als je de waarde van een gebied afmeet aan het aantal exemplaren van soorten die op een lijstje staan, in tijden van dramatisch gedaalde biodiversiteit ontkom je niet aan een dergelijke boekhouding.”