BioForum bepleit verzoening tussen natuur en landbouw

Net zoals ABS en Boerenbond blikt ook BioForum terug op het rondetafelgesprek met Vlaams minister van Landbouw Joke Schauvliege. BioForum deelt veel van hun frustraties, bijvoorbeeld over de hervorming van het Europees landbouwbeleid die is uitgedraaid op een complex kluwen van regeltjes “waar een kat haar jongen niet meer in terugvindt”. Eigen accenten legt de biosector vooral in het dossier van de instandhoudingsdoelstellingen voor natuur. “De muur die gebouwd wordt tussen landbouw- en natuurbeleid zouden wij graag neerhalen zodat boeren geen kansen ontnomen worden maar ze net kansen krijgen om mee natuur te realiseren”, licht voorzitter Kurt Sannen toe. Daarvoor is kennis nodig, veel meer dan alleen over dure luchtwassers en andere ‘technische’ oplossingen voor het ammoniakprobleem. BioForum kijkt nadrukkelijk in de richting van onderzoeksinstituten ILVO en INBO.

Aanleiding voor het rondetafelgesprek op het kabinet van minister Schauvliege waren de boerenprotesten die de afgelopen weken meermaals het nieuws haalden. Landbouwers tooiden hun tractoren met spandoeken en zwarte vlaggen en kwamen de straat op om hun ongenoegen over de nieuwe milieuregels duidelijk te maken. Zij krijgen in 2015 veel over zich heen: vergunningenperikelen als gevolg van de instandhoudingsdoelstellingen voor natuur, strengere maatregelen tegen erosie, een complexe vergroening van het Europees landbouwbeleid en een nieuw mestactieplan.

Als belangenverdediger van de bioboeren (h)erkent BioForum de frustraties van de gangbare landbouw, maar de organisatie doet in vergelijking met de gezamenlijke eisenbundel van ABS en Boerenbond ook bijkomende voorstellen. Dat is bijvoorbeeld het geval in het dossier van de instandhoudingsdoelstellingen voor natuur. Tijdens de discussie pleitte BioForum ervoor om natuur en landbouw met elkaar te verbinden in plaats van ze als twee aparte dingen te zien. “Naast het verhuizen van bedrijven en technologische oplossingen voor het ammoniakprobleem (bv. luchtwasser op een stal) moet het ook mogelijk zijn om per bedrijf te onderzoeken hoe je de bedrijfsvoering zo kan aanpassen dat ze natuur en landbouw verbindt.”

Natuur zou geen bedreiging maar een kans voor landbouw moeten zijn. Kurt Sannen, voorzitter van BioForum en zelf bioboer, geeft een woordje uitleg bij deze omslag in denken: “Als landbouwer heb je veel mogelijkheden om bij te dragen aan de realisatie van natuur, maar het beleid moet je de kans wel geven. En de oplossing niet alleen gaan zoeken bij het permanent opstallen van de dieren om vervolgens de lucht van ammoniak te zuiveren met dure luchtwassers of door boerderijen hun toekomstkansen te ontnemen.” Hij heeft het in dat verband over een muur die wordt opgetrokken tussen landbouw en natuur.

Om het anders aan te pakken en landbouw met natuur te verzoenen, wil Sannen met de biosector een inspiratiebron zijn voor alle boeren. Maar er is nog veel meer kennis en innovatie nodig dan nu beschikbaar zodat BioForum aan ILVO en INBO vraagt om de grote kennisnoden in te vullen. “Kennis die breed beschikbaar gemaakt moet worden zodat alle boeren er profijt van hebben.” Meer concreet denkt men bij BioForum aan de ontwikkeling van landbouwbedrijfsmodellen die natuurdoelen kunnen realiseren zonder een rendabele bedrijfsvoering in de weg te staan. “Dit gebeurt best in samenwerking met de Vlaamse Landmaatschappij zodat zij die kennis meteen kunnen meenemen in de individuele begeleiding van bedrijven die code rood en oranje kregen.” BioForum is het eens met de andere landbouworganisaties dat boeren begeleiding nodig hebben in plaats van sanctionering.

Van het rondetafelgesprek met minister, administraties en collega-landbouworganisaties maakte BioForum ook gebruik om er nogmaals voor te waarschuwen dat de nieuwe fosfaatnormen het werken met organische meststoffen zo goed als onmogelijk maken. “Dat is onlogisch want het is net dankzij die organische meststoffen dat er meer koolstof in de bodem kan worden gebracht waardoor je erosie, een ander heikel milieuprobleem, kan voorkomen.” BioForum pleit dan ook voor een meer geïntegreerd beleid. Daarnaast heeft BioForum erop gehamerd dat Vlaanderen op een slimme manier moet omgaan met de regellast in het nieuw Europees landbouwbeleid. “De hervorming heeft het zo verschrikkelijk complex gemaakt dat ik zelfs de doelstelling niet meer zie die achter alle regeltjes van Europa verscholen moet zitten”, zegt voorzitter Sannen. Dat staat volgens hem een efficiënte besteding van overheidsgeld in de weg.

Met een voorbeeld maakt An Jamart, landbouwcoördinator bij BioForum, treffend duidelijk hoe complex het gemeenschappelijk landbouwbeleid werd. “Bioboeren met rundvee vroegen in het verleden een premie voor de vlinderbloemige gewassen die ze op hun bedrijf telen, en ze combineerden dat met de vergoeding voor de biologische teeltmethode. Vandaag ontzegt Europa hen de vlinderbloemigenpremie – wat gelet op de 450 euro per hectare een substantieel inkomensverlies is – omdat biobedrijven net zoals bedrijven met meer dan 75 procent grasachtigen in hun areaal vrijgesteld zijn van de vergroening. De vlinderbloemigenpremie in combinatie met de vergroeningspremie ziet de EU vreemd genoeg als dubbelfinanciering, hoewel ze met die redenering haar eigen groene doelstelling onderuit haalt.”