"Bijgestuurd erosiebeleid kan praktijktoets doorstaan"

Het verstrengde erosiebeleid van de Vlaamse overheid was één van de redenen waarom de boeren dit voorjaar met hun tractoren naar de wielerklassiekers reden als teken van protest. Een versnelde evaluatie van de nieuwe maatregelen leidde recent tot een akkoord over een bijsturing die in 2016 van kracht wordt. Het Algemeen Boerensyndicaat heeft altijd gehamerd op de onuitvoerbaarheid van de nieuwe regelgeving wegens niet haalbaar in de praktijk. De organisatie reageert dan ook tevreden op de bijsturing. Eerder lieten Boerenbond (“complex maar maatwerk mogelijk”) en Natuurpunt (“minder effectief”) al van zich horen.

Het Algemeen Boerensyndicaat is verankerd in de heuvelachtige Vlaamse Ardennen zodat de organisatie sterk gelobbyd heeft om het verstrengde erosiebeleid bij te sturen. “Sinds de goedkeuring van de huidige regelgeving heeft ABS onmiddellijk gesteld dat het onuitvoerbaar was”, klinkt het in een persbericht. Onvoldoende afgetoetst op het terrein en op de effectiviteit ervan, zo luidt de kritiek. Door te blijven kloppen op dezelfde nagel heeft ABS samen met Boerenbond een versnelde evaluatie uit de brand gesleept. Een comité van experten nam die taak op zich en deed voorstellen om de scherpe kantjes van het nieuwe erosiebeleid te vijlen. Uit drie scenario’s is er één gekozen.

ABS is blij dat minister van Landbouw Joke Schauvliege heeft ingezien dat een bijsturing een must was. Woordvoerder Guy Depraetere: “We zijn tevreden met het resultaat hoewel een aantal zaken zijn verstrengd onder druk van een politieke partij die zich laat inspireren door de milieubewegingen. Voor deze laatste kan de lat niet hoog genoeg liggen. Zij houden geen rekening met de economische en praktische haalbaarheid.” In dat opzicht betreurt Depraetere dat de grasstrook die dienstdoet als water- en modderbuffer onderaan een perceel steeds negen meter breed moet zijn, ongeacht de zeer hoge of iets minder hoge erosiegevoeligheid van het perceel. En begrijpt hij niet waarom een weide onder een hellende akker niet dezelfde functie kan worden toegedicht als de erosiestrook in gras onderaan diezelfde akker.

In functie van de erosiegevoeligheid van de percelen wordt voor elk van de teeltcategorieën een pakket van maatregelen vooropgesteld waarbij de landbouwer de mogelijkheid heeft om een maatregel naar keuze in te zetten. Sommige landbouwers zullen hun teelttechniek aanpassen (bijvoorbeeld zaaien volgens de hoogtelijnen van een perceel, dwars op de helling dus) terwijl anderen de voorkeur zullen geven aan een ongewijzigde grondbewerking maar het erosieprobleem opvangen met een grasstrook onderaan de hellende akker. Het keuzepakket aan maatregelen zorgt voor een groter draagvlak bij de landbouwsector. “De vakkennis van de teler wordt ingeschakeld om afhankelijk van de situatie en het tijdstip de beste maatregelen tegen erosie in te zetten”, verduidelijkt Depraetere.

Nu is het zaak dat landbouwers zo snel mogelijk worden ingelicht over de nieuwe regelgeving die zal opgenomen worden in de randvoorwaarden voor inkomenssteun. Opdat iedereen zou weten waar hij voor staat, zet ABS de belangrijkste wijzigingen op een rij. De teeltverboden zijn uit het erosiebeleid verdwenen, evenals de “problematische beperkingen” in teeltrotaties. Ook zijn de meeste rigide deadlines verdwenen, bijvoorbeeld voor de inzaai van een groenbedekker. Daaraan stoorde de landbouwsector zich omdat de weersomstandigheden kunnen tegenzitten op het moment dat de groenbedekker gezaaid zou moeten worden.

Op vraag van de landbouworganisaties worden effectgerichte maatregelen (grasstroken, dammen en poelen) opnieuw gevaloriseerd en maximaal in het beleid geïntegreerd. Landbouwers moeten zich niet meer verwachten aan nieuwe verplichte maatregelen op (hoog) erosiegevoelige percelen die oranje of geel zijn ingekleurd. ABS was ook een groot pleitbezorger van een praktische aanpak zoals de oogstresten van kolen aanzien als bodembedekking. Een ander voorbeeld is het ploegen op wintervoor. Daarvan erkent de overheid nu dat het water- en modderstromen afremt door de verruwing van het bodemoppervlak. Op zware leemgronden ploegen landbouwers voor de winter zodat de grond kan ‘uitvriezen’ en beter bewerkbaar is in het voorjaar.

Door het amalgaam aan maatregelen blijft het een hele boterham, maar ABS denkt dat het nieuwe erosiebeleid leefbaar is voor de boeren in de Vlaamse heuvels. “We zullen moeten kijken in hoeverre we nu en dan de ploeg in de schuur kunnen laten en we meer grasstroken moeten aanleggen. We denken dat de nieuwe verplichtingen voor iedereen min of meer haalbaar zijn.”

ABS doet een oproep aan haar leden om de komende jaren problemen met erosie aan te pakken. De overheid voorziet immers een jaarlijkse monitoring om de doelmatigheid van de bijgestuurde verplichtingen te evalueren. Mocht daaruit blijken dat er onvoldoende vooruitgang wordt geboekt, dan stelt de overheid dat meer stringente maatregelen onafwendbaar zullen zijn. ABS lijkt er op te rekenen dat het zover niet hoeft te komen. Met infovergaderingen zullen de leden-landbouwers in de heuvelachtige regio’s binnenkort voorgelicht worden.