Beginnend herstel van verzuring in Vlaamse bossen

Twintig jaar verminderde afzet van verzurende en vermestende stoffen zorgt ervoor dat de bodems van onze Vlaamse bossen zich herstellen. Dat omslagpunt stelde het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) vast in een langlopende studie. “De verminderde druk door luchtvervuiling heeft in de verzuurde bodems van onze bossen een chemisch herstel op gang gebracht. Het gaat om een traag proces, want nu pas zien we beginnende resultaten van 20 jaar verminderde deposities", vertelt Geert Sioen (INBO). De positieve resultaten zijn te danken aan emissiebeperkende maatregelen in de landbouw en de industrie.

Verzuring en vermesting hebben een negatieve invloed op de bomen en op hun omgeving. Ze wijzigen de samenstelling van flora en fauna en het voedselnetwerk in de bodems van bossen. "We weten al langer dat de neerslag van verzurende en vermestende stoffen aan het verminderen is. Nu merken we in het bodemvocht van bossen een toename van de zuurtegraad en ook minder opgelost aluminium, minder sulfaat en minder ionische sterkte", verduidelijkt Geert Sioen (INBO) een studie van zijn collega Arne Verstraeten. Ook de uitspoeling van nitraat naar het grond- en oppervlaktewater is in vier van de vijf proefvlakken sterk verminderd.

De verminderde druk door luchtvervuiling afkomstig van industrie en landbouw heeft het chemisch herstel op gang gebracht. Onderzoeker Arne Verstraeten verklaart in het Jaarboek van INBO dat het vooral ammoniakale stikstof en zwavel onder de vorm van sulfaat zijn die veel minder neerslaan in de vijf proeflocaties. Het kan nog tientallen jaren duren vooraleer er een volledig herstel is, zo wordt uit buitenlands onderzoek aangenomen. "De deposities zijn er nog altijd, en in Vlaanderen zijn ze vrij hoog in vergelijking met andere West-Europese landen, maar ze evolueren wel positief."

De resultaten komen uit een langlopende monitoringcampagne die in 1987 startte, en waarbij tweewekelijks zowel neerslag als bodemvocht wordt genoteerd in vijf Vlaamse bossen. Die situeren zich in Torhout, Gontrode (Melle), Hoeilaart, Brasschaat en Ravels. Het meetnet is er niet alleen om vermesting en verzuring te meten maar ook om het effect te achterhalen van andere veranderingen in milieu en klimaat op de gezondheidstoestand van bossen.

INBO heeft net zijn Jaarboek 2015 gepubliceerd, met daarin naast enkele basiscijfers over het Vlaams onderzoeksinstituut een bonte mix van onderzoeksthema’s die vorig jaar aan bod kwamen. Behalve naar de bodems van bossen werd ook onderzoek verricht naar rivieren, vogels en zoogdieren, soortenmonitoring en ecosysteemdiensten, beleid op Vlaamse schaal tot en met het beheer van kleine ecosystemen.

Meer info: INBO Jaarboek 2015