ABS laakt prijs die boer betaalt voor goedkoop voedsel

Het Algemeen Boerensyndicaat (ABS) ziet zijn jarenlange kritiek op de prijsdruk die producenten ervaren, bevestigd in de Panorama-reportage van 11 september. Aangezien er vaak over de agrovoedingsketen gesproken wordt, herinnert ABS eraan dat een ketting maar zo sterk is als zijn zwakste schakel. “Voedselverwerkers en groothandelaars schuiven het verlies door naar de landbouwer die aan het begin van de keten staat en geen enkele inspraak heeft in de prijsvorming. Het is duidelijk dat de primaire producent de zwakste is in de keten en dat deze schakel op springen staat.”

Panorama, het duidingsprogramma van Canvas, zond donderdagavond de noodkreet uit van wie ons voedsel produceert. Goed eten heeft zijn prijs, maar goedkoop eten ook. De consument wil veel waar voor zijn geld en koopt massaal in de supermarkt, maar dat gaat ten koste van de producent. De prijzenslag tussen de grootwarenhuizen zet de toeleveranciers onder extreme druk. Voor de camera durfde geen enkele leverancier daarover getuigen in het besef dat een supermarkt een product kan maken of kraken. “De goedkoopste levert”, zo was ook te horen. Volgens UNIZO hebben de drie grootste winkelketens een marktaandeel van 70 procent. De dominantie van Carrefour, Colruyt en Delhaize neemt almaar toe.

“De prijs die de voedselproducent ontvangt, zit nog op het niveau van 30 jaar geleden, ondanks een forse stijging van de productiekosten omwille van steeds strengere productievoorwaarden van overheid of afnemer. Het Algemeen Boerensyndicaat stelt de vraag hoe de landbouwer dit heeft overleefd. “Een groot deel heeft dit niet overleefd en is gestopt. De exodus uit de landbouw bedraagt drie procent per jaar”, klinkt het hard. “De overblijvers trachten door schaalvergroting de productiekost per eenheid verder te verlagen en hun efficiëntie nog te verbeteren. Anderen zien mogelijkheden in verbreding.”

De hard-discounters Aldi en Lidl voerden de strijd om de consument verder op door steeds lagere prijzen te hanteren. De recente komst van Albert Heijn naar België heeft deze strijd om de klant volgens ABS nog verscherpt. De andere grootdistributeurs geven zich niet zomaar gewonnen en gaan evengoed mee in deze neerwaartse prijzenspiraal. “Op het eerste gezicht lijkt de consument als winnaar uit dit gevecht te komen, de realiteit is echter veel minder rooskleurig”, aldus ABS.

De moedige getuigenissen in de tv-reportage vindt de landbouworganisatie frappant. “Leveranciers worden uitgespeeld tegen elkaar. De goedkoopste mag leveren, anderen vallen uit de boot. Langdurige handelsrelaties zijn geen certitude meer in de wereld van toelevering en grootdistributeurs. Voor een beperkt aantal producten worden nog contracten voor een langere periode gemaakt, maar ook hier is het de goedkoopste die mag leveren.”

ABS herinnert aan de situatie waarin de varkensvleesleveranciers van Delhaize in de zomer van 2011 verkeerden. “Twee leveranciers hadden het lef om niet in te gaan op de opgelegde en onverantwoorde prijsdaling van twee procent. Zij werden aan de deur gezet.” ABS bracht dit aan het daglicht omdat de vleesbedrijven in kwestie de verkleining van hun marge toch zouden doorrekenen aan de boer. Na lang onderhandelen kwam er vanwege Delhaize een toegift aan de varkenshouders.

Bovenstaand voorbeeld illustreert dat de boer steeds de rekening betaalt van goedkoop voedsel. ABS besluit: “De landbouwer produceert en wacht bang af wat hij krijgt voor zijn product. Dat is de harde realiteit! De sector heeft absoluut geen marge meer om de druk van deze negatieve prijzenspiraal op te vangen. Wij vragen ons dan ook af hoe het komt dat het Prijzenobservatorium niets doet.”

Herbekijk de Panorama-reportage ‘De prijs van goedkoop eten’.