"Westerse subsidies zijn vrijgeleide voor conflicten"

De jongste jaren zijn de prijzen van tropische producten zoals koffie, cacao en rubber drastisch gedaald. Hetzelfde geldt voor 'westerse' landbouwproducten zoals suiker, granen en vlees. Die neerwaartse prijsspiraal heeft nefaste gevolgen heeft voor de economieën van de minst ontwikkelde landen, aldus de Gentse onderzoekers, die vaststellen dat de "jarenlange oversubsidiëring van de westerse landbouwsector het aanbod van westerse landbouwproducten sterk gestimuleerd heeft".

De subsidies dragen ertoe bij dat sommige landbouwproducten die in industrielanden geproduceerd en geëxporteerd worden - zelfs inclusief transportkosten - goedkoper zijn dan wanneer deze landbouwproducten lokaal zouden worden geproduceerd. Daardoor worden de zuiderse economieën ‘veroordeeld’ om zich toe te leggen op de productie van tropische landbouwproducten, met als gevolg dat het aanbod daarvan sterk is toegenomen. Omdat de vraag de sterke productietoename niet kan bijbenen, dalen de prijzen.

Ook de verwerkende industrie maakt volgens Demuynck en Schollaert geen kans in het Zuiden. De reden hiervoor is het feit dat de invoer van verwerkte producten overal ter wereld onderhevig is aan een "buitensporig hogere invoerheffing" dan het geval is bij de invoer van ruwe grondstoffen. "Het resultaat van deze evolutie in veel ontwikkelingslanden zijn bijzonder eenzijdige arbeidsmarkten, waar buiten de artisanale productie van tropische landbouwproducten weinig alternatieven zijn", aldus de onderzoekers.

De gevolgen van deze doorgedreven afhankelijkheid laten zich raden: bij gebrek aan economische alternatieven zorgt een voortdurende daling van de prijzen voor tropische landbouwproducten voor een toenemende verarming en een groeiende voorraad aan werkloze arbeidskrachten. "Een deel van de economisch inactieven migreert naar de stad in de hoop daar een inkomen te kunnen genereren, het achterblijvende deel vormt een veelal misnoegde en bijzonder gewillige rekruteringsbasis voor allerlei activiteiten", luidt het.

Dit slapende arbeidspotentieel kan makkelijk geactiveerd worden, bijvoorbeeld voor de ontginning van minerale grondstoffen. Maar het kan evengoed ten prooi vallen van charismatische figuren, met al dan niet nobele motieven. Op die manier maakt de achterblijvende groep veel regio's explosief.(KS)